Berltsum

Plaats
Dorp
Menameradiel
Fryslân

berlikum achterom 1927 [640x480].jpg

Berlikum Achterom 1927

Berlikum Achterom 1927

Berlikum.JPG

Berltsum, oorspronkelijk als terpdorp ontstaan.

Berltsum, oorspronkelijk als terpdorp ontstaan.

Berlikum..JPG

Midden in Berltsum niet ver van de Koepelkerk.

Midden in Berltsum niet ver van de Koepelkerk.

Berlikum (2).JPG

Ook dit is nog in Berltsum

Ook dit is nog in Berltsum

Berltsum

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Berltsum.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Berltsum.

Terug naar boven

Status

- Berltsum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Menameradiel.

- Onder het dorp Berltsum valt ook de buurtschap Kleaster Anjum.

- Berltsum heeft een dorpswapen.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Berlikum. De plaatsnamen in de gemeente Menameradiel zijn overigens sinds 2010 officieel - en alleen nog - Friestalig.

Terug naar boven

Ligging

Berltsum ligt NW van Leeuwarden, NO van Franeker.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Berltsum 162 huizen met 1.310 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.550 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Berltsumer Watse Hendriks Posthumus (1945) heeft al van kinds af aan historische interesses gehad in brede zin en voor zijn dorp in het bijzonder (zie het interview in de lokale dorpskrant d.d. april 2012). Nadat hij met pensioen is gegaan, heeft hij in een aantal jaren tijd zijn gedurende vele decennia verzamelde zolder vol bronnenmateriaal over Berltsum geordend tot 86 thematische artikelen, die je per thema als een pagina op zijn website Oh, dy Berltsumers! kunt vinden. Het geheel is ook als 1 e-book (pdf) van 1.244 pagina's(!) te downloaden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Buorren is de oudste straat van Berltsum en heeft een authentieke uitstraling die zich vooral laat kenmerken door het gevarieerd gevelaanbod van woningen en het prachtige gezicht op de Koepelkerk. Vereniging De Buorren Maken We Samen is een initiatief van bewoners uit de Buorren om de straat nog aantrekkelijker te maken voor dorpelingen en toeristen.

- Dorpsvisie Berltsum.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Berltsum heeft 8 rijksmonumenten, zijnde de Koepelkerk, de Doopsgezinde kerk, molen De Kievit, de Hemmemapoort en een 4-tal terpen.

- De huidige Hervormde (PKN) Koepelkerk (Tsjerkerstrjitte 2) is in 1779 gebouwd omdat de vorige kerk te bouwvallig was geworden om nog te kunnen restaureren. De kerk is in 2015 van buiten en van binnen opnieuw geschilderd.

- De Gereformeerde (PKN) Kruiskerk (Hofsleane 23) uit 1966 is de opvolger van de Gereformeerde kerk uit 1889 die op Wiersterdijk 17 heeft gestaan, in 1966 aan de eredienst is onttrokken en later is gesloopt. Na de eerdere fusie van de lokale Hervormde en Gereformeerde kerk tot Protestantse Gemeente Berltsum, is eind 2015 besloten dat de Kruiskerk wordt verbouwd tot een multifunctioneel centrum (MFC) (zie hier nog een interview m.b.t. de MFC-plannen). In december 2015 heeft de gemeente besloten dat het project definitief doorgaat. De totale kosten van 1,5 miljoen worden voor 1/3 gesubsidieerd door de gemeente, voor 1/3 is een lening verstrekt en de dorpelingen moeten zelf ook 1/3 bij elkaar brengen. Het project beoogt in 2018 te worden gerealiseerd. Het pand blijft wel - ook - in gebruik als kerk: de diensten worden zo veel mogelijk om en om samen met de Koepelkerk gehouden.

Maar de herbestemming beoogt een breder gebruik dan alleen als kerk, als ontmoetingsplek in brede zin voor het dorp, waar niet alleen de kerk maar ook verenigingen, stichtingen, toneel, muziek, jeugd en ouderen gebruik van kunnen gaan maken en elkaar kunnen inspireren, wat zowel voor de kerk als voor het dorp in bredere zin win-wins beoogt op te leveren. Na realisatie van het MFC sluit het bestaande en verouderde dorpshuis It Heechhout. Voor de geschiedenis van de gereformeerden in het dorp, zie het artikel Het ontstaan van de Gereformeerde Kerk te Berltsum. Voor bijzonderheden m.b.t. kerkelijk erfgoed in de Koepelkerk en de Kruiskerk, zie de artikelen over het kerkelijk erfgoed op de site van de Protestantse Gemeente.

- De Doopsgezinde Gemeente van Berltsum heeft haar wortels diep in de historie. Er zou al een gemeente geweest zijn vóór 1550. De Berltsumer Doopsgezinden wilden een zuivere gemeente zijn en streefden naar een radicale reformatie naar nieuw-testamentisch voorbeeld, de gelovigendoop inbegrepen. Nadat er eerder een 'schuilkerk' is geweest - tegenwoordig in gebruik als schuur - achter de woning op Buorren 61, is in 1843 de huidige Doopsgezinde Vermaning (Vermaningsstrjitte 3) gebouwd. Deze omvat de kerk, de Mennozaal en een zonnig terras. Het interieur van de kerk is zo ingericht dat het niet alleen geschikt is voor de zondagse diensten, maar ook voor andere kleinschalige bijeenkomsten. De kerk biedt plaats aan 150 personen. De gemeente heeft recentelijk een vleugel aangeschaft, maar beschikt ook over een kerkorgel. Het Van Dam-orgel uit 1916 is in 2015 gerestaureerd. Op verzoek kan de kerkzaal worden gehuurd.

- De inwoners van Berltsum hebben een opvallende bijnaam: ‘Hounefretters’. Volgens een verhaal uit 1182 werd het dorp door zwaar onweer én Noormannen vernield. Door hongersnood die hierop volgde was men genoodzaakt om honden op te eten. Een meer voor de hand liggende verklaring is te vinden in het wapen van de Hemmema’s: hierin staan twee windhonden afgebeeld. Als aandenken aan deze bijnaam is op de kruising van de Hôfsleane en de Bitgumerdyk een standbeeld opgericht met een wetterhoun.

Terug naar boven

Evenementen

- Nieuwjaarloop (begin januari).

- Maak letterlijk je borst maar nat als je wilt meedoen aan de Mudrun Berltsum (eind april), want je gaat door water en modder met een groot aantal natuurlijke en kunstmatige obstakels. Denk hierbij aan een hindernisbaan van het leger waarbij geklommen, geklauterd en gekropen wordt door de blubber. Daarnaast bevat de route flink wat sloten waar men doorheen of overheen moet. De klassiekers van de mudrun zijn ook aanwezig: cat-crawlen, monkeybars, walls en nog vele andere obstakels.

- Koningsdag.

- Het 4-daagse Dorpsfeest is 1 x in de 3 jaar. De eerstvolgende keer is in 2017.

- Kermis (eind juni).

- Op een zaterdag in september organiseert muzykferiening OpMaat de Kuiertocht, waarbij 4 prachtige routes rond Berltsum zijn uitgezet waaruit je kunt kiezen. De afstanden zijn 5, 10, 15 en 25 kilometer.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Bij de wandelroute Swalkrûte Berltsum kun je kiezen uit de afstand 11 km of een ingekorte variant van 8 km.

- Overige fiets- en wandelmogelijkheden door en rond Berltsum.

- Door het vogelkijkscherm bij de plas bij het Wierzylster Rak kun je heel veel vogelsoorten bekijken zonder ze te storen. Welke soorten dat zoals zijn kun je zien onder de link.

- Bloeiende bloemen, zoemende bijen, fladderende vlinders: iedereen is enthousiast over een kleurrijke omgeving met een uitbundig planten- en dierenleven. Het is mooi om te zien, aantrekkelijk om in te wandelen én nuttig bovendien, want bijen en insecten zijn onmisbare schakels in de voedselketen. Daarom hebben de Nederlandse Bijenhoudersvereniging en de Friese Milieu Federatie onder het motto 'Berltsum laat Fryslân zoemen' in 2014 op nieuwbouwlocatie De Pôlle in het dorp een proefproject ingezaaid. Met dit proefproject doet men ervaring op met aanleg, beheer en kosten en met het betrekken van omwonenden. Ook voor andere gemeenten wil men zo zichtbaar maken wat de mogelijkheden zijn.

- De in 2005 aangelegde trailerhelling en de in 2010 gerealiseerde passantenhaven liggen aan de Noordelijke Kleiroute en aan het begin van de Noordelijke Elfstedenvaarroute en worden intensief gebruikt, o.a. door vaarrecreanten die hier voor één of meerdere nachten afmeren.

Terug naar boven

Links

- Site van en over Berltsum.

- Onderwijs en kinderopvang: - In 2013 is Brede School De Foarútgong gerealiseerd, op de locatie van basisschool De Fûgelsang, aan de Ds. van Eyck van Heslingastrjitte. In het nieuwe gebouw zitten naast de beide basisscholen van het dorp - De Fûgelsang en Lyts Libben - de kinderopvang en de lytse bieb onder één dak.

- Muziek: - Muzykferiening OpMaat. - Lied 'Berltsum' van de band Highway 54 met Anneke Douma.

- Sport: - Het oude clubgebouw van de tennisvereniging voldeed niet meer aan de huidige eisen. Renovatie was geen optie en na overleg tussen kaatsvereniging en tennisvereniging is besloten om in 2014 aan het clubgebouw van de kaatsvereniging het nieuwe clubgebouw van de tennisvereniging te bouwen. Voordeel hiervan is dat beide verenigingen van elkaars faciliteiten gebruik kunnen maken en dat de eigen identiteiten blijven bestaan.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Berltsum.

Reactie toevoegen