Zweins

Plaats
Dorp
Waadhoeke
Fryslân

Zweins

Terug naar boven

Status

- Zweins is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 2017 gemeente Franekeradeel.

- Onder het dorp Zweins valt ook de buurtschap Kingmatille (deels).

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Sweins.

Oudere vermeldingen
1427 kopie Sueyns, 1433 kopie Sweynze, Suweynze, 1498 kopie Sweins.

Naamsverklaring
Betekent 'bij de lieden van de persoon Swene'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Zweins ligt O van Franeker, W van Dronryp, en heeft 3 kerntjes: rond de Rijksstraatweg, rond de Hoofdweg en de buurtschap aan de Kingmatille. Het dorpsgebied wordt begrensd door het Van Harinxmakanaal in het Z en de A31 in het N.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zweins 12 huizen met 113 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 50 huizen (incl. de buurtschap Kingmatille) met nog altijd ca. 110 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zweins heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Hervormde kerk en een woning in buurtschap Kingmatille, die daarom aldaar wordt beschreven.

- De huidige Reginakerk (Hervormd PKN) dateert uit 1783 en is de opvolger van een middeleeuwse voorganger. De kerk is grotendeels betaald door de adellijke familie Kingma, die onder Zweins hun landgoederen had. Bij de bouw is gedeeltelijk gebruik gemaakt van oude fundamenten. Op het dak van de kerk een koepelvormige dakruiter, met daarin het uurwerk en de luidklok uit 1471. De meubilering van de kerk is geheel in één stijl en geheel authentiek. Preekstoel, doophek, beide herenbanken en alle andere banken zijn vervaardigd door Hermanus Berkenbijl. Preekstoel en banken zijn voorzien van bladmotieven. De twee herenbanken behoorden toe aan de familie Lyclema a Nijeholt en de familie Van Beijma thoe Kingma. In de kerk vind je veel herinneringen aan de adellijke families. Rouwborden en grafstenen. Bijzonder is het epitaaf aan de noordoost muur, herinnerend aan de vroege dood van Jaeycke van Viersen, de echtgenote van Ignatius thou Kingma. De kerk is het enige rijksmonument van het dorp en is van verre te zien, mede omdat hij op een scherp rond het kerkhof afgestoken terp ligt. De kerk valt onder de Protestantse (PKN) Gemeente Ried-Skingen c.a., maar is eigendom van Stichting Âlde Fryske Tsjerken (SAFT).

Het kerkorgel is in 1785 gebouwd door J.F. Wenthin en is het enige orgel van zijn hand in de provincie Fryslân. Oorspronkelijk telt het orgel 13 stemmen op één manuaal en een aangehangen pedaal. In 1877 vindt een grondige vernieuwing plaats door de firma L. van Dam & Zn. Men vervaardigt een nieuwe klaviatuur met bijbehorende mechanieken, een nieuwe windvoorziening en een nieuwe windlade. De dispositie wordt geheel nieuw opgezet waarbij echter veel pijpwerk van Wenthin opnieuw is gebruikt. Bij de restauratie in 2000 is de situatie zoals die in 1877 is ontstaan, als uitgangspunt genomen. Zie verder de beschrijving van het interieur van de Reginakerk te Zweins door D.J. van der Meer (1993).

- Gevelstenen in Zweins.

Terug naar boven

Links

- Sport: - Mini Menteam Zweins (Jolanda Bruinsma en Vera Dijkstra) ment voor het plezier met een dubbelspan mini shetlanders. Ze mennen met Brandan en Brum (resp. 85 en 78 cm schofthoogte).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zweins.

Reactie toevoegen