Wjelsryp

Plaats
Dorp
Littenseradiel
Fryslân

wjelsryp_collage.jpg

Wjelsryp, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wjelsryp, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

wjelsryp_lukrock.jpg

Eén van de jaarlijkse evenementen in Wjelsryp is muziekfestival Lûkrock, in een weekend eind april of begin mei.

Eén van de jaarlijkse evenementen in Wjelsryp is muziekfestival Lûkrock, in een weekend eind april of begin mei.

wjelsryp groeten uit 1903 [640x480].jpg

Wjelsryp Groeten uit 1903

Wjelsryp Groeten uit 1903

Wjelsryp..JPG

In het groene Wjelsryp.

In het groene Wjelsryp.

Wjelsryp (2).JPG

Bij de kerk van Wjelsryp.

Bij de kerk van Wjelsryp.

Wjelsryp.JPG

De kerk van Wjelsryp in de bomen.

De kerk van Wjelsryp in de bomen.

Wjelsryp (3).JPG

Midden in het mooie dorp Wjelsryp.

Midden in het mooie dorp Wjelsryp.

Wjelsryp (4).JPG

De Franekervaart bij Wjelsryp.

De Franekervaart bij Wjelsryp.

wjelsryp_nieuwjaarsparty.jpg

In Wjelsryp feesten ze wat af door het jaar heen. Ieder nieuw jaar beginnen ze gelijk al goed met de Nieuwjaarsparty.

In Wjelsryp feesten ze wat af door het jaar heen. Ieder nieuw jaar beginnen ze gelijk al goed met de Nieuwjaarsparty.

wjelsryp_fanfare_concordia_kopie.jpg

Het kleine dorp Wjelsryp heeft een rijk verenigingsleven met maar liefst ca. 30 verenigingen e.d. Een heel bijzondere, zeker voor zo'n klein dorp, is het in 1897 opgerichte fanfarekorps Concordia, die ook nog op hoog niveau hun ding doen.

Het kleine dorp Wjelsryp heeft een rijk verenigingsleven met maar liefst ca. 30 verenigingen e.d. Een heel bijzondere, zeker voor zo'n klein dorp, is het in 1897 opgerichte fanfarekorps Concordia, die ook nog op hoog niveau hun ding doen.

Wjelsryp

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Wjelsryp.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Wjelsryp.

Terug naar boven

Status

- Wjelsryp is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Littenseradiel. T/m 1983 gemeente Hennaarderadeel.

- Wjelsryp heeft een dorpswapen en een dorpsvlag. Onder de link vind je toelichtingen daarop, plus een sage in relatie tot het vermeende ontstaan van het 12e-eeuwse dorpskerkje.

- Onder het dorp Wjelsryp vallen ook de buurtschappen 't Heechhout, Tsjeppenbûr en Westerein.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Welsrijp. Overigens is de plaatsnaam sinds 1993 officieel - en alleen nog - Friestalig. Op de plaatsnaamborden staat ook alleen nog de Friese variant.

Oudere vermeldingen
944 kopie 1150-1158 Welsib, 1370 Welseryp, 1472 Wyelsrijp, 1486-1487 Wielsryp.

Naamsverklaring
Betekent rijp 'strook land, waterkant, rand, oever' van de persoon Wilse. De oudste vorm, in slechte overlevering, is misschien identiek aan Wjelsryp.(1)

Terug naar boven

Ligging

Wjelsryp ligt WZW van Leeuwarden, ZO van Franeker, NW van Winsum. De dorpskern grenst in het Z aan de Frjentsjerter Feart. Het dorpsgebied, dat rondom om het dorp ook nog een stuk buitengebied omvat, grenst in het O aan de Baaiumer Opfeart, in het NW aan het Van Harinxmakanaal en in het Z aan de Aldmear. Het dorpsgebied wordt doorsneden door de reeds genoemde Frjentsjerter Feart, de provincialeweg N384 (Dearsum-Tzummarum) en de spoorlijn Leeuwarden-Harlingen.

De hoofdwegen in het dorp worden gevormd door de Westerein, Tillewei, Galemawei, Oasterein, Lytse Buorren en de Greate Buorren.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Wjelsryp 44 huizen met 348 inwoners, met daarnaast de buurtschap Westerein met 12 huizen en 69 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 200 huizen met ca. 500 inwoners (inclusief de buurtschappen).

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp Wjelsryp is in de middeleeuwen ontstaan als vissersdorpje. Door de zee-invloeden was er de noodzaak het dorp te verschuiven naar een hoger gelegen gebied. De terp waarop het dorp is gebouwd vormt nu de historische kern. Eind 19e eeuw heeft er een verschuiving plaatsgevonden van de visserij naar de landbouw. Steeds meer gebieden werden ingepolderd waardoor een deel van het bestaansrecht van de vissers kwam te vervallen.

Uitbreidingen hebben plaatsgevonden in zuidelijke richting in de vorm van lintbebouwing langs de Lytse Buorren. De bebouwing aan de Galemawei is van een latere datering. Daarna zijn de woningen langs de Pastoryleane gebouwd. Eind jaren tachtig was er behoefte aan nieuwbouw, die gerealiseerd is aan de Terpwei. De woningbouw, gerealiseerd in de jaren negentig van de vorige eeuw tussen de Frjentsjerter Feart en de Wjelsriper Opfeart, vormt de meest recente wijk. Wonen aan het water staat hier voorop.

Opvallend is de ruime, wijde structuur van het dorp met vergezichten en groene doorkijken. Wjelsryp ligt te midden van weilanden. Open ruimtes in de kern zijn tevens in gebruik als grasland. Het sportveld is gelegen tegenover de kerk, naast de terp. Verder zijn de vaarten typerend voor het dorpsgezicht. Het betreft de Frjentsjerter Feart en de Wjelsriper Opfeart. Deze vaarten verwijzen naar de ontstaansgeschiedenis van het dorp als vissersplaatsje. Deze groen- en waterstructuur geven het dorp een agrarische, open uitstraling. (bron: www.wjelsryp.com)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bij kleine dorpen op het platteland denkt men al snel aan krimp en leegloop. Maar in de kleine kernen is tegelijkertijd ook veel levenskracht en dynamiek. In dat kader heeft de in Wjelsryp geboren en getogen beeldend kunstenaar Wapke Feenstra in 2013 een boek over haar dorp gepubliceerd, getiteld A photographic Portrait of a Landscape. New Dimensions in Landscape Philosophy (het boek is Engelstalig want het wordt internationaal verspreid). Het beeldessay van Wapke Feenstra (myvillages.org) is samengesteld uit recente landschapsfoto's, dorpsfoto's gemaakt door bewoners, gedichten, grondkennis en een grasherbarium. In het boek staat de landschapsvisie van de bewoners centraal.

Pietsie Feenstra (Sorbonne Nouvelle, Paris III) stelt in haar cultuur-historische essay een filmische tocht voor door het landschap, gebaseerd op een fotografische blik en gecombineerd met archiefonderzoek. Een fotoboek van het dorp uit 1978 vormt haar inspiratiebron, en wordt integraal in het boek afgedrukt. - Videoreportage met interviews met de auteur en inwoners van Wjelsryp.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wjelsryp heeft 5 rijksmonumenten, zijnde 2 boerderijen, 1 woonhuis, de Hervormde kerk en de voetgangersbrug over de Frjentsjerter Feart (die wordt beschreven bij de buurtschap 't Heechhout).

- De Hervormde kerk maakt deel uit van de Hervormde Gemeente Wjelsryp-Baaium.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Evenementenagenda Wjelsryp e.o.

- Muziekfestival Lûkrock (weekend eind april of begin mei).

- Op een zondag in mei organiseert menclub de Wellemenners een kortebaanwedstrijd harddraven.

- Dorpsfeest (juni).

- Paardenmarathon (op een zaterdag of zondag in juli). - Foto's Paardenmarathon.

Terug naar boven

Beeld

- Foto's van Wjelsryp. - Foto's van het dorp in de winter. - Fotoserie van het dorp door Jan Dijkstra uit Houten.

Terug naar boven

Links

- Site van en over Wjelsryp.

- Basisschool De Grûnslach biedt ook onderdak aan Peuteropvang Ukkepukkeplak. In 2015 is het pand aangepast aan de eisen des tijds. De school is o.a. energiezuiniger gemaakt, beter toegankelijk voor kinderen in een rolstoel en er is nieuw sanitair aangelegd. Op het YouTube-kanaal van de school vind je leuke filmpjes m.b.t. het tablet-onderwijs en gymles buiten.

- Dorpshuis Yn'e Mande.

- Het kleine dorp Wjelsryp heeft met maar liefst ca. 30 verenigingen e.d. een rijk verenigingsleven. De meeste van de verenigingen zijn wel die je verwacht in een dorp. Wat je in zo'n klein dorp niet zou verwachten is een fanfare, en ze spelen nog op hoog niveau ook, dus die verdienen wel een aparte vermelding, namelijk het in 1897 opgerichte en nog altijd springlevende Fanfarekorps Concordia.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wjelsryp.

Reactie toevoegen