Sexbierum

Plaats
Dorp
Waadhoeke
Fryslân

sexbierum_en_pietersbierum_meer_dan_wind_alleen.jpg

Kennelijk is het nogal winderig in de dorpen Sexbierum en Pietersbierum, gezien de ligging aan het wad én gezien hun slogan op de gezamenlijke dorpssite.

Kennelijk is het nogal winderig in de dorpen Sexbierum en Pietersbierum, gezien de ligging aan het wad én gezien hun slogan op de gezamenlijke dorpssite.

sexbierum_collage.jpg

Sexbierum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Sexbierum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

sexbierum de terp ca 1910 [640x480].jpg

Sexbierum, De Terp, ca. 1910

Sexbierum, De Terp, ca. 1910

Sexbierum.JPG

Sexbierum, dorpsgezicht in 2011

Sexbierum, dorpsgezicht in 2011

Sexbierum (3).JPG

Sexbierum, Molen De Korenaar

Sexbierum, Molen De Korenaar

Sexbierum..JPG

Aardappelloodsen (?) in Sexbierum

Aardappelloodsen (?) in Sexbierum

Sexbierum

Terug naar boven

Status

- Sexbierum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 1983 gemeente Barradeel, waar het de hoofdplaats van was. In 1984 over naar gemeente Franekeradeel, in 2018 over naar gemeente Waadhoeke.

- Sexbierum werkt veel samen met, en deelt veel voorzieningen met het beduidend kleinere buurdorp Pietersbierum. In de loop der jaren zijn deze dorpen aan elkaar vastgegroeid. In de praktijk worden ze dan ook wel gezamenlijk als een tweelingdorp beschouwd. Formeel (bijv. voor de postadressen en de plaatsnaamborden) is nog wel sprake van 2 aparte dorpen.

- N van het dorp loopt de kilometerslange weg Hoarnestreek van Harlingen naar Minnertsga. Aan die lange weg liggen enkele buurtjes, die onder in totaal 7 dorpen Z ervan vallen. Het deel onder het dorpsgebied van Sexbierum omvat ca. 20 huizen met ca. 50 inwoners en stond vanouds te boek als Sexbierumerhorn. Deze naam komt in recente atlassen niet meer voor.

- De dorpen Sexbierum en Pietersbierum hebben op hun gezamelijke dorpssite de slogan: "Meer dan wind alleen."

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Seisbierrum.

Oudere vermeldingen
Het dorp wordt wellicht voor het eerst vermeld in 1139 als van Berum wordt gesproken. Die variant komt ook later nog wel voor. Met het eerste element vinden we Sixtisberen (1275) en Sixtebeeren (1322). In een Latijnse bron uit 1324 staat "in beati Sixti Berum" (naast Borum). De monnik die in 1328 de naam als Burey opschrijft, was vast onbekend met de plaatsnaam. De huidige vorm vind je bijna al in 1371: Sexberum. Vanaf de 16e eeuw komt Sexbierum voor. De Friese variant aan het eind van de 16e eeuw luidt Sexbirom. Dikwijls komen ook varianten als Sixbierum voor.

Het dorp vormt samen met het bijna ingebouwde Pietersbierum het westelijke dorp van twee bekende bierum-namen. Aangezien het oostelijke bekend staat als Oosterbierum, lijkt het niet onwaarschijnlijk dat Westerbierum een oudere naam is voor de combinatie Sexbierum-Pietersbierum. Een andere, sinds de 17e eeuw dikwijls geopperde mogelijkheid is dat het daarbij om een nog westelijker gelegen dorp ging dat verdronken zou zijn in de Waddenzee. Gezien het verdwijnen van de naam Westerbierum en de gelijktijdige opkomst van de naam Sexbierum, lijkt naamsverandering het meest waarschijnlijk.

Naamsverklaring
- Het tweede element is de (datief) meervoudsvorm van het Oudfriese bere (met liggend streepje op de e) 'huis'. De uitgang heeft zich later sterker aan het gangbare -um aangepast. Het eerste element is de persoonsnaam Sixtus, een heilig verklaarde paus.(1)
- De plaatsnaam geeft natuurlijk voor deze en gene regelmatig aanleiding tot flauwe grappen over een vermeende relatie met sex (en bier en rum) (en dat gaf ook nog weleens aanleiding tot het ontvreemden van de plaatsnaamborden). In 2008 zou een CU-raadslid daarom hebben voorgesteld om de Friese variant voor deze plaats tot de officiële te maken. Volgens de fractie was dat overigens niet serieus bedoeld.

Terug naar boven

Ligging

Sexbierum ligt NO van Harlingen, NW van Franeker. Het dorp grenst in het N aan de provincialeweg N393 (Harlingen-Stiens). Het dorpsgebied grenst in het N aan de Waddenzee, in het O aan de weg Slachte en in het Z aan de A31.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sexbierum 137 huizen met 934 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Sexbierum, kun je terecht bij Oudheidkundige Vereniging Barradeel.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Sexbierum - Pietersbierum 2005-2020.

- The Fruit Farm Group, die in juni 2017 het bedrijf A.C Hartman overnam, is nog geïnteresseerd in het aankopen van de grond in Sexbierum in het project Waddenglas. Het bedrijf heeft te kennen gegeven hierbij afhankelijk te zijn van de mogelijkheid tot het aantrekken van additionele bancaire financiering en additionele kapitaalbijdragen door derden. De ondertekening van de overeenkomst en afronding van de grondafname in 2018 door The Fruit Farm Group is hiervan afhankelijk. In Waddenglas werken provincie, gemeente Waadhoeke en Rijk samen aan de verdere ontwikkeling van glastuinbouw bij Sexbierum. Het project dat in 2007 van start ging, zou aanvankelijk uiterlijk in 2015 worden afgerond. Vanwege de aanhoudende financiële crisis in de glastuinbouw en het uitblijven van gronduitgifte is de verwachte doorlooptijd verlengd tot eind 2019. In 2015 is besloten het project af te schalen van de beoogde 200 ha naar alleen fase 1, de ontwikkeling van 37 hectare netto glastuinbouw. Het verlies zal, bij afronding van het project, door de drie partijen gelijkelijk verdeeld moeten worden. (bron: Provincie Fryslân, 8-5-2018)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sexbierum heeft 22 rijksmonumenten.

- Voorheen Hervormde kerk van de Protestantse Gemeente Sexbierum - Pietersbierum.

- Al sinds de 15e eeuw bezit Sexbierum een korenmolen. De Nederlandse Hervormde kerk heeft in 1868 de huidige Molen De Korenaar laten bouwen. Van de opbrengst van het meel werden kaarsen gekocht. In de Tweede Wereldoorlog heeft de molen een belangrijke rol gespeeld in de voedselvoorziening van meel en olie. Na de oorlog is de molen niet meer in gebruik geweest. In 1985 is de molen overgenomen door de heer Palma, die nog altijd molenaar is op De Korenaar. In 1985 is de restauratie van dit prachtige monument begonnen, dit met behoud van authentieke elementen en de unieke sfeer. Vandaag de dag kan de molen tot op de bovenste zolder bezichtigd worden. Op de eerste verdieping kun je bijvoorbeeld de apparatuur van een 150 jaar oude bakkerij bezichtigen.

- Douma State (Hoarnestreek 3).

- Gevelsteen in Sexbierum. - René van der Meulen heeft na uitvoerige archiefonderzoeken in 2016 het raadsel opgelost van 1) wat het opschrift op de gevelsteen betekent en 2) met wie dit te maken had.

- De markante glazen piramide in Sexbierum was sinds 1987 het onderkomen van windattractiepark Aeolus, dat vanaf het begin veel minder bezoekers trok dan verwacht. In 1989 kwam de attractie in de verkoop. Sinds 1992 was het een leerbedrijf van de toenmalige Christelijke Hogeschool Noord-Nederland (CHN). Studenten konden er ervaring opdoen in de sectoren techniek en toerisme, terwijl het pand tegelijkertijd een technisch doecentrum voor kinderen werd. In 2002 is CHN hiermee gestopt. Sindsdien was er speelparadijs Aeolus van speelparadijsketen Ballorig, die de naam Aeolus had aangehouden gezien de naamsbekendheid in de regio. Per 1-11-2017 heeft Ballorig deze vestiging gesloten. De reden was dat het pand te veel onderhoud vergde. In december 2018 is de inboedel van de piramide geveild. Het pand wordt vermoedelijk ook geveild. Is daar geen belangstelling voor, dan wordt het pand gesloopt en komen er op deze locatie woningen.

Terug naar boven

Evenementen

- Iedere 2 jaar, in de oneven jaren, is er het Dorpsfeest Sexbierum - Pietersbierum (gedurende 5 dagen in september). - Videoreportage van de optocht tijdens het Dorpsfeest 2015.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Sexbierum.

- Foto's van de zeedijk bij Sexbierum bij zonsondergang.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sexbierum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Sexbierum en buurdorp Pietersbierum.

- Nieuws: - Nieuws van Sexbierum en Pietersbierum op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsbelang Sexbierum - Pietersbierum.

- Dorpshuis: - Dorpshuis It Waed is de ontmoetingsplaats voor jong en ouder. Wat ruim 35 jaar geleden begon uit pure noodzaak is tegenwoordig een populaire uitgaansgelegenheid waar toneelvoorstellingen, bijeenkomsten, bruiloften, feesten en live muziek plaatsvinden. Een locatie waar de clubs en verenigingen de ruimte hebben zich te ontplooien. Waar mensen zichzelf kunnen zijn. Een gelegenheid voor en door de inwoners van Sexbierum en Pietersbierum. Heb je leuke ideeën of wil je zelf iets organiseren neem dan gerust eens contact op. Regelmatig spelen er live bands en acts. Zo hebben ze bands als Vangrail, De Hûnekop, NRG!, Someday en zelfs Vannstein, een van de beste Rammstein tribute bands, op hun podium gehad. Daarnaast komen er ook regelmatig theater- en toneelgezelschappen waaronder Tryater en de Koninklijke Rederijkers op bezoek met hun mooiste, ontroerendste en leukste voorstellingen.

- Onderwijs: - Basisschool De Skeakel. - Basisschool De Barraboech heeft na afloop van schooljaar 2016-2017 de deuren moeten sluiten, omdat ze te weinig leerlingen hadden om nog langer voor financiering door het Rijk in aanmerking te komen. Fusie van scholenkoepel Radius, waar de school onder viel, met scholenkoepel Fier, had de school nog kunnen redden, zo interpreteren wij uit het gelinkte krantenartikel. Scholenkoepel Fier is echter gefuseerd met de Leeuwarder scholenkoepel Proloog.

- Muziek: - Drumfanfare Concordia Sexbierum is opgericht in 1979. De drumband bestond toen alleen uit tamboers. Later werden signaal-trompetten aan de tamboers toegevoegd. Al vrij snel veranderden de signaaltrompetten in GD-trompetten (één-ventiel) en werden daar ook bassen aan toegevoegd. In 2002 werd besloten om over te stappen naar een drumfanfare met drieventiel instrumenten (trompetten, euphoniums, sousafoons en schuiftrombones). De reden hiervoor was dat er geen tot zeer weinig muziek meer voor bands met een GD-bezetting, éénventiel instrumenten, werd geschreven. In 1980 is er een majorettepeloton opgericht. De majorettegroepen zijn verdeeld in een A, B en C peleton. De Colorguard en A-majorettes begeleiden de drumband tijdens hun optredens, en ook word er individueel deelgenomen aan concoursen en twirlwedstrijden.

- Sport: - Kaatsvereniging KV De Twa Doarpen / D.I.O.S. is opgericht in 1905 en is er voor de dorpen Sexbierum en Pietersbierum.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sexbierum.

Reacties

(2)

In een poging om info te verschaffen, is er in feite helemaal geen idee te krijgen van Waadhoeke en omliggende dorpjes. Jammer.
Ik zag ergens Waadhoeke op de televisie en dacht dat het leuk zou zijn om dorpsgezichten in een van mijn mapjes te doen om die op mijn bureau te kunnen zetten, dat elke maand een andere afbeelding siert. Daarbij houd ik ook rekening met het jaargetijde.
Ik heb er in de loop der jaren een heleboel verzameld die een indruk moeten geven van de sfeer van die oude dorpen.
Afgezien van het feit dat ik 88 jaar ben en nooit in staat was om al die dorpen en gehuchten te bezoeken, kunnen die platen een Nederland laten zien en beleven zoals velen dat niet meer kennen of nooit gekend hebben. Een illusie? Ja daar ziet het nu wel naar uit.
U heeft natuurlijk groot gelijk. Het is uw website, uw idee, misschien zelfs wel van een van de tegenwoordig zo geprezen innovatieve wethouders.
Maar kom, ik zoek weer eens verder om mijn collectie aan te vullen.
Het ga u wel.
Margrita van Breugel.

Dag mevrouw Van Breugel,
Ik heb geen idee wat u nu eigenlijk bedoelt te zeggen, vooral in uw eerste zin. Deze site is een particulier initiatief van mij, en een uit de hand gelopen hobby van mij, waarbij ik al sinds 1993 intensief doende ben om álle dorpen en buurtschappen in ons land te beschrijven. Dus ook die van de huidige gemeente Waadhoeke. Als u hierboven onder Status op Waadhoeke klikt, ziet u daar onder Status álle 40 dorpen en 33 buurtschappen (en de ene stad: Franeker) vermeld, en als u op een van die namen klikt, krijgt u dus de pagina van die plaats, met een beschrijving in tekst en doorgaans ook beeld. Dus uw eerste zin klopt niet en doet geen recht aan mijn inspanningen van de afgelopen jaren om al die plaatsen en vooral plaatsjés te onderzoeken en te beschrijven, wat mij vele duizenden onbezoldigde manuren heeft gekost. Jammer.

In het vervolg van uw betoog bedoelt u zo te zien te zeggen dat u de foto's van onze site niet kunt opslaan of afdrukken en dat u dat jammer vindt. Dat klopt. Vanwege rechten van de fotografen zijn foto's op sites vaak beschermd tegen opslaan, zo ook hier. Maar dat is iets heel anders dan "geen idee krijgen van de dorpjes in de gemeente Waadhoeke".
Een site waar u wel oude ansichtkaarten van bepaalde plaatsen kunt opslaan en vervolgens afdrukken is bijv. https://www.postcardsfrom.nl/. Die zijn wel aan de kleine kant. Dan moet u wel een programma hebben waarmee u de afbeeldingen kunt vergroten, voor u ze afdrukt.

Reactie toevoegen