Kleaster Anjum

Plaats
Buurtschap
Waadhoeke
Fryslân

kleaster_anjum_plaatsnaambord.jpg

Het piepkleine Kleaster Anjum was tot 1963 formeel nog een dorp, en is sindsdien een buurtschap van het dorp Berltsum, gemeente Menameradiel. Gezien de langgerekte dunbebouwde lintbebouwing heeft het plaatsje geen 'bebouwde kom' en daarom witte borden.

Het piepkleine Kleaster Anjum was tot 1963 formeel nog een dorp, en is sindsdien een buurtschap van het dorp Berltsum, gemeente Menameradiel. Gezien de langgerekte dunbebouwde lintbebouwing heeft het plaatsje geen 'bebouwde kom' en daarom witte borden.

kleaster_anjum_buurtschapsgezicht.jpg

Zoals veel Friese buurtschappen is ook Kleaster Anjum een oase van rust en ruimte.

Zoals veel Friese buurtschappen is ook Kleaster Anjum een oase van rust en ruimte.

Kleaster Anjum

Terug naar boven

Status

- Kleaster Anjum is een buurtschap* in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 2017 gemeente Menameradiel.
* Gezien de geringe omvang van het plaatsje plus het ontbreken van een kerk en kern, is het eigenlijk al eeuwenlang een buurtschap. Toch heeft het tot 1963 nog de status van zelfstandig dorp gehad.

- De buurtschap Kleaster Anjum valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Berltsum.

- De buurtschap Kleaster Anjum ligt buiten de bebouwde kom en heeft daarom witte plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Klooster Anjum. Overigens is de plaatsnaam officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
Anjum, Aanjum, Anyjum. De naam van het dorp waar in het midden van de 13e eeuw een klein klooster, Maria's Berg, wordt gesticht, komt slechts een enkele keer in de archieven voor en kan moeilijk worden gescheiden van die van het ter plekke gestichte klooster dat, zoals alle andere kloosters in Fryslân, in 1580 werd opgeheven. De naam (van het dorp) wordt voor het eerst in 1275 als Aninghum aangehaald. Er zijn veel, soms moeilijk te begrijpen spellingen (van de kloosternaam) zoals Avighnon uit 1326 (lees: Anighen) en Gaemmynghum (1338). De variant Aninghen (1423) is herkenbaarder en dat geldt zeker voor Aenyem uit 1478. Geleidelijk ontwikkelt de naam zich tot de huidige variant. De toevoeging 'Klooster' komt vanaf het midden van de 19e eeuw voor, maar ontbreekt op kaarten uit het begin van de 20e eeuw. Op recente kaarten staat de toevoeging 'Kleaster'. Omdat in de gemeente Dongeradeel ook een dorp Anjum bestaat, leidt/leidde dat nog weleens tot verwarring. Vandaar wellicht de toevoeging 'Kleaster'?

Naamsverklaring
De naam gaat terug op een samenstelling met de familienaam Aninga die is afgeleid van de persoonsnaam Ane of Anne, als verscholen eerste bestanddeel. Het element heem is het tweede. Het woord kleaster, 'instelling waar mannen of vrouwen, die zich uit de maatschappij hebben teruggetrokken om een aan God gewijd leven te leiden volgens bepaalde voorschriften', is later voor de oude naam geplaatst.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Kleaster Anjum ligt rond de gelijknamige weg (= de weg tussen Ried en Berltsum), NO van Franeker, ZW van Berltsum. De buurtschap grenst in het N aan de waterloop het Berltsumer Wiid, die in het Z overgaat in De Ried. De buurtschap omvat een 3 km lange lintbebouwing van boerderijen en woonhuizen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Kleaster Anjum 7 huizen met 60 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 20 huizen met ca. 50 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kleaster Anjum ontleent zijn bestaan aan het klooster van de Reguliere Kanunniken Maria's Berg, ook wel Sanctea Marienberg. Het klooster is omstreeks 1256 gesticht en is afgebroken na de Reformatie, rond 1580. In 1572 is het klooster nog misbruikt door de Spanjaarden, want toen "had een gedeelte van het Spaansche krijgsvolk veelal zijne legerplaats in dit klooster, waaruit het dan gedurig in de omstreken roof, moord en plundering aanrigtte", aldus (2).

De familie Lauta uit buurdorp Wier heeft er mede aan bijgedragen dat het klooster Anjum kon worden gesticht. De familie heeft grote stukken land aan het klooster geschonken, in de verwachting dat de missen die in ruil daarvoor voor hen gelezen zouden worden, zouden bijdragen tot een plek in het hiernamaals en daarmee "eeuwige vrede voor de ziel". (bron)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Kleaster Anjum, kun je terecht bij de volgende literatuur:

- In het (Friestalige) artikel 'It kleaster Anjum en syn oergong nei Windesheim yn 1439' (verschenen in de publicatie 'Speculum Frisicum. Stúdzjes oanbean oan Philippus H. Breuker', pag. 23-44, uitg. Fryske Akademy, 2001) reconstrueert J.A. Mol de opkomst, ontwikkeling en ondergang van het klooster Anjum. Via de link is het artikel ook online te lezen.

- In 2006 is het boek 'Kleaster Anjum: skiednis fan it kleaster Mons Sanctae Mariae, 1256-1580 : it kleaster en de kleasterpleatsen' verschenen (157 pag., auteur A. Douma).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen / actuele situatie

Zoals veel Friese buurtschappen is ook Kleaster Anjum een oase van rust en ruimte. Sommige oude boerderijen hebben zich in de loop der tijd ontwikkeld tot moderne boerenbedrijven.

- De afgelopen jaren is de verkeersveiligheid in Kleaster Anjum toegenomen door de herinrichting van de weg met verkeersremmende asfaltstroken. Waren er in voorgaande jaren gemiddeld 6 tot 10 eenzijdige verkeersongevallen per jaar, in 2014 hebben deze zich niet meer voorgedaan.

Reactie toevoegen