Sexbierum

Plaats
Dorp
Waadhoeke
Fryslân

sexbierum_collage.jpg

Sexbierum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Sexbierum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

sexbierum de terp ca 1910 [640x480].jpg

Sexbierum De Terp ca. 1910

Sexbierum De Terp ca. 1910

Sexbierum.JPG

Sexbierum dorpsgezicht in 2011.

Sexbierum dorpsgezicht in 2011.

Sexbierum (3).JPG

Sexbierum molen De Korenaar

Sexbierum molen De Korenaar

Sexbierum..JPG

Aardappelloodsen? in Sexbierum.

Aardappelloodsen? in Sexbierum.

Sexbierum

Terug naar boven

Status

- Sexbierum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 1983 gemeente Barradeel, waar het de hoofdplaats van was. In 1984 over naar gemeente Franekeradeel, in 2018 over naar gemeente Waadhoeke.

- Sexbierum werkt veel samen met, en deelt veel voorzieningen met het beduidend kleinere buurdorp Pietersbierum, dat in de loop der tijd aan Sexbierum is vastgegroeid. In de praktijk worden ze dan ook wel gezamenlijk als een tweelingdorp beschouwd. Formeel (bijv. voor de postadressen en de plaatsnaamborden) is nog wel sprake van 2 aparte dorpen.

- N van het dorp loopt de kilometerslange weg Hoarnestreek van Harlingen naar Minnertsga. Aan die lange weg liggen enkele buurtjes, die onder in totaal 7 dorpen Z ervan vallen. Het deel onder het dorpsgebied van Sexbierum omvat ca. 20 huizen met ca. 50 inwoners en stond vanouds te boek als Sexbierumerhorn. Deze naam komt in recente atlassen niet meer voor.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Seisbierrum.

Oudere vermeldingen
Het dorp wordt wellicht voor het eerst vermeld in 1139 als van Berum wordt gesproken. Die variant komt ook later nog wel voor. Met het eerste element vinden we Sixtisberen (1275) en Sixtebeeren (1322). In een Latijnse bron uit 1324 staat "in beati Sixti Berum" (naast Borum). De monnik die in 1328 de naam als Burey opschrijft, was vast onbekend met de plaatsnaam. De huidige vorm vind je bijna al in 1371: Sexberum. Vanaf de 16e eeuw komt Sexbierum voor. De Friese variant aan het eind van de 16e eeuw luidt Sexbirom. Dikwijls komen ook varianten als Sixbierum voor.

Het dorp vormt samen met het bijna ingebouwde Pietersbierum het westelijke dorp van twee bekende bierum-namen. Aangezien het oostelijke bekend staat als Oosterbierum, lijkt het niet onwaarschijnlijk dat Westerbierum een oudere naam is voor de combinatie Sexbierum-Pietersbierum. Een andere, sinds de 17e eeuw dikwijls geopperde mogelijkheid is dat het daarbij om een nog westelijker gelegen dorp ging dat verdronken zou zijn in de Waddenzee. Gezien het verdwijnen van de naam Westerbierum en de gelijktijdige opkomst van de naam Sexbierum, lijkt naamsverandering het meest waarschijnlijk.

Naamsverklaring
- Het tweede element is de (datief) meervoudsvorm van het Oudfriese bere (met liggend streepje op de e) 'huis'. De uitgang heeft zich later sterker aan het gangbare -um aangepast. Het eerste element is de persoonsnaam Sixtus, een heilig verklaarde paus.(1)
- De plaatsnaam geeft natuurlijk voor deze en gene regelmatig aanleiding tot flauwe grappen over een vermeende relatie met sex (en bier en rum) (en dat gaf ook nog weleens aanleiding tot het ontvreemden van de plaatsnaamborden). In 2008 zou een CU-raadslid daarom hebben voorgesteld om de Friese variant voor deze plaats tot de officiële te maken. Volgens de fractie was dat overigens niet serieus bedoeld.

Terug naar boven

Ligging

Sexbierum ligt NO van Harlingen, NW van Franeker. Het dorp grenst in het N aan de provincialeweg N393 (Harlingen-Stiens). Het dorpsgebied grenst in het N aan de Waddenzee, in het O aan de weg Slachte en in het Z aan de A31.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sexbierum 137 huizen met 934 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 800 huizen met ca. 1.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Sexbierum, kun je terecht bij Oudheidkundige Vereniging Barradeel.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Sexbierum - Pietersbierum 2005-2020.

- Gemeente, provincie en Dienst Landelijk Gebied hadden de ambitie om bij Sexbierum 200 hectare (bruto) glastuinbouwgebied te ontwikkelen. Door diverse factoren (o.a. de crisis en concurrentie van Berltsum) heeft men in 2015 deze ambitie naar beneden moeten bijstellen, en wel naar 50 hectare.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sexbierum heeft 22 rijksmonumenten.

- Voorheen Hervormde kerk van de Protestantse Gemeente Sexbierum - Pietersbierum.

- Molen De Korenaar.

- Douma State (Hoarnestreek 3).

- Gevelsteen in Sexbierum. - René van der Meulen heeft na uitvoerige archiefonderzoeken in 2016 het raadsel opgelost van 1) wat het opschrift op de gevelsteen betekent en 2) met wie dit te maken had.

Terug naar boven

Evenementen

- Iedere 2 jaar, in de oneven jaren, is er het Dorpsfeest Sexbierum - Pietersbierum (gedurende 5 dagen in september). - Videoreportage van de optocht tijdens het Dorpsfeest 2015.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Sexbierum.

- Oude en recente foto's van Sexbierum en Pietersbierum op Facebook.

- Foto's van de zeedijk bij Sexbierum bij zonsondergang.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sexbierum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Sexbierum en buurdorp Pietersbierum.

- Dorpshuis: - Dorpshuis It Waed.

- Muziek: - Drumfanfare Concordia.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sexbierum.

Reactie toevoegen