Bitgum

Plaats
Dorp
Menameradiel
Fryslân

Beetgum (2).jpg

Daar hebben we het terpdorp Bitgum al.

Daar hebben we het terpdorp Bitgum al.

Beetgum..JPG

Op de Buorren in Bitgum.

Op de Buorren in Bitgum.

Beetgum.JPG

De Sint-Martinuskerk in Bitgum.

De Sint-Martinuskerk in Bitgum.

Bitgum

Terug naar boven

Status

- Bitgum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Menameradiel.

- Het dorp heeft veel samenwerkingen met, en deelt veel voorzieningen met de buurdorpen Bitgummole - dat tot 1963 nog een buurtschap van Bitgum was - en Ingelum. Gezamenlijk zou je ze dan ook als 'drielingdorp' kunnen beschouwen (vergelijkbaar met Lekkum / Miedum / Snakkerburen). Formeel, bijv. voor de postadressen, plaatsnaamborden etc., zijn het echter nog wel aparte dorpen.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Beetgum. Overigens zijn de plaatsnamen in de gemeente Menameradiel sinds 2010 officieel - en alleen nog - Friestalig.

Oudere vermeldingen
1399 Betinghim, 1439 Beethgem, 1441 Beteghum, 1472 Beetgum, 1496 Beetghum.

Naamsverklaring
Ontstaan uit Badingaheem* 'woonplaats van de lieden van de persoon Bade'. Gysseling gaat uit van Berhtinga haim 'woonplaats van de lieden van de persoon Berhto'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Bitgum ligt NW van Leeuwarden, ZO van Berltsum. De dorpskern grenst in het W aan de N383 (Marsum - Sint Annaparochie).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Bitgum 48 huizen met 383 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 320 huizen met ca. 800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Bitgum is een terpdorp dat is ontstaan op een kwelderwal, onmiddellijk ten zuidwesten van de voormalige Middelzee. Het was een grote en tamelijk hoge terp waarop de bebouwing zich tot het midden van de 19e eeuw concentreerde, al kwam er ook aan de westelijke zoom en aan de dijk aan de oostzijde wel enige bebouwing. Nog verder zuidoostelijk groeit de buurt bij de molen uit tot het streekdorp Beetgumermolen. Tussen het dorp en deze buurt heeft tot 1879 het omgrachte Groot Terhorne of Martenastate in een uitgestrekt tuinencomplex gestaan, een van de grootste staten van Fryslân.

Bitgum is een tamelijk 'deftig' dorp, wat aan de reeks notabele woningen uit de tweede helft van de 19e eeuw, meestal met middengang, aan de Buorren is te zien. Op en aan de rand van de terp zijn in 1915 ook al arbeiderswoningen gebouwd. Aan de Jonkersleane en aan de Frânskeleane staan zeer verzorgde twee-onder-een-kapwoningen. Na de oorlog is dat voortgezet met reeksen traditionalistische woningen aan de Hillige Kamp en de Hemmemastrjitte.

- Aldfaers Erf is de vereniging voor dorpsgeschiedenis van Bitgum e.o. (dat e.o. staat met name voor Bitgummole en Ingelum) en is opgericht in 1978.

- Taco Kingma heeft in 1988 het boek 'Bitgum. Skiednis fan Bitgum en Bitgummole' gepubliceerd (292 p., uitg. Fryske Akademy, nr. 2 in de Rige steds-, doarps- en streekskiednissen, Akademy-nummer 694). Onder de link vind je een recensie van het boek.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Ruimtelijke kwaliteitsparagraaf van Beetgum (2008) is onderdeel van het Belvedèreonderzoek 'Nieuwe kijk op dorpsplannen'. Het rapport schetst, met respect voor het bestaande landschap, de ontwikkelingsmogelijkheden voor het dorp in de komende jaren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bitgum heeft 6 rijksmonumenten.

- De kerk maakt deel uit van de PKN-gemeente Bitgum, Bitgummole, Ingelum en Marsum. - Orgel van de kerk in tekst en beeld.

- Op Berltsumerdyk 3 ligt een Stolperstein voor WO II-oorlogsslachtoffer Wijbe Dijkstra.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Feestvereniging De Maeyebeam. De Maeyebeam is een teken van herdenkingen, feesten en vruchtbaarheid. Het doel van De Maeyebeam is het organiseren van: Dorpsfeest (1x in de 4 jaar), Herdenkingen, Kinderspelen, Koningsdag met korpsen en verklede kinderen op versierde fietsen door de dorpen, Nieuwjaarsduik, Leuke excursies. De vereniging heeft ca. 500 leden. De activiteiten van De Maeyebeam zijn er voor alle inwoners van de dorpen Ingelum, Bitgum en Bitgummole (met de kanttekening dat leden een aanzienlijke korting op activiteiten ontvangen).

- Toanielferiening Mei Nocht en Ynset is er van en voor de dorpen Bitgum en Bitgummole. Jaarlijks brengen ze - in een weekend in februari - een nieuw stuk op de planken.

- De Âldjiersploech Bitgum organiseert jaarlijks een spetterend oud- en nieuwfeest.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Bitgum.

- Films m.b.t. Bitgum.

Terug naar boven

Links

- Nieuws en belangenvereniging: - Nieuws uit Bitgum van Doarpsbelang op Facebook.

- Muziek: - Harmonie Beetgum (wat in de praktijk een fanfare is) is opgericht in 1898.

- Sport: - Kaatsvereniging OKK (Oefening Kweekt Kunst) is opgericht in 1895 en in 1996 samengevoegd met kaatsvereniging Reitsje Him. - v.v. Beetgum (voetbal).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bitgum.

Reactie toevoegen