Eemsdelta

Gemeente
Eemsdelta
Noordoost-Groningen
Groningen

delfzijl_appingedam_loppersum_wapens_kopie.png

In november 2017 besluiten de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum per 2021 te fuseren tot één gemeente. De voorlopige werknaam was 'DAL-gemeente' (naar de eerste letters van de gemeentenamen). De definitieve naam is Eemsdelta geworden.

In november 2017 besluiten de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum per 2021 te fuseren tot één gemeente. De voorlopige werknaam was 'DAL-gemeente' (naar de eerste letters van de gemeentenamen). De definitieve naam is Eemsdelta geworden.

Eemsdelta

Terug naar boven

Status

- Eemsdelta is een gemeente in wording in de provincie Groningen.

- De gemeente Eemsdelta ontstaat in 2021 uit samenvoeging van de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum.

- Achtergrond: In de meeste gemeenten in de provincie Groningen zijn de afgelopen jaren herindelingsprocessen gaande geweest. Inmiddels zijn vele daarvan afgerond. In Noord-Groningen was het een tijdlang de intentie om te komen tot één gemeente die de 7 bestaande gemeenten in de regio zou omvatten. De zogeheten G7-variant. Uiteindelijk besluiten de gemeenten Bedum, De Marne, Winsum en Eemsmond als ongedeeld geheel* per 2019 samen te gaan tot de gemeente Het Hogeland. De gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum waren hier 'not amused' over, gezien de mindere robuustheid van twee nieuwe gemeenten, en omdat het hen wenselijk leek in ieder geval de Eemshaven en de havens van Delfzijl, als logisch samenhangend cluster, gezamenlijk in één nieuwe gemeente onder te brengen, welke dat ook zou zijn. En áls er dan gesplitst moet worden in twee nieuwe gemeenten, dat dan het toewijzen van de Eemshaven aan hun gemeentecluster logischer zou zijn geweest. In november 2017 besluiten de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum te fuseren tot één gemeente, met als streef-ingangsjaar 2021.
* Later is besloten om het grondgebied van de voormalige gemeente Ezinge in de toenmalige gemeente Winsum toe te wijzen aan de nieuwe, eveneens in 2019 ontstane gemeente Westerkwartier.

- Het in maart 2019 verschenen Herindelingsadvies Eemsdelta is een actualisering van het Herindelingsontwerp van november 2018. Het Herindelingsadvies is nagenoeg gelijk aan het Herindelingsontwerp. In het Herindelingsadvies is nu de nieuwe naam van de gemeente opgenomen, zijn de inhoudelijke reacties in de zienswijzen verwerkt en zijn enkele technische wijzigingen aangebracht.

- Eemsdelta is ook de naam van een - niet hard afgebakende - regio 'in het noordoosten van Noordoost-Groningen', die grosso modo de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum beslaat met doorgaans de Eemshaven er nog bij en soms ook nog de hele voormalige gemeente Eemsmond (waar de Eemshaven onderdeel van uitmaakte). De naam is onder meer in gebruik bij regionale instellingen en bij landelijke instellingen met regionale afdelingen. Als deze naam wordt gebruikt in het kader van natuur en landschap, doelt men doorgaans op de rivier de Eems en het land dat daar direct aan grenst.

Terug naar boven

Naam

Werknaam
Aanvankelijk was er sprake van een samenwerkingsverband van de gemeenten Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum, dat werd aangeduid als Eemsdelta of de 'DEAL-gemeenten' (samengesteld uit de eerste letters van de betrokken gemeenten). Er was sprake van een Gemeenschappelijke Regeling Werkorganisatie DEAL-gemeenten, die op wet- en regelgeving gebaseerde taken uitvoerde op het terrein van bouw, milieu, fysieke leefomgeving, drank- en horecawet, APV en bijzondere wetten.

Nadat de gemeente Eemsmond besloot te fuseren met de drie onder Status genoemde gemeenten, viel de E uit 'DEAL-gemeenten' weg. Het samenwerkingsverband van de overgebleven gemeenten ging vervolgens 'DAL-gemeenten' heten. Na het besluit van deze gemeenten om te fuseren tot één gemeente is, zolang de definitieve naam voor deze nieuwe gemeente nog niet bekend was, sprake geweest van de werknaam 'DAL-gemeenten'.

Definitieve gemeentenaam
- Inwoners konden suggesties insturen voor de naam van de nieuwe gemeente. Gemeente Eemsdelta, gemeente Fivelgo en gemeente Marenland was de top drie van gemeentenamen op alfabetische volgorde die de onafhankelijke naamgevingscommissie op basis van vooraf gestelde criteria uit de ingezonden namen heeft geselecteerd. De namen werden geselecteerd uit bijna 800 inzendingen. De commissie heeft onder meer beoordeeld of de drie namen topografische en/of historische verwantschap hebben met het gebied, of ze passen bij de identiteit van de nieuwe gemeente en vooral of ze herkenbaarheid en aantrekkingskracht uitstralen.

Voorzitter Rinus Michels van de naamgevingscommissie en de raadsklankbordgroep over de keuze van de namen: "We zijn blij dat zoveel mensen actief hebben meegedacht en suggesties voor een naam hebben ingediend. De commissie heeft zorgvuldig alle inzendingen bekeken en is wat mij betreft tot een mooie top drie gekomen. De drie namen passen uitstekend bij de identiteit van het gebied. Het woord is nu aan de inwoners." Inwoners konden tot 26 februari 2019 hun stem uitbrengen. De winnende naam is op 6 maart 2019 bekendgemaakt. In totaal zijn er 16.037 stemmen uitgebracht: een opkomstpercentage van 42 procent. Op gemeente Eemsdelta is 67 procent van de stemmen uitgebracht, op gemeente Fivelgo 17 procent van de stemmen en op gemeente Marenland 16 procent van de stemmen. Eerstgenoemde is het dus geworden.

Naamsverklaring
Het - reeds oudere - samenwerkingsverband Eemsdelta en de nieuwe gemeente gelijknamige gemeente zijn genoemd naar de ligging aan de rivier de Eems. Een delta is een stelsel van aftakkingen van een rivier, voordat deze in zee of in een groot meer uitmondt (waar hier eigenlijk niet echt sprake van is). De 371 km lange rivier de Eems ontspringt in Duitsland en mondt via de Waddenzee uit in de Noordzee. De laatste 100 km is de Eems een getijdenrivier. Kaart van het stroomgebied van de Eems en haar zijrivieren, met toelichting.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Eemsdelta i.o. ligt in het noordoosten van Groningen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De gemeente Eemsdelta wordt bij haar oprichting in 2021 als volgt samengesteld:
van de gemeente Delftzijl: ca. 10.000 huizen met ca. 24.500 inwoners op een oppervlakte van 227,5 km2 (inclusief water);
van de gemeente Appingedam: ca. 4.500 huizen met ca. 11.500 inwoners op een oppervlakte van 24,58 km2 (inclusief water);
van de gemeente Loppersum: ca. 4.000 huizen met ca. 9.500 inwoners op een oppervlakte van ca. 111,99 km2 (inclusief water).
In totaal is dat ca. 18.000 huizen met ca. 45.000 inwoners op een oppervlakte van ca. 364 km2.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De nieuwe gemeente Eemsdelta krijgt een flinke ontwikkelagenda. De uitdagingen die de gemeente met voorrang oppakt, zijn: 1. Aardbevingen de baas. 2. Meer mensen aan het werk. 3. Voorbereid op minder mensen en het binden van jongeren. 4. Toekomstbestendige zorg en ondersteuning. 5. Verduurzamen van de energiebehoefte.

Om hier op een goede manier invulling aan te geven, zal de nieuwe organisatie het volgende borgen: Concrete ontwikkelagenda en handelingsperspectief voor de gemeente Eemsdelta: de combinatie van de vijf urgente maatschappelijke uitdagingen biedt de basis voor een concrete ontwikkelagenda voor de te vormen gemeente. Kracht van bestuur: de nieuwe gemeente zorgt voor een betere strategische positionering. Meer invloed en slagkracht in grotere samenwerkingsverbanden: een nieuwe gemeente van ca. 50.000 inwoners zal in staat zijn meer operationele en beleidsmatige taken zelfstandig uit te voeren. In de samenwerking zorgt de nieuwe gemeente ervoor dat invloed en slagkracht toenemen. Kwaliteit van dienstverlening: een nieuwe gemeente zoekt en creëert mogelijkheden voor een toegankelijke, gebruiksvriendelijke en goed functionerende (digitale) dienstverlening. Minder kwetsbare ambtelijke organisatie: de heringedeelde gemeente biedt meer kwaliteit en meer specialisatie. Tegelijkertijd zal het aantal eenmansposten afnemen. (bron: Plan van Aanpak herindeling DAL-gemeenten)

- In 2013 is de Ontwikkelingsvisie Eemsdelta verschenen. De visie schetst een toekomstbeeld voor het gebied tot 2030. Aanleiding voor de visie is de toename van de economische bedrijvigheid in deze regio, vooral in de Eemshaven en de haven van Delfzijl. De uitdaging is deze ontwikkeling samen te laten gaan met een duurzame groei van werkgelegenheid en behoud van de ruimtelijke kwaliteit. Om dit te bereiken, willen de overheden: de woon- en leefkwaliteit van het gebied versterken, onder meer door woningen en voorzieningen zoveel mogelijk te concentreren in de drie regionale centra en de centrumdorpen; bijdragen aan de vergroening van de economie en de energievoorziening; de kwaliteit van natuur en landschap en in de Eems-Dollard verbeteren; bijdragen aan een veiliger kustverdediging; de economische ontwikkeling versterken en de werkgelegenheid vergroten.

- De gemeenten Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum (DEAL-gemeenten) hebben in 2012 gezamenlijk een Woon- en Leefbaarheidsplan Eemsdelta opgesteld. Gedurende de 10 jaar daarna trekken overheden en andere partijen 400 miljoen euro uit om voorzieningen op peil te houden. Zo'n 100 projecten op het gebied van zorg, onderwijs, detailhandel, welzijn en woningvoorraad worden uitgevoerd. In de voortgangsrapportage 2016 blijkt ook gemeente De Marne te zijn aangehaakt, en wordt het dan vijftal afgekort als MEDAL.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- In de kunst- en architectuurgids Staat in Eemsdelta vind je informatie over monumenten en kunstwerken in de gemeenten Delfzijl, Appingedam, en de sinds 2019 voormalige gemeente Eemsmond. Ook kun je zelf auto-, fiets- en wandelroutes samenstellen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- "De naam van festival 'Terug naar het begin' (eind mei, in 2019 voor de 11e keer) verwijst naar de vroegste geschiedenis van Nederland, die het beste te zien is in de historische binnenstad van Appingedam en haar omgeving. In het Groninger landschap van de gemeente Eemsdelta i.o. vind je 12e- en 13e-eeuwse kerkjes, die je nergens anders in Nederland vindt. Tijdens het festival zijn juist deze oude kerken het podium en decor voor intieme optredens. 'Terug naar het begin' laat een mix van muziek, theater, poëzie, literatuur, dans en beeldende kunst zien. We zoeken altijd naar kunstvormen die het publiek verrassen, overrompelen, ontroeren en/of betoveren. Van subtiele pop en ontwapenende verhalen tot klassieke meesterwerken en kunstenaars die je laten verwonderen over de wereld om je heen. Ook geven we een podium aan nieuwe producties en jonge talenten.

Met je zelfgekozen programma en route op zak fiets je over kronkelende weggetjes en oude zeedijken. De torens zie je in de weidse omgeving al van ver opduiken. Ze wijzen je de weg naar de volgende voorstelling. Je slingert door het wierdenlandschap van de regio Eemsdelta, (her)ontdekt een uniek stukje Nederland, maar bovenal: je beleeft verrassende optredens in oude Groninger kerkgebouwen. 'Terug naar het begin' is zo een festival en ontdekkingstocht in één. Bovendien kun je rekenen op een gastvrij onthaal van de bewoners van de festivaldorpen, wat 'Terug naar het begin' extra bijzonder maakt. En in onze Proeftuin in hartje Appingedam kun je iedere festivaldag terecht voor een hapje, drankje, een heerlijke maaltijd én leuke feestjes! Verken dit bijzonder stukje Nederland, en ontdek verrassende optredens op unieke locaties. 'Terug naar het begin' wordt jaarlijks mogelijk gemaakt door de fantastische medewerking van plaatselijke kerk- en dorpscommissies en andere vrijwilligers."

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Toeristische informatie over de regio Eemsdelta door Marketing Groningen.

- De Eems verkeert door vertroebeling al jaren in een slechte staat. Die vetroebeling is vooral een gevolg van het constant uitdiepen van de vaargeul, waardoor de stroomsnelheid te hoog blijft en de rivier steeds modderiger wordt. Grote delen van de Eems zijn in bepaalde perioden onleefbaar voor vooral vissen en waterplanten, maar ook vogels en zeehonden kunnen er amper vertoeven. De slechte staat van de Eems is opmerkelijk te noemen, omdat een groot gedeelte behoort tot het Werelderfgoed Waddenzee. Gelukkig lijken steeds meer partijen zich dit ook te realiseren. Het gesprek over een hernieuwde balans tussen economie en ecologie is volop gaande. Overheden, waterbeheerders en natuurorganisaties zoeken naar kansen om de natuur voor het Eems-estuarium te verbeteren. Havens, industrieën en andere bedrijven vragen zich af hoe zij rekening kunnen houden met het ecologische systeem en hoe dit te verbeteren. Deze partijen zijn verenigd in het Programma ‘Economie & Ecologie in Balans. Naar een vitale Eemsdelta'. Het belangrijkste doel is om het estuarium weer in goeden doen te krijgen. Het Programma 'naar een Rijke Waddenzee' vervaardige de afgelopen jaren een aantal Kennis- en Koersrapporten die een bouwsteen bleken voor verdere maatregelen. Je vindt deze standaardwerken onder deze link.

- In het internationale stroomgebiedsdistrict Eems werken Duitsland en Nederland samen aan de verwezenlijking van de grensoverschrijdende doelstelling van de Europese Kaderrichtlijn Water: de ’goede toestand’ van alle wateren. - Site van het samenwerkingsverband Nederland / Duitsland in het kader van de Kaderrichtlijn Water m.b.t. de Eems.

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - "Stichting Voortgezet Onderwijs Eemsdelta is een koepel met vier scholen in de regio Delfzijl/Appingedam/Loppersum en Siddeburen. Wij verzorgen een breed onderwijsaanbod van Praktijkonderwijs, alle leerwegen in het vmbo, havo en vwo-vwo+. We zorgen er ook voor dat leerlingen gemakkelijk over kunnen stappen van de ene naar de andere school binnen onze stichting. Zo creëren we samen meer kansen voor onze leerlingen."

In de nieuwbouw voor de Campus Eemsdelta in Appingedam worden drie scholen, culturele voorzieningen en een sportcluster ondergebracht in een vernieuwende onderwijstypologie. Het ontwerpteam van De Unie Architecten, Felixx Landschapsarchitecten, Technion Adviseurs en Alverink van Schieveen Ingenieursbureau won met hun schetsontwerp begin 2019 de Europese aanbesteding voor de Campus. Het ontwerp zorgt voor een optimale synergie tussen programma, landschap en gebouwen, geïntegreerd in een typologie die geïnspireerd is op de radiale opzet van Groninger wierdedorpen. De nieuwe Campus herbergt vanaf 2021 HAVO, VWO, (V)MBO, praktijkonderwijs, culturele voorzieningen en een sportcluster, samengevoegd in één voorziening, bestaande uit meerdere gebouwen van in totaal 16.600m2. Het terrein van 3,5 hectare wordt ingericht als een toegankelijk landschapspark en zorgt voor een vanzelfsprekende interactie met de omgeving. Campus Eemsdelta biedt straks ruimte aan 1.500 leerlingen, wordt energieleverend, 100% circulair en aardbevingsveilig.

Rond een centraal hart zijn de verschillende scholen en clusters radiaal georganiseerd. Elke school krijgt daarmee zijn eigen gebouw met een op de eigen behoeftes gerichte ontsluiting, organisatie, identiteit en uitstraling. Het centrale hart fungeert als spelverdeler, hoofdentree en ruimte waar gezamenlijke activiteiten plaatsvinden rondom een groene patio. In het hart loopt het omringende landschap als het ware door. Via de patio is een verhoogd stilteplein op het dak toegankelijk, van waaruit je de omgeving kunt overzien. De radiale wierde-opzet zorgt ervoor dat elke school in eigen tijd en tempo ontwikkeld zou kunnen worden. Groei en krimp kunnen eenvoudig per school opgevangen worden zonder dat dit de andere schoolgebouwen beïnvloedt. De opzet zorgt daarnaast voor een eenvoudig bevingsveilige, gasloze en energieleverende Campus.

Naast de drie verschillende middelbare scholen herbergt Campus Eemsdelta ook groot aantal regionale sport- en culturele functies. Deze zijn zo geclusterd en ruimtelijk georganiseerd dat zowel de scholen als de omgeving er onafhankelijk van elkaar gebruik van kunnen maken. De Campus is opgevat als een landschap waarin onderwijs plaatsvindt. De omringende tuinen, waterpartijen en pleinen zijn ingericht als natuurlijke sport-, spel- en onderwijsruimtes die aansluiten op de behoeften van de diverse scholen en de omgeving. Ook zorgt het groene leerlandschap voor een vanzelfsprekende aansluiting op de kwaliteiten en kansen van de directe omgeving. Hiermee zorgt de Campus voor een eerste kwaliteitsimpuls voor de mogelijke ontwikkeling van het omringende gebied. (bron: De Unie Architecten)

- Bedrijfsleven/ondernemen: - Als ondernemer wilt je vooruit. Je bent ambitieus en zit vol ideeën over ondernemen. Daarom wil je snelle en duidelijke antwoorden op al je vragen aan de overheid. Je wilt gas geven, zonder omslachtige procedures. En dat is precies wat je van Eemsdelta\EZ - een samenwerkingsverband van de gemeenten in de regio en de Provincie - mag verwachten. Zij zijn het ondernemersloket waar je altijd terecht kunt. Of je nu een vraag hebt over een vergunning, bedrijfsuitbreiding, grondaankoop, op zoek bent naar financiering, personeel of naar een nieuwe vestigingslocatie, begeleiding wilt als starter of gewoon even wilt sparren: zij zijn er voor je. Met informatie, advies en ondersteuning. Ze werken intensief samen met de belangrijkste economische partners in het gebied: Groningen Seaports, Samenwerkende Bedrijven Eemsdelta (SBE), Bedrijfs Belangen Eemshaven (BBE), Eems Dollard Regio (EDR), Hanzehogeschool Groningen (HvG), Noorderpoortcollege, ISD Noord/Werkplein, UWV/Werk.nl, Kamer van Koophandel, Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM) en Eemsdelta Green.

- "Samenwerkende Bedrijven Eemsdelta (SBE) is de werkgeversorganisatie met een grote regionale betrokkenheid: kritisch, onafhankelijk en proactief. Wij geloven in "Samen maakt sterker". Daarom organiseren we samenwerking tussen onze leden en werken we samen met onze vele stakeholders zoals overheden, kennisinstellingen en de natuur- en milieuorganisaties. Samenwerken om de regio te versterken, om werk te creëren. Meer dan 120 bedrijven zijn als lid aangesloten bij SBE. De leden zijn actief in de sectoren Industrie, Energie, Havens & Logistiek en in de Zakelijke en Industriële Dienstverlening.   

Waar SBE voor staat. De leden van SBE staan samen voor een goed ondernemingsklimaat: ruimte om te ondernemen voor bestendige economische ontwikkeling in een sterke Eemsdelta. Harmonie met de omgeving is daarbij altijd het streven, goed "noaberschap" het uitgangspunt. Werkgelegenheid in de regio en een goede buur voor de Waddenzee, de Dollard en de inwoners van de regio. Wat SBE doet: belangenbehartiging; samenwerken met stakeholders; samenwerken met leden; samenwerking organiseren tussen leden; bevorderen samenwerking met regionale leveranciers."

- "EemsdeltaGreen (EDG) zet zich samen met industrie, overheden, kennisinstellingen en milieuorganisaties in voor een verduurzaming van de bedrijvigheid in de Eemsdelta. EemsdeltaGreen is een platform voor het ontwikkelen van nieuwe groene projecten of het helpen versnellen van lopende projecten. EemsdeltaGreen stimuleert en faciliteert bedrijven en overheidsinstellingen in de regio in hun streven te komen tot een duurzame en groene bedrijfsvoering, door het koppelen van ketens en het uitwerken van kansen voor vergroening van de chemie. In ons Duurzaamheidsverslag lees je over de ambities, uitdagingen en recente ontwikkelingen. Verschillende aangesloten ondernemingen en organisaties laten aan de hand van voorbeeldprojecten zien hoe invulling wordt gegeven aan de duurzame ambities.

Het liefst zouden we je overdonderen met cijfers van besparingen die gedaan zijn. In CO2-uitstoot, in euro’s, in grondstoffen. Om dit te realiseren, wordt er momenteel gewerkt aan een “duurzaamheidsmonitor” voor de gehele Eemsdelta. Deze monitor laat de vooruitgang op het gebied van duurzaamheid zien, waarbij gedacht moet worden aan indicatoren zoals CO2-besparing en het aandeel duurzame energie. De ‘groene’ projecten in de regio zijn hiervoor essentieel. De monitor zal uiteindelijk beschikbaar komen op de website van EDG en regelmatig ge-update worden, zodat de vooruitgang goed te zien is. Veel van de projecten waar we mee bezig zijn staan nog in de kinderschoenen en vaak is het lastig om tot een betekenisvolle 0-meting te komen of de potentiële besparing aan te geven. Ons voornaamste doel momenteel is resultaten."

Reacties

(2)

Eemsdelta wordt ook de naam van de nieuwe gemeente die in 2021 ontstaat uit D, A en L.
Ik vind het een rare naam, want de rivier Eems vormt helemaal geen delta. Maar ja, Eemsmond was al eerder gebruikt...

Dank voor de tip Harry! Mij was dit nog niet ter ore/oge gekomen. Ik heb de pagina zodanig geredigeerd dat het nu primair over de gemeente i.o. gaat, en tevens over de regio, die wat minder hard is afgebakend, en waar bijv. vaak ook de Eemshaven nog bij zit. Ik kan me vinden in je analyse en conclusie...

Reactie toevoegen