Spannum

Plaats
Dorp
Waadhoeke
Fryslân

spannum_plaatsnaambord_met_gouden_gurbe.jpg

Een traditie in ca. 15 Friese dorpen is het jaarlijkse Iepenloftspul (Openluchtspel). Spannum heeft dit in 2017 eenmalig gedaan en heeft daar gelijk de Gouden Gurbe voor de beste vormgeving mee gewonnen, en daar zijn ze natuurlijk terecht trots op!

Een traditie in ca. 15 Friese dorpen is het jaarlijkse Iepenloftspul (Openluchtspel). Spannum heeft dit in 2017 eenmalig gedaan en heeft daar gelijk de Gouden Gurbe voor de beste vormgeving mee gewonnen, en daar zijn ze natuurlijk terecht trots op!

spannum_collage.jpg

Spannum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Spannum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Spannum dorpsgezicht JD [640x480].JPG

Spannum, fraaie twee-onder-een-kapwoning (Tsjerkebuorren 2-4) met de dorpskerk op de achtergrond.

Spannum, fraaie twee-onder-een-kapwoning (Tsjerkebuorren 2-4) met de dorpskerk op de achtergrond.

Spannum zicht op JD [640x480].JPG

Spannum, dorpsgezicht

Spannum, dorpsgezicht

Spannum kerk JD [640x480].JPG

Spannum heeft 4 rijksmonumenten, waaronder uiteraard de kerk uit oorspronkelijk ca. 1500, met eind 15e-eeuwse toren.

Spannum heeft 4 rijksmonumenten, waaronder uiteraard de kerk uit oorspronkelijk ca. 1500, met eind 15e-eeuwse toren.

Spannum kerk cartouche JD [640x480].JPG

Spannum, cartouche aan de kerktoren.

Spannum, cartouche aan de kerktoren.

Spannum

Terug naar boven

Status

- Spannum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Waadhoeke. T/m 1983 gemeente Hennaarderadeel. In 1984 over naar gemeente Littenseradiel, in 2018 over naar gemeente Waadhoeke.

- Onder het dorp Spannum valt ook de buurtschap Bonkwert.

- De inwoners van Spannum en buurdorp Iens werken op veel gebieden samen. Zo is er een gezamelijk Dorpsbelang, website etc.

Terug naar boven

Ligging

Spannum ligt ZO van Franeker, ZW van Winsum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Spannum 30 huizen met 177 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Spannum.

Ontsluiting van het dorp
Het dorp Spannum telde in 1875 319 inwoners. Zoals je hierboven kunt zien, zijn dat er 35 jaar eerder nog maar 177. Dat komt omdat men in die tijd amper met een bespannen wagen in het dorp kan komen, zo ontoegankelijk is het dan nog gelegen. Men kan het dorp slechts van één kant bereiken en weer verlaten omdat er door het dorp zelf geen enkele weg loopt, maar uitsluitend voetpaden. De transport van vracht gaat over water, langs de Spannumer Opvaart. Er is alleen een beurtdienst per schip op Sneek en Franeker. De toename van de bevolking rond 1875 is mede te danken aan de nieuw aangelegde provinciale weg van Spannum naar Wommels, waaraan verscheidene tot enige welstand gekomen boeren en kooplieden huizen hebben laten bouwen.

Dameskostschool
In Spannum is van 1876 tot 1905 een dameskostschool geweest, waarin leerlingen afkomstig uit alle delen van het land onderwijs genoten. Rijke boeren stuurden er hun kinderen naar toe en spoedig moest het internaat worden uitgebreid. De meisjes stonden 's morgens om half zeven op, en pas om zeven uur 's avonds was het afgelopen, waarna er tot negen uur nuttige handwerken werden bedreven. Tussen de middag mochten ze een uurtje uit wandelen, keurig in rotten van drie, uiteraard onder toezicht van hun lerares. Vooral de Franse taal werd belangrijk gevonden. De gevorderde leerlingen mochten door de week alleen maar Frans spreken. Wie betrapt werd op conversatie in het Nederlands, kreeg een koordje om de hals met daaraan een sleutel. De draagster van de boeteketting mocht dan helemaal niets meer zeggen tot het ogenblik waarop zij een medeleerlinge betrapte op het clandestiene gebruik van de Nederlandse taal. Die moest dan het kruis verder dragen.

Het Fries was uiteraard helemaal taboe. Op zondag was het Nederlands weer toegestaan. Ds. Krull kwam dan preken en de meisjes moesten na de dienst een uittreksel van de preek maken in aanwezigheid van de directrice. Een doodenkele keer maakten de meisjes een uitstapje naar Wommels en dat was een ware attractie. De jongens van Spannum en omstreken kregen geen kans de vrouwenburcht binnen te dringen. De enige man die zij op afstand wel eens zagen was de overjarige tuinman, die ook huishoudelijke klusjes opknapte waarvoor de jongedames te fijn gebouwd waren. Contact met de bevolking van Spannum was er al evenmin. Zelfs als ze naar de kerk gingen kwamen ze apart te zitten. De school heeft florissante jaren gekend, maar rond de eeuwwisseling veranderde er nogal wat, ook op het Friese platteland. In 1905 werd het internaat wegens gebrek aan belangstelling gesloten. (bron en voor nadere informatie: zie de link)

Sybrant Roorda
Bij de restauratie van de Spannumer kerk in 2014 wordt de grafzerk van jonkheer Sybrant Roorda (1465-1550) gevonden. Hij blijkt een vooraanstaand man te zijn geweest. Sybrant wordt in 1465 geboren in Tzummarum. Rond 1500 komt hij met zijn vrouw Haringh Hottinga in Spannum te wonen op de, nog altijd bestaande, Donia State (tegenwoordig Zorgboerderij Donia State Wester). Sybrant is als Schieringer bevriend met Keimpe van Martena, die behoort tot de raad van het Hof van Friesland. Zij spelen een belangrijke rol bij het begraven van de strijdbijl tussen de Schieringers en de Vetkopers. Schieringer Sybrant en Vetkoper Grutte Pier staan regelmatig tegenover elkaar.

Sybrant staat samen met Keimpe van Martena aan de kant van de heersende machthebbers in Friesland. Het is daarom niet vreemd dat Sybrant en Keimpe in 1521 door de Staten van Friesland zijn uitgezonden naar de Rijksdag in Worms. Hier moeten zij strijden voor de Friese zaak en spreken zij met Keizer Karel V. Deze Karel V heeft tijdens de Rijksdag Maarten Luther uitgenodigd. Sybrant en Keimpe zijn erbij als Karel V het 'Edict van Worms' uitvaardigt waarin Maarten Luther vogelvrij wordt verklaard.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Spannum heeft 4 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk valt onder de Hervormde Gemeente Spannum-Edens.

Terug naar boven

Evenementen

- Naar aanleiding van de onder Geschiedenis beschreven historische gebeurtenissen rond Sybrant Roorda, is in juni 2017 in Spannum het belevings-locatie-theater (in Fryslân heet dat een Iepenloftspul) 'It Kistke fan Sybrant Roorda' opgevoerd, waaraan een groot deel van de dorpelingen heeft meegedaan. Alle 5 de voorstellingen waren uitverkocht. Het was een duidelijk staaltje van 'waar een klein dorp groot in kan zijn'. Onder de link kun je er het e.e.a. over nalezen en -zien. Voor de liefhebbers die het hebben moeten missen en het alsnog willen zien, is er een DVD van verkrijgbaar. De Spannummers hebben met hun Iepenloftspul-debuut gelijk de Gouden Gurbe binnengehaald voor de beste vormgeving van alle ca. 15 Iepenlofstpullen van 2017, waar ze terecht trots op zijn. In principe was dit overigens een eenmalig evenement (in tegenstelling tot sommige Friese dorpen die jaarlijks een Iepenloftspul opvoeren).

- Kleintje Dorpsfeest Spannum (weekend eind juli).

- Dorpsfeest Spannum-Iens (weekend eind augustus).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Spannum.

- Nieuws: - Nieuws uit Spannum op Facebook.

- Onderwijs: - Basisschool De Tarissing is een kleine, moderne dorpsschool met ca. 30 leerlingen, verdeeld over 3 combinatiegroepen. Hun visie op onderwijs en opvoeding vatten ze samen in drie kernwoorden: Ontmoeten, ontdekken en ontwikkelen. Ontmoeten is de basis voor ontdekken. Ontdekken is de basis voor ontwikkelen. Ontwikkelen is de basis voor ontmoeten. Kinderen ontmoeten de wereld op school. Een complexe wereld met andere grote mensen, kinderen, regels en vrijheden, verplichtingen, opdrachten, competitie. Ze ontmoeten hun beperkingen en hun mogelijkheden, ze ontmoeten andere grenzen, culturen, normen en waarden, taalgebruik en andere belevingen. Leerkrachten zorgen voor een veilige en vertrouwde sfeer waarin het kind die "grote" wereld kan ontmoeten. Ze helpen het kind ook zelf verantwoordelijk te worden voor het eigen leerproces, in kleine stapjes. Met veel aandacht voor het individuele kind.

- Muziek: - Fanfare Oranje is opgericht in 1898.

- Sport: - Korfbalvereniging Spannum is een kleine, maar actieve vereniging uit de Greidhoeke. Ze spelen hun veldwedstrijden op sportpark De Boppeslach in het dorp en de zaalwedstrijden in de zalen van Easterein (zaterdagteams) en Franeker (midweek). - Keats Feriening KF Set Troch is opgericht in 1959.

- Zorg: - Zorgboerderij Donia State Wester.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Spannum.

Reactie toevoegen