Oudebildtzijl

Plaats
Dorp
Waadhoeke
Fryslân

oudebildtzijl_collage.jpg

Oudebildtzijl, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Oudebildtzijl, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Oudebildtzijl (5).jpg

Daar zijn we in Oudebildtzijl

Daar zijn we in Oudebildtzijl

Ousebildtzijl.JPG

Mooi daar in Oudebildtzijl

Mooi daar in Oudebildtzijl

Oudebildtzijl (3).JPG

Bij de sluis (zijl) in Oudebildtzijl

Bij de sluis (zijl) in Oudebildtzijl

Oudebildtzijl (4).JPG

Oudebildtzijl, hoek Ds. Schuilingstraat/Van Albadaweg, met links de rijksmonumentale voormalige Julianakerk, die is herbestemd tot bezoekerscentrum de Aerden Plaats.

Oudebildtzijl, hoek Ds. Schuilingstraat/Van Albadaweg, met links de rijksmonumentale voormalige Julianakerk, die is herbestemd tot bezoekerscentrum de Aerden Plaats.

Oudebildtzijl

Terug naar boven

Status

- Oudebildtzijl is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 2017 gemeente Het Bildt.

- Onder het dorp Oudebildtzijl valt ook de buurtschap Nieuwebildtzijl, en voor de postadressen ook een klein deel van het dorp Alde Leie.

- Oudebildtzijl heeft pas in 1948 de dorpsstatus verkregen. Voorheen was het een buurtschap van Vrouwenparochie.

Terug naar boven

Naam

Spelling
De naam wordt ook nogal eens als Oude Bildtzijl geschreven. Dat is echter een verouderde spelling. De officiële huidige spelling (voor o.a. postcodeboek, bevolkingsadministratie en op de plaatsnaamborden) is namelijk in een woord.

In het Bildts
Ouwe-Syl (dat is ook de vermelding onder de NL naam op het plaatsnaambord).

In het Fries
Aldebiltsyl.

Oudere vermeldingen
Kort na 1570 niuwe zijl, 1622 Oude zijl, 1644 Oude Zyl, 1851-1855 Oude Bildtzijl, 1861 Oude Bildt Zijl.

Naamsverklaring
Oudebildtzijl dorp is genoemd naar de zijl 'uitwateringssluis' in de Oude Bildtdijk, daterend van 1505; na de aanleg van de Nieuwe Bildtdijk (1600) werd het een binnenzijl, en ontstond ter plaatse van de nieuwe zijl Nieuwebildtzijl.(1)

Terug naar boven

Ligging

Oudebildtzijl ligt NW van Alde Leie en Stiens, NNO van Vrouwenparochie en O van Nij Altoenae.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Oudebildtzijl 80 huizen met 604 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vroeger was hier de uitwateringssluis (zijl) naar de Waddenzee. Die diende tevens als verbinding met de buitenwereld voor import en export. Er stond toen ook een havenkantoor, het zogeheten Koningshuis. De naam Keuningstreek herinnert daar nog aan. Toen de Nieuwe Bildtdijk werd aangelegd, moest ook de sluis van Oudebildtzijl verlegd worden (die eerder was ontstaan door verplaatsing vanuit buurdorp Alde Leie). Zo ontstond de nederzetting Nieuwebildtzijl. Die heeft echter niet lang meer dienst gedaan, want reeds in 1654 werden beide zijlen uit dienst genomen en was Oudebildtzijl geen havenplaats meer.

- Geschiedenis van Oudebildtzijl door dorpshistoricus Sytse Keizer (vergeet niet het pdf-document onderaan de pagina te openen, daar vind je nog veel meer informatie over de geschiedenis van het dorp).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het college van B en W van de gemeente Het Bildt heeft de gemeenteraad eind 2009 voorgesteld om de Oudebildtdijk en de Nieuwebildtdijk de status van beschermd dorpsgezicht te verlenen. Het ministerie van OC&W had daar reeds een positief advies over afgegeven. De Bildtdijken spelen een belangrijke rol in het kenmerkende Bildtse landschap, dat in de 16e eeuw is gevormd door de inpoldering van de Middelzee. De monumentale eigenschappen van de beide dijken - de manier waarop ze in het landschap liggen, en de typerende bouwvormen - worden overigens al beschermd in de gemeentelijke bestemmingsplannen.

De gemeente wil tegelijk met het invoeren van de monumentale status ook alle andere actuele zaken rond de dijken meenemen, zoals het parkeerbeleid, de mogelijkheid van nieuwbouw en de aanpak van verpauperde panden. De gemeenteraad vond het (anno januari 2010) echter geen goed plan. De raadsleden vreesden dat de landbouw door de beschermde status op slot zou komen te zitten. Bovendien biedt het eigen bestemmingsplan voldoende bescherming aan de karakteristieke eigenschappen van de Bildtdijken, zo vond de raad. Het 'Beschermd dorpsgezicht Oude en Nieuwe Bildtdijken' is echter in januari 2015 toch definitief geworden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oudebildtzijl heeft 4 rijksmonumenten, zijnde de kop-hals-rompboerderij op Oudebildtdijk 93, de kop-hals-rompboerderij op Koedijk 1, de woning op Leijsterstreek 1,
en de voormalige Julianakerk.

- De voormalige Julianakerk (Ds. Schuilingstraat 6) is in 1806 gebouwd als doopsgezinde vermaning/schuilkerk, en in 1909 vergroot met de ervoor gelegen pastorie. De ingangspartij van de pastorie heeft een pilasteromlijsting en rondbogig fronton. In 1909 is boven op de pastorie een houten geveltoren met spits in neoclassicistische vormen gebouwd. Na de geboorte van prinses Juliana is in de opengewerkte bekroning van de toren een luidklok gehangen. Het interieur van de recht gesloten zaalkerk wordt gedekt door een houten tongewelf. Het orgel uit 1896 is gemaakt door Bakker & Timmenga. In 1997 is de kerk aan de eredienst onttrokken en herbestemd tot bezoekerscentrum de Aerden Plaats. Zie daarvoor verder het hoofdstuk Natuur en recreatie.

- De kerk van de Vrije Evangelische Gemeente (aangesloten bij de Bond) (Van Albadaweg 39) dateert uit ca. 1880 (qua pand; als kerk zou het in 1918 in gebruik zijn genomen) en is in 2014 gerenoveerd. Er is onder meer een nieuwe dakbedekking geplaatst, nieuwe en beter geïsoleerde ramen en de deuren zijn vernieuwd. Wat betreft het interieur is vrijwel de gehele kerk aangepakt. Van keuken tot toiletgroep: alles was verouderd. Nu voldoet alles weer aan de eisen van deze tijd. De kerkzaal is opnieuw geverfd en heeft nieuwe vloerbedekking gekregen. Verder zijn de kerkbanken vervangen door stoelen.

- De voormalige Hervormde kerk (Leijsterstreek 29) dateert uit 1905, is in 1990 aan de eredienst onttrokken, en herbestemd tot woonhuis.

- De voormalige Gereformeerde (PKN) Kerk van Oude- en Nieuwebildtzijl (Van Albadaweg 61) dateert uit 1932, en was de opvolger van een vorige kerk op dezelfde locatie. De kerk is ontworpen door architect J. Bosma uit Drachten. De gemeente was te klein geworden om zelfstandig verder te gaan en is gefuseerd met de Protestantse Gemeente Mariëngaarde in het nabijgelegen Hallum. In januari 2016 is de laatste kerkdienst gehouden.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Op de 1e zondagen van mei t/m oktober is er in Oudebildtzijl een gezellige streekmarkt op de Keuningsstreek. Bewoners uit de regio bieden hun producten aan, vaak zelfgemaakt of van hun eigen bedrijfje. Het aanbod is gevarieerd en de belangstelling voor de markt is altijd groot. De markt duurt van 13.00-17.00 uur en is eenvoudig van opzet; iedereen neemt zelf een tafeltje mee, of stalt de waren uit op bijv. een aanhangwagentje. Hierdoor zijn er geen kosten voor het huren van een kraam; deelname is geheel gratis!

- Elke 2 jaar (in de oneven jaren) is het Dorpsfeest Ouwe Syl (begin juni), door en voornamelijk voor Ouwe- en Nije Sylsters. Feest met versierde straten en een optocht.

- Sinds 2011 is er in het dorp jaarlijks het WK Voetbalkaatsen. Het wát? In het verslag van het WK editie 2018 leggen ze graag uit hoe die vork in de steel zit: "De 6e editie van het WK Voetbalkaatsen in 2018 was een groot succes. In voorgaande edities waren er voornamelijk deelnemende parturen uit het dorp, waarbij het maximum 14 was. Deze keer waren er maar liefst 28 parturen, uit vele dorpen. Het winnende partuur was De Rode Ster uit Stiens, dat oud-wereldkampioen Garagebedrijf Ten Kate uit Oudebildtzijl versloeg.

In 2011 bedacht Anne Polstra deze bijzondere sport: een combinatie van kaatsen en voetbal. Met een handvol mannen van zowel V.V. Ouwe Syl als KV De Kolk werd het opgepakt en groots neergezet. Niet als een leuk toernooitje, maar direct als een wereldkampioenschap. Onder het motto: als je het doet, moet je het ook goed doen. Hoewel er een behoorlijk deelnemend aantal parturen was, was het internationale tintje vooral te danken aan deelnemers met Turkse en Surinaamse roots. De regels van het kaatsen waren hen echter een raadsel. In de daaropvolgende jaren waren het vooral parturen uit Oudebildtzijl en omliggende dorpen, die bestonden uit voetballers met kennis van de kaatsregels. De volgende stap was een groot aantal parturen.

Het volharden in het organiseren van het WK Voetbalkaatsen door KV De Kolk en V.V. Ouwe Syl heeft uiteindelijk gewerkt. In de eerste jaren was het nog wel eens trekken en sleuren aan mensen om mee te doen aan dit bijzondere spelletje. Het deelnemersveld varieerde vanaf 2012 tussen 9 en 14 parturen. In 2014 heeft het vervroegen van de aanvangstijd naar 10.00 uur gewerkt. Mede hierdoor waren er parturen uit Stiens en Hallum, die tot het eind meestreden en vooral meefeestten. Vervolgens heeft dit weer geleid tot enthousiasme in deze en andere dorpen. Hierdoor waren er deze keer 4 parturen uit Stiens, 5 uit Hallum en 3 uit Menaam. Behalve deze dorpen waren Arum, Groningen, Britsum, Feinsum en uiteraard Oudebildtzijl vertegenwoordigd."

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Bezoekerscentrum de Aerden Plaats, gevestigd in de Julianakerk in Oudebildtzijl, informeert je over toerisme, archeologie en cultuurhistorie. Ook zijn er wisselende exposities over Bildtse kunst en cultuur.

- Lokale vlinders lokken met een kleurrijke bloemenweelde. Vanuit die gedachte heeft bezoekerscentrum de Aerden Plaats in Oudebildtzijl haar tuin ingericht. De ruim 800 m2 grote tuin draagt als toepasselijke naam de Vlindertuin. De tuin is namelijk rijk gevuld met planten waar vlinders voor hun voortbestaan van afhankelijk zijn (waardplanten), zoals pimpernel, wilde peen en knoopkruid. Op fraaie informatieborden is te zien welke vlinders je op de Noord-Friese klei, en dus ook in deze Vlindertuin, tegen zou kunnen komen.

Centraal in de tuin staan drie natuurmuren die samen een klein amfitheater vormen; een plek voor kleinschalige voorstellingen. Op de muren groeien veel kruidenrijke planten, vooral van inheemse oorsprong. Deze nectarrijke planten zijn een feest voor vlinders, bijen en hommels. Rondom de muren liggen slingerende paadjes met heesters, fruitstruiken en bloemen. Ook is er een unieke theeveranda te vinden. De veranda blinkt uit in het zichtbaar toepassen van duurzame en hergebruikte materialen. De tuin is toegankelijk tijdens openingsuren van de Aerden Plaats. Alle dagen (behalve dinsdags) van 10.30-16.30 uur ben je welkom. Vrij entree.

- Wandelpad het Klaine Kaizer Padsy is vernoemd naar Gerrit Keizer (1874-1946). Deze inwoner van Oudebildtzijl was begin 20e eeuw wereldberoemd vanwege zijn lengte. De destijds kleinste man ter wereld was echter veel meer dan alleen een circusartiest.

- Sinds december 2017 is er in het dorp de Oprommer Loads (Van Albadaweg 87). Een kringloopwinkel met allerlei gebruikte waar, antiek, curiosa, vintage artikelen, gereedschap, witgoed enz. Phillip Dijkstra runt samen met zijn zoon Hein het bedrijf De Oprommer, met twee vestigingen (een in Oudebildtzijl en een in Wageningen). De Oprommer is expert op het gebied van het opruimen in en rondom bedrijven, instellingen en particulieren, van een klein bedrijf tot een multinational en van een particuliere woning tot zorgcentra. Het gevolg van dit alles is een grote verzameling van tweedehands spullen, die staan uitgestald in de voormalige loods van Loonbedrijf Miedema. De moeite waard om eens een kijkje te nemen. Openingstijden: wo en vr 10.00-16.30 uur, za alleen in even weken 10.00-16.00 uur.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten, films, krantenartikelen e.d. van Oudebildtzijl op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Oudebildtzijl.

- Nieuws: - Nieuws uit Oudebildtzijl op Facebook.

- Onderwijs: - SWS De Syl is de basisschool voor alle kinderen uit Oudebildtzijl en omgeving. De school is in 2014 ontstaan uit de samenwerking tussen cbs De Korenaar en obs De Oprel. Ze zijn gehuisvest in een vernieuwd gebouw en zijn daar erg blij mee. Het is groot en licht en biedt een prachtige omgeving voor alle leerlingen. Binnen de driehoek kind-leerkracht-ouder staat de veiligheid van het kind centraal. Ze bieden een krachtige leeromgeving waarin het kind zich optimaal kan ontwikkelen en waarbij talent en ambitie leidend zijn. Je kind zien ze als een individu én als lid van een groep die wordt uitgedaagd tot zelfkennis, zelfsturing en verantwoordelijkheid binnen het onderwijs van SWS De Syl.

SWS De Syl is een school voor en van de gemeenschap, die open staat en respect heeft voor ieders culturele en levensbeschouwelijke achtergrond. Zij bieden Passend Onderwijs. Dit betekent dat de zorg en begeleiding past bij de ontwikkeling van de leerling en de mogelijkheden binnen de school op basis van zorgvuldige analyse en beoordeling. Ze zien ICT als een middel om kinderen te stimuleren in hun ontwikkeling en hen voor te bereiden op de toekomst. Ze leren kinderen waarden en normen, ze leren ze samen te werken, problemen op te lossen en een ieder in zijn waarde te laten. SWS De Syl is gecertificeerd Kanjerschool, zij hanteren dan ook de principes van de Kanjertraining. Ze streven ernaar zowel cognitief als sociaal-emotioneel een stevige basis te leggen bij ieder kind, zodat na 8 jaar onderwijs op SWS De Syl je kind met passende bagage naar het vervolgonderwijs gaat.

- Muziek: - Muziekvereniging Excelsior Oudebildtzijl is opgericht rond 1890, en had aanvankelijk als mede-doel evangelisatie. Het reguliere korps heeft ruim 30 leden. Daarnaast is er nog een recentelijk opgericht jeugdkorps, genaamd 'de Jonge Sylsters'. - Na jaren met verschillende bands op diverse podia gespeeld te hebben, is er een nieuwe band ontstaan. Samen met oude en nieuwe bekenden hebben ze Wadleuk! geformeerd. Ze spelen zowel Nederlandstalige muziek als Engelstalige klassiekers en hedendaagse toppers.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Ouwe Syl heeft in 2017 het 50-jarig bestaan gevierd. Bij de opening van het jubileumfeest heeft de vereniging een bijzonder initiatief onthuld: de vereniging wilde fondsen werven om hun terreinen te kunnen renoveren, met o.a. de aanleg van een kunstgrasveld. Daarom hebben ze een loterij georganiseerd, waarmee de deelnemers een huis in het dorp konden winnen. Voor 98 euro konden geïnteresseerden een lot kopen en strijden om een huis aan De Kolk in Oudebildtzijl. Bestuurslid Taeke Zijlstra: "Het sluit prima aan bij het streven van de club om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid in het dorp. We zijn erg benieuwd naar de reacties!"

De loterij liep tot begin november 2017. Ondanks een negatief advies van de Kansspelautoriteit, zijn alle 7908 loten verkocht. Op 11 november 2017 is het winnende lot getrokken. De gelukkige is Sanne Verhoef uit Arnhem, die overwoog er daadwerkelijk te gaan wonen. (bron en voor nadere informatie zie en beluister het interview op Omrop Fryslân, 12-5-2017) - In december 2017 besloot ze er daadwerkelijk heen te verhuizen, en het bevalt haar er prima (en een jaar later is dat gelukkig nog altijd zo). Vermoedelijk heeft de voetbalvereniging van het Groningse Eenrum zich hierdoor laten inspireren, want zij hebben t.g.v. het 100-jarig bestaan in 2018 een - al even succesvolle - soortgelijke loterij georganiseerd.

- Kaatsvereniging KV De Kolk in Oudebildtzijl is opgericht in 1909 en heeft daarom in 2009 het 100-jarig bestaan gevierd, o.a. met de uitgave van een boek over het 100-jarig bestaan van de vereniging, dat via de link ook online is te lezen. De vereniging is genoemd naar het vroegere sportterrein De Kolk, waar van 1909-1958 gekaatst is. In 1958 moet de vereniging deze locatie verlaten, omdat er 6 woningen gebouwd gaan worden. Wat nu? De gemeente stelt aanvankelijk dat de vereniging elders maar een tijdelijk veld moet zoeken en inrichten, tot t.z.t. een volgende locatie beschikbaar komt. De kaatsvereniging en Handvereniging SGK sturen een brief aan de gemeente, dat toch eigenlijk de gemeente daarvoor hoort te zorgen, en niet eerder met bouwen zou moeten beginnen, dan dat er een ander, geschikt terrein beschikbaar is. Anders bloedt de vereniging dood en die krijg je later niet zomaar weer terug. Uiteindelijk is het toch allemaal goed gekomen. Hoe het door de jaren heen is gelopen met de kaatslocaties, kun je lezen de in het artikel Geskidenis sportterrain.

- Onder Gymvereniging De Bildtstars valt ook Dansschool Bildtstars.

Reactie toevoegen