Waadhoeke

Gemeente
Waadhoeke
Noardwest Fryslân
Fryslân

waadhoeke_voorlopig_logo_kopie.jpg

Na het vaststellen van de gemeentenaam in januari 2016 was dit het voorlopige logo van de gemeente in wording, gebaseerd op het logo van de voormalige werknaam Westergo. Het definitieve logo is pas kort voor de daadwerkelijke fusie in 2018 vastgesteld.

Na het vaststellen van de gemeentenaam in januari 2016 was dit het voorlopige logo van de gemeente in wording, gebaseerd op het logo van de voormalige werknaam Westergo. Het definitieve logo is pas kort voor de daadwerkelijke fusie in 2018 vastgesteld.

waadhoeke_werknaam_westergo.jpg

De voorlopige werknaam voor de fusiegemeente die later als definitieve naam Waadhoeke heeft gekregen, was Westergo, zijnde de oude streeknaam voor het gebied waar de nieuwe gemeente in is gelegen.

De voorlopige werknaam voor de fusiegemeente die later als definitieve naam Waadhoeke heeft gekregen, was Westergo, zijnde de oude streeknaam voor het gebied waar de nieuwe gemeente in is gelegen.

waadhoeke_de_3_nominaties.jpg

In 2015 zijn door een speciaal ingestelde commissie uit meer dan 500 ingezonden namen er 3 genomineerd als naam voor de nieuwe fusiegemeente in Noardwest Fryslân: Franeker, Nij-Westergo en Waadhoeke. In een 1e stemronde viel Franeker af.

In 2015 zijn door een speciaal ingestelde commissie uit meer dan 500 ingezonden namen er 3 genomineerd als naam voor de nieuwe fusiegemeente in Noardwest Fryslân: Franeker, Nij-Westergo en Waadhoeke. In een 1e stemronde viel Franeker af.

waadhoeke_winnaar_verkiezing_naam.jpg

In de 2e stemronde ging het dus nog om een keuze tussen de namen Nij-Westergo en Waadhoeke. In die ronde heeft de meerderheid van de stemmers gekozen voor Waadhoeke. De gemeenteraden hebben deze naam vervolgens in januari 2016 definitief vastgesteld.

In de 2e stemronde ging het dus nog om een keuze tussen de namen Nij-Westergo en Waadhoeke. In die ronde heeft de meerderheid van de stemmers gekozen voor Waadhoeke. De gemeenteraden hebben deze naam vervolgens in januari 2016 definitief vastgesteld.

waadhoeke_gemeente_kaart_kopie.jpg

In 2018 zijn de gemeenten Het Bildt, Franekeradeel, Menameradiel en een deel van de gemeente Litttenseradiel gefuseerd tot de gemeente Waadhoeke. Hier kun je zien hoe de nieuwe gemeente qua grondgebied is samengesteld.

In 2018 zijn de gemeenten Het Bildt, Franekeradeel, Menameradiel en een deel van de gemeente Litttenseradiel gefuseerd tot de gemeente Waadhoeke. Hier kun je zien hoe de nieuwe gemeente qua grondgebied is samengesteld.

Waadhoeke

Terug naar boven

Status

- Waadhoeke is een gemeente in de provincie Fryslân, in de regio Noardwest Fryslân. De hoofdplaats van de gemeente (met gemeentehuis) is Franeker.

- De gemeente Waadhoeke is in 2018 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Franekeradeel, Het Bildt en Menameradiel, plus 4 dorpen van de eveneens in 2018 opgeheven gemeente Littenseradiel (zijnde Baaium, Spannum, Winsum en Wjelsryp).

- De Provincie Fryslân heeft destijds ingestemd met de samenstelling van de nieuwe gemeente Waadhoeke, al had aansluiting van ook de gemeente Harlingen haar voorkeur. De besluitvorming in Harlingen, om vooralsnog zelfstandig te willen blijven, wordt echter gerespecteerd.

- De gemeente Waadhoeke omvat de volgende formele woonplaatsen (= plaatsen met een eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek en de gemeentelijke basisregistraties BAG; tenzij anders aangegeven zijn dit alle dorpen): Achlum, Boer, Dongjum, Firdgum, Franeker (stad), Herbaijum, Hitzum, Klooster-Lidlum (buurtschap), Oosterbierum, Peins, Pietersbierum, Ried, Schalsum, Sexbierum, Tzum, Tzummarum en Zweins (17 kernen, voorheen gemeente Franekeradeel), Minnertsga, Nij Altoenae, Oudebildtzijl, Sint-Annaparochie, Sint-Jacobiparochie, Vrouwenparochie en Westhoek (heeft formeel de dorpsstatus, maar voor de status van buurtschap is - ook wat ons betreft - wel het een en ander te zeggen, zie onder de link bij het kopje Status) (7 kernen, voorheen gemeente Het Bildt), Berltsum, Bitgum, Bitgummole, Blessum, Boksum, Deinum, Dronryp, Ingelum, Marsum, Menaam, Skingen, Slappeterp en Wier (13 kernen, voorheen gemeente Menameradiel) en Baaium, Spannum, Winsum en Wjelsryp (4 kernen, voorheen gemeente Littenseradiel). Een (zeer) klein deel van het dorp Alde Leie lag ook nog in de gemeente Het Bildt en ligt, derhalve, sinds 2018 in de gemeente Waadhoeke, maar het overgrote deel van dit dorp ligt als formele woonplaats in de gemeente Leeuwarden (t/m 2017 gemeente Leeuwarderadeel). Binnen de gemeente zijn dit in totaal 41 formele woonplaatsen, 1 stad, 40 (delen van) dorpen en 1 buurtschap.

Verder omvat de gemeente de volgende (delen van) buurtschappen: Arkens, Bonkwert, Dijkshoek, Doijum, Fatum, Hatsum, 't Heechhout, Kie, Kiesterzijl (grotendeels), Kingmatille, Kleaster Anjum, Koehool, Lutjelollum, Miedum, Mooie Paal, Nieuwebildtzijl, Oosthoek, Rewert (deels, 1 pand), Ritsumasyl, Roptazijl (grotendeels), Salverd, Skyldum, Sopsum, Stad Niks, Tolsum, Tritzum, Tsjeppenbûr, Vrouwbuurtstermolen (grotendeels), War, Weakens, Westerein en Zwarte Haan. Bij elkaar 32 (delen van) buurtschappen.

Aldus omvat de gemeente Waadhoeke 1 stad, 40 (delen van) dorpen en 33 (delen van) buurtschappen.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Bij fusie van min of meer gelijkwaardige gemeenten (qua grootte) wordt geadviseerd om niet een van de bestaande gemeentenamen te kiezen voor de nieuwe gemeente, maar een nieuwe naam te kiezen, die bij voorkeur iets zegt over het gebied in kwestie. De voorlopige werknaam Westergo, die gehanteerd werd zolang er nog geen definitieve naam was, is weliswaar een vroegere benaming voor het gebied waar de nieuwe gemeente deel van uitmaakt, maar dat gebied was veel groter. Een speciaal ingestelde commissie heeft de inwoners daarom in 2015 gevraagd om met voorstellen te komen. Dit heeft meer dan 500 verschillende namen opgeleverd. De commissie heeft vervolgens 3 namen genomineerd: Franeker, Nij-Westergo en Waadhoeke. Franeker kreeg in een eerste stemronde de minste stemmen en viel af. In de 2e stemronde (uitslag bekend gemaakt op 16 december 2015) kreeg Waadhoeke de meeste stemmen, en is daarom de definitieve gemeentenaam geworden.

Motivatie van de commissie voor Waadhoeke
De commissie honoreert één van de vele varianten die rond het thema Wadden zijn ontstaan. Uit die veelheid blijkt dat velen zich willen identificeren met het Waddengebied. De naam sluit aan bij het internationale positieve ‘waddengevoel’ en maakt het mogelijk beleidsmatig en toeristisch-economisch aan te sluiten bij de uitstraling van dit Werelderfgoed. De commissie onderkent wel een tweetal bezwaren. In de eerste plaats zal in de oostelijke delen van de nieuwe gemeente de waddenidentificatie minder sterk zijn dan in de westelijke delen, bovendien liggen delen van de gemeente relatief ver van de kust. In de tweede plaats is het Wad een groot internationaal gebied en is een waddennaam niet per definitie onderscheidend. Maar ondanks deze bezwaren brengt de commissie toch een waddennaam in. De naam Waadhoeke is onderscheidend genoeg vanwege het Friese karakter door 'Waad' en ‘hoeke’ verwijst ook naar de karakteristieke kustvorm van de gemeente in het noordwesten van de provincie. De naam heeft alle potentie om inwoners te binden in een nieuwe identiteit en om de nieuwe gemeente landelijk en internationaal op de kaart te zetten. - Inzender van de naam Waadhoeke was mevr. Sjoukje Tijssen uit Wjelsryp. - Motivatie van mevr. Tijssen voor de naam Waadhoeke.

Motivatie van de commissie voor Nij-Westergo
Er waren ook zeer veel inzendingen met de naam Westergo of variaties daarvan. De commissie achtte evenwel een Westergo-variant ‘zonder meer’ niet wenselijk. De naam verwijst naar een historische aanduiding van een gebied, maar dit was in zijn middeleeuwse omvang veel groter dan het gebied van de nieuwe gemeente. Het historische karakter van de naam en de uit de inzendingen blijkende wens van bewoners om deze naam als nieuwe jas aan te trekken, heeft de commissie met volle overtuiging gebracht tot het nomineren van de naam Nij-Westergo. Deze naam laat geen misverstand bestaan, noch over de historische component, noch over de nieuwe start. Nij geeft dynamiek aan, een nieuwe start en de wil om er iets moois van te maken. De variant Westergo werd door de commissie beter en wenselijker geacht dan de moderne Friese variant Westergoa. In de eerste plaats vinden we de variant met -go ook in de historische Friese teksten en in de tweede plaats komt de variant -go tegemoet aan de wens om een duidelijk, goed spelbare naam te hebben en een naam die ook door niet-friestaligen eenvoudig kan worden uitgesproken. Met Nij-Westergo maakt de gemeente letterlijk een nieuwe start. De naam is in eerste instantie tamelijk neutraal, maar biedt alle mogelijkheden om een essentieel deel uit te gaan maken van een nieuwe identiteit en om de verschillende delen van de nieuwe gemeente samen te binden.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Waadhoeke ligt in het NW van de provincie Fryslân en grenst in het N aan de Waddenzee, in het NO aan de gemeente Ferwerderadiel, in het O aan de gemeente Leeuwarden, in het Z aan de gemeente Súdwest-Fryslân en in het W aan de gemeente Harlingen. De hoofdplaats Franeker ligt ZW in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De gemeente Waadhoeke is bij haar oprichting per 1-1-2018 als volgt samengesteld:
van de gemeente Franekeradeel: ca. 8.000 huizen met ruim 20.000 inwoners op een oppervlakte van ca. 109 km2;
van de gemeente Menameradiel: ca. 5.500 huizen met ca. 13.500 inwoners op een oppervlakte van ca. 70 km2;
van de gemeente Het Bildt: ca. 4.200 huizen met ca. 10.500 inwoners op een oppervlakte van ca. 116 km2;
van de gemeente Littenseradiel: 4 dorpen met in totaal ca. 800 huizen met ca. 2.000 inwoners op een oppervlakte van ca. 10 km2.
In totaal dus ca. 19.000 huizen met ca. 47.000 inwoners op een oppervlake van ca. 305 km2 oftewel ca. 30.500 ha.

Terug naar boven

Motivatie fusie

Een belangrijk uitgangspunt voor de nieuwe gemeente Waadhoeke is dat er voldoende slagkracht richting haar partners bestaat, zowel medeoverheden, verbonden partijen, maatschappelijke organisaties als bedrijven. Door de bestuurlijke opschaling in de provincie Fryslân nam de slagkracht van de huidige individuele gemeenten relatief af. Grotere gemeenten en doelgerichte samenwerkingsverbanden krijgen meer voor elkaar in de provincie, in Nederland en in Europa. Ze hebben inhoudelijk meer ontwikkelingskracht en kunnen een stevigere lobby neerzetten. Dit geldt niet alleen richting medeoverheden, maar ook richting bedrijfsleven en onderwijs. Met de herindeling wordt niet alleen de eigen slagkracht vergroot, maar heeft de nieuwe gemeente ook meer te bieden aan haar partners.

De fusie is ook nodig om het hoofd te kunnen bieden aan de vele (nieuwe) opgaven waar gemeenten voor staan. Elke gemeente staat voor complexe uitdagingen op het gebied van economie, wonen, voorzieningen en zorg en welzijn. Veel van deze opgaven overstijgen bovendien de gemeentegrens en vragen om forse investeringen. De gemeenten in Noordwest denken deze uitdagingen beter aan te kunnen door de krachten te bundelen en vanuit een sterke gemeenschappelijke visie te werken. Ze zijn daardoor beter in staat om financieel gezond te blijven en het voorzieningenniveau en de leefbaarheid op peil te houden. Uitgangspunten voor ‘besturen en organiseren’ in de nieuwe gemeente Waadhoeke zijn: een laagdrempelig bestuur en dienstverlening, meertaligheid (Nederlands, Fries en Bildts) en samenwerken met maatschappelijke organisaties, ondernemers en dorpsbelangen.

Terug naar boven

Taal en cultuur

"Cultuur is ons verleden en ons heden. Cultuur is wat ons bindt en beweegt. Cultuur is wie we zijn en wat we doen." Dat maakt cultuur van onschatbare waarde voor het gebied en de gemeenschap. Wat vorige generaties opbouwden, is mede bepalend voor de identiteit van de huidige samenleving. Historische sporen zijn karakteristiek voor het gebied. Dit erfgoed versterkt het cultureel en historisch zelfbewustzijn. Monumenten en kunstschatten maken een gedeeld verleden zichtbaar en versterken de culturele band tussen de verschillende plaatsen. Door cultuurhistorische waarden te respecteren, blijft het karakter van het gebied bewaard, ook als er door de tijd heen ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden.

De ontstaansgeschiedenis van het gebied is niet alleen in het landschap goed zichtbaar. Het komt zeker ook tot uiting in het taalgebruik. Naast de twee rijkstalen, het Fries en het Nederlands, wordt er een derde taal gebruikt: het Bildts. In de stad Franeker wordt een dialect gesproken: het Franekers. Met recht kan gesproken worden van een meertalige regio. Die meertaligheid wil de nieuwe gemeente Waadhoeke behouden, onder meer door het toepassen van gedifferentieerd taalbeleid voor aardrijkskundige namen. De plaatsnamen en komborden blijven zoals ze nu zijn. Daarmee wordt inhoud gegeven aan het uitgangspunt, voortvloeiend uit het ‘Europees Handvest voor Regionale Talen of Talen van Minderheden’, dat gebruikers van het Fries er in de nieuwe gemeente niet op achteruit mogen gaan. Dat uitgangspunt is ook het vertrekpunt voor het (door de nieuwe raad te bepalen) taalbeleid. Daarnaast is het de ambitie om de Bildtse taal te laten erkennen als streektaal onder het ‘Europees Handvest voor Regionale Talen of Talen van Minderheden’.

Terug naar boven

Ruimtelijke ordening

De ruimtelijke kwaliteit in het grondgebied van de nieuwe gemeente Waadhoeke is hoog. Het kleilandschap, de dijken, de Waddenzee en de landschappelijke en karakteristieke dorpen zijn hiervoor kenmerkend. Ze zijn van grote waarde want ze maken het mooi wonen en leven in de gemeente. Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen die hiermee op gespannen voet kunnen staan, zoals woningbouw, landbouw, akkerbouw, tuinbouw en recreatie. De zoektocht naar balans tussen deze waarden, waarbij het één niet ten koste gaat van het ander, is een opgave voor de gemeente. De gemeente Waadhoeke streeft naar complementariteit tussen deze stedelijke, plattelands- en zeegebonden kwaliteiten, zodat deze elkaar aanvullen en versterken in plaats van tegenwerken. Gezamenlijke inzet door de gemeente en haar partners helpt om bij elke ruimtelijke (gebieds)ontwikkeling oog voor deze balans te houden om er voor te zorgen dat de ruimtelijke kwaliteit behouden blijft.

Terug naar boven

Wonen

De woningmarkt verandert. De vraag naar seniorenwoningen neemt toe als gevolg van de bevolkingsontwikkeling en er zijn meer starterswoningen nodig om de leeftijdsopbouw in het gebied in evenwicht te houden. Tegelijkertijd staat er druk op de beschikbare financiële middelen, waardoor geplande projecten niet altijd (volledig) kunnen worden uitgevoerd. Dit maakt dat de huidige focus met name ligt op herstructurering en verbetering van de huidige woningvoorraad en op inbreiding. Bij het (door)ontwikkelen van woningvoorzieningen moet de nieuwe gemeente Waadhoeke een antwoord bieden op de veranderende vraag, die vooral draait om levensloopbestendig bouwen, gericht op starters en senioren. Dit met inachtneming van de beperkte middelen en het behoud van ruimtelijke kwaliteit. Dit kan onder meer door gebruik te maken van passende en streekeigen bebouwingselementen. Samenwerking in de regio draagt bij aan de verwezenlijking hiervan: complementariteit van de woningvoorraad, gericht op een goede spreiding die aansluit bij de vraag naar (typen) woningen en met oog en aandacht voor de kwaliteit van het landschap.

Terug naar boven

Economie

In het verlengde van de beschreven ruimtelijke kwaliteiten in het gebied, is er sterke bedrijvigheid zichtbaar in een aantal sectoren. De landbouw, de glastuinbouw, toerisme en recreatie, de zorg en het midden- en kleinbedrijf zijn stevige pijlers. Dat neemt niet weg dat de economische positie relatief minder sterk is dan het Nederlandse gemiddelde, wat zich uit in productiviteit, innovatie en export. Daarbij is sprake van een dalende beroepsbevolking. De uitdaging voor de gemeente Waadhoeke is om niet alleen een prettige regio te zijn om te wonen, maar ook een regio te zijn waar in de toekomst gewerkt kan worden. Dat is belangrijk voor het lokale bedrijfsleven maar ook om de leefbaarheid in de stad en de dorpen op peil te houden. Het betekent dat de streekeigen, unieke en sterke punten beter dan nu benut moeten worden om bedrijven in het gebied te behouden en mogelijk aan te trekken, zowel grote ondernemingen als de kleinere innovatieve bedrijvigheid. De samenvoeging is nodig om de belangrijkste economische pijlers te behouden en te verstevigen. Meer dan nu is samenwerking met het bedrijfsleven en het onderwijs nodig, zodat er een optimale aansluiting ontstaat tussen vraag naar en aanbod van arbeidskrachten en de rol die de overheid daarin kan spelen. De gemeente ziet met name een faciliterende rol in de doorontwikkeling van bedrijventerreinen en (digitale) infrastructuur.

Terug naar boven

Voorzieningen

Franeker, St.-Annaparochie en de grotere dorpen hebben een regionale centrumfunctie in het voorzieningenniveau binnen de gemeente Waadhoeke: van sport en onderwijs tot zorg en welzijn. Hiermee zijn mobiliteit en bereikbaarheid van deze voorzieningen belangrijk voor het wonen buiten deze grotere kernen. Het voorzieningenniveau loopt, met name in kleine dorpen, terug. Dit wordt onder meer zichtbaar in het onderwijs: de ontgroening legt een grote druk op de levensvatbaarheid van scholen. Het wordt niet eenvoudig om het huidige voorzieningenniveau in stand te houden. Tegelijkertijd is dit wel van waarde want het draagt sterk bij aan de binding van de gemeenschap en het leefklimaat. De opgave is hier om (alternatieve) vormen te vinden met een optimale spreiding waarin het voorzieningenniveau nog steeds die bijdrage levert aan de leefbaarheid. De gemeente Waadhoeke wil, ook in samenwerking met partners in de regio (andere overheden, maatschappelijke instellingen, bedrijfsleven, inwoners), het voorzieningenniveau zo goed mogelijk op peil houden. Daartoe is het voornemen om een actief spreidingsbeleid te voeren, waarbij wordt ingezet op bereikbaarheid van voorzieningen. (bron van de hoofdstukken ná het hoofdstuk 'Statistische gegevens': Herindelingsontwerp 2018)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het bestaande gemeentehuis van Franekeradeel aan de Harlingerweg in Franeker wordt in 2017 intern grondig verbouwd om de ambtenaren, het College en de Raad van de nieuwe gemeente Waadhoeke op één locatie te kunnen huisvesten. Eén centrale plek komt de dienstverlening ten goede én de kosten voor huisvesting worden hierdoor aanzienlijk verminderd. Naast de centrale huisvesting worden extra ontmoetingsplekken binnen de huidige gemeentegrenzen van Menameradiel en Het Bildt gecreëerd. Bij het bepalen van de locaties wordt ook rekening gehouden met de 4 dorpen van Littenseradiel die naar de nieuwe gemeente overkomen.

Het voormalige gemeentekantoor van Franekeradeel kenmerkte zich onder meer door brede gangen, veel deuren en veel kantoren. Wie het gebouw niet kende, kon er makkelijk de weg kwijtraken. Dat is in het 'vernieuwbouwde' gemeentehuis van Waadhoeke verleden tijd: het gebouw wordt zo ruimtelijk en open mogelijk ingericht, met weinig muren, een grote bezoekersruimte en flexibele werkplekken. Aan de westkant van het huidige pand wordt een nieuwe raadzaal gebouwd. Deze zaal kan ook gebruikt worden als trouwzaal. Het gebouw wordt bovendien verduurzaamd qua installaties. De gemeentehuizen van Menameradiel en Het Bildt gaan na de herindeling in de verkoop.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Waadhoeke - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

Reacties

(2)

Valt sociale zaken en werkgelegenheid en de gebiedsteams voor Stiens straks in 2018 ook onder de stad Leeuwarden en niet meer onder SZ&W Noord West Fryslan?

Qua bestuurlijke regio blijft Stiens e.o. weliswaar Noord West Fryslân zoals men op het kaartje op deze pagina https://www.plaatsengids.nl/noardwest-frysl%C3%A2n kan zien, maar dat geldt ook voor de huidige gemeente Leeuwarden. V/a 2018 omvat die regio de gemeenten Harlingen, Leeuwarden en Waadhoeke. Als de gemeente Leeuwarden eigen instellingen heeft voor de soort instanties die u noemt, ligt het wel voor de hand dat de kernen van het huidige Leeuwarderadeel ook daarnaar overgaan, anders zou je binnen 1 gemeente verschillende van de door u genoemde instanties krijgen en dat ligt niet voor de hand. Maar goed, ik beheer alleen maar deze site en ben geen gemeente. Als u het zeker wilt weten zult u het aan de gemeente Leeuwarderadeel moeten vragen.

Reactie toevoegen