Bitgummole

Plaats
Dorp
Waadhoeke
Fryslân

beetgumermolen menaldumerweg [640x480].jpg

Bitgummole, Menaldumerweg

Bitgummole, Menaldumerweg

Beetgummermolen.JPG

Bitgummole bereikt

Bitgummole bereikt

Beetgummermolen (2).JPG

Dorpsgezicht Bitgummole

Dorpsgezicht Bitgummole

Beetgummermolen (3).JPG

Een mooi straatje in Bitgummole

Een mooi straatje in Bitgummole

Bitgummole

Terug naar boven

Status

- Bitgummole is een dorp* in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 2017 gemeente Menameradiel.
* Vanouds was deze plaats een buurtschap van het dorp Bitgum. Pas in 1963 heeft het de dorpsstatus gekregen.

- Bitgummole en de buurdorpen Bitgum en Ingelum werken op veel gebieden samen en delen veel voorzieningen. Gezamenlijk worden ze dan ook als 'drielingdorp' beschouwd (vergelijkbaar met Lekkum / Miedum / Snakkerburen).

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Beetgumermolen. Overigens zijn de plaatsnamen in de gemeente Menameradiel sinds 2010 officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
Begin 20e eeuw komen we ook de spellingen Beetgummermolen en Beetgunemermolen tegen, beide gedrukt op ansichtkaarten uit die periode. Hoewel de eerstgenoemde door een van de afzenders van een kaart als drukfout werd beschouwd, want hij had 1 van de 2 m'en doorgestreept. Als je twijfelt over de juiste schrijfwijze, kun je de naam natuurlijk ook gewoon afkorten, zoals de uitgever van de kaart die op deze pagina is afgebeeld, heeft gedaan :-) Vermoedelijk is de tweede hiervoor genoemde spelling ook een drukfout, omdat wij die tot heden nergens anders zijn tegen gekomen.

Naamsverklaring
Het dorp is genoemd naar de molen bij het dorp Bitgum, waarbij de kern ontstaan is. Helaas is de naamgever er niet meer: de molen is in 1862 door brand verwoest en niet weer opgebouwd.

Terug naar boven

Ligging

Bitgummole ligt NW van Leeuwarden en Marsum, NO van Menaam, O van Bitgum en ZW van Stiens.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Bitgummole 57 huizen met 494 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Bitgummole.

- Aldfaers Erf is de vereniging voor dorpsgeschiedenis van Bitgum e.o. (dat e.o. staat met name voor Bitgummole en Ingelum) en is opgericht in 1978. "Aldfaers Erf hâldt geregeld byienkomsten dêr't sprekkers of eigen leden noege wurde om wat te fertellen oer in ûnderwerp dat gearhinget mei de skiednis fan ús doarpen. De webside is fuortkommen út it ferlet it orizjinele materiaal feilich te stellen. Op dit stuit beheind de webside him dan ek ta materiaal dat Aldfaers Erf yn besit hat. It stribjen is lykwols dat dat materiaal gâns útwreide wurdt mei guod dat minsken thús lizzen ha. It is no net mear nedich sok materiaal oan Aldfaers Erf ôf te stean. De techniken fan hjoed-de-dei meitsje it mooglik materiaal sels yn te skennen en op dizze side te publisearjen." Aldus de vereniging op haar site.

- Taco Kingma heeft in 1988 het boek 'Bitgum. Skiednis fan Bitgum en Bitgummole' gepubliceerd (292 p., uitg. Fryske Akademy, nr. 2 in de Rige steds-, doarps- en streekskiednissen, Akademy-nummer 694). Onder de link vind je een recensie van het boek. Enkele citaten hieruit: "Dit terpdoarp westlik fan Ljouwert hat in nijsgjirrige skiednis. Lizzende op in savelrêch yn it klaaigebiet, oan de râne fan it Bilt, mei in frij grutte befolking fan boeren, arbeiders en gerniers, hat it yn elke perioade de bewegingen fan de 'grutte skiednis' ûndergien. Haadlingen, reginten, patriotten en prinselju, 'kleine luyden' en sosjalisten, se dûke allegear wer op yn it ferline fan dit doarp.

(...) Ofskieding, Doleânsje en dêrmei anneks de Skoalstriid, giene net oan Bitgum foarby en mobilisearren fral de groep fan de gerniers. Oan dat alles en oan noch folle mear, wurdt omtinken jûn. Foar Bitgumers en Bitgummoolsters en lju út de wide omkriten sil it boek it libben, sa't sy of har foaralden it sels kend hawwe, wer foar eagen fiere. Mar ek oaren kinne der niget oan belibje, om't yn de skiednis fan dit doarp - om samar te sizzen - ek it ferline fan oare soartgelikense doarpen werom te kennen is."

- In december 2017 is het boek 'Tseardsje Tsjantel - Sterke stikken fan it Tsjantelgat' van Auck Peanstra verschenen. Een bundel met 128 vermakelijke verhaaltjes over alledaagse dingen en waargebeurde gebeurtenissen uit de dorpjes Bitgum, Bitgummole en Ingelum en omgeving. De sterke verhalen worden verteld vanuit de ogen van Tseardsje Tsjantel, een alter ego van de in 2016 overleden schrijfster Aukje Hoogland-Peenstra, als Fries (kinder)boekenschrijfster beter bekend als Auck Peanstra. Hoofdpersoon Tseardsje is eigenwijs, eigenzinnig, vreselijk nieuwsgierig en altijd in voor een praatje. Ze maakt altijd van alles mee; van een reisje met het koor tot vreemde zaken en belangrijke roddels uit het eigen dorp. En alles moet natuurlijk even gedeeld worden met de buurvrouw.

Aukje schreef van 1979 tot aan haar overlijden in 2016 elke maand een 'Sterk stik' voor dorpskrant 'Doarp & Sport', in totaal bijna 300 stukjes. De redactie van de dorpskrant heeft daaruit een selectie gemaakt en gebundeld in deze mooie uitgave. Tezamen laten ze een bijzondere reis door de tijd zien en een blik in de geschiedenis van de dorpen Bitgum, Bitgummole en Ingelum. Het resultaat is een uniek eerbetoon aan een begenadigd schrijfster en een origineel document binnen de Friese literatuur. De bundel is op eigen initiatief en in eigen beheer uitgegeven door de redactie van Doarp & Sport. Het boek kost €10,- en is te bestellen via de redactie van de dorpskrant ([email protected]), via de facebookpagina van Doarp & Sport (waarvoor zie het kopje Links) en verkrijgbaar bij o.a. boekhandel Afûk.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2010 is (opnieuw) archeologisch bodemonderzoek verricht aan de zuidrand van Bitgummole. De provincie wil meer zekerheid over de historie van het dorp, in verband met de nieuwe weg tussen Stiens en Marsum. De toekomstige route betekent een grote ingreep voor het middeleeuwse landschap. De ‘tangent' doorsnijdt op minstens drie plekken de oude kustlijnen en dijken.

- Dorpsvisie Bitgummole (2011).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bitgummole heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de kop-hals-rompboerderij uit ca. 1870 op Dyksterhuzen 32 en de Gereformeerde kerk.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Feestvereniging De Maeyebeam. De Maeyebeam is een teken van herdenkingen, feesten en vruchtbaarheid. Het doel van De Maeyebeam is het organiseren van: Dorpsfeest (1x in de 4 jaar), Herdenkingen, Kinderspelen, Koningsdag met korpsen en verklede kinderen op versierde fietsen door de dorpen, Nieuwjaarsduik, Leuke excursies. De vereniging heeft ca. 500 leden. De activiteiten van De Maeyebeam zijn er voor alle inwoners van de dorpen Ingelum, Bitgum en Bitgummole (met de kanttekening dat leden een aanzienlijke korting op activiteiten ontvangen).

- Toanielferiening Mei Nocht en Ynset is er van en voor de dorpen Bitgum en Bitgummole. Jaarlijks brengen ze - in een weekend in februari - een nieuw stuk op de planken.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Bitgummole.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Bitgummole.

- Nieuws: - Al sinds 1963 is er de maandelijkse dorpskrant Doarp & Sport voor de dorpen Bitgum, Bitgummole en Ingelum.

- Belangenvereniging: - Pleatslik Belang Bitgummole komt op voor de algemene belangen van de inwoners van het dorp. Zij houdt zich o.a. bezig met: het leefbaar houden van het dorp, om het wonen hier zo prettig en aangenaam mogelijk te maken, en vooral te houden; de inwoners op de hoogte houden van nieuwe ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij de aanleg van woningen en wegen; het onderhouden van contacten met de gemeente, de woningstichting e.d. en de zusterverenigingen in de buurdorpen Bitgum en Ingelum, over zaken die aan de orde zijn; het signaleren en initiëren van nieuwe ontwikkelingen bij gemeente en provincie; het organiseren van activiteiten voor de jeugd; het zorgen voor en onderhouden van speelplaats It Fladderplak. Ze houden de inwoners maandelijks op de hoogte van ontwikkelingen middels een rubriek in dorpskrant Doarp & Sport. Via de link zijn deze artikelen ook online te lezen.

- Onderwijs: - Basisschool Mooitaki. - Martenaskoalle.

- Muziek: - Op 15 mei was er een bevrijdingsfeest in Bitgummole. De notulen vermelden dat men het een geslaagd feest vond, maar het alleen jammer vond dat er geen eigen muziekkorps was om het muzikaal op te luisteren. De koe gelijk bij de horens vattend, is reeds twee dagen later, op 17 mei 1945 dus, Fanfare Looft den Heer opgericht, met direct al 34 leden. "Niet lullen maar poetsen" dus, zoals ze dat in Rotterdam noemen. :-) Oftewel geen woorden maar daden. In 1983 is het Brassband Looft den Heer geworden, omdat dat qua bezetting beter was in te vullen. Bovendien vonden sommigen de brassbandpartijen interessanter om te spelen, en was er in die tijd nog een grotere keus in de muziekstukken voor brassbands. Door de jaren heen heeft de band regelmatig hoge ogen gegooid op concoursen e.d., en dat doen ze nog altijd. Zo wonnen ze in juni 2018 glansrijk de overall 1e plaats op het jaarlijkse Surventobrass Festival. De geschiedenis van de vereniging door de jaren heen kun je lezen onder de link.

Reactie toevoegen