Winsum GR

Plaats
Dorp en gemeente
Winsum
HoogelandWesterkwartier
Groningen

winsum_gr_na_de_vriesgebouw_synagoge_iv.jpeg

Winsum GR, het N.A. de Vriesgebouw, de voormalige synagoge van Winsum, is in 2010 gerestaureerd en in de oude staat teruggebracht.

Winsum GR, het N.A. de Vriesgebouw, de voormalige synagoge van Winsum, is in 2010 gerestaureerd en in de oude staat teruggebracht.

winsum_gr_na_de_vriesgebouw_synagoge_vi.jpeg

Winsum GR, het N.A. de Vriesgebouw, de voormalige synagoge van Winsum, voorgevel.

Winsum GR, het N.A. de Vriesgebouw, de voormalige synagoge van Winsum, voorgevel.

winsum_gr_na_de_vriesgebouw_synagoge_i.jpeg

Winsum GR, het N.A. de Vriesgebouw, de voormalige synagoge van Winsum, achtergevel met in de ´ramen´ de namen van de 13 omgekomen Winsumer joden.

Winsum GR, het N.A. de Vriesgebouw, de voormalige synagoge van Winsum, achtergevel met in de ´ramen´ de namen van de 13 omgekomen Winsumer joden.

GR gemeente Winsum in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Winsum in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Winsum in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Winsum GR

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Winsum (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Winsum is een dorp en gemeente in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland. Een deel van de huidige gemeente Winsum ligt in de streek Westerkwartier. Dat betreft het grondgebied van de voormalige gemeente Ezinge (de grens tussen Westerkwartier en Hoogeland loopt door het Reitdiep).

- De gemeente Winsum is in 1990 vergroot met de gemeenten Adorp, Baflo en Ezinge.

- De gemeente Winsum omvat de dorpen Adorp, Baflo, Den Andel, Ezinge, Feerwerd, Garnwerd, Rasquert, Saaxumhuizen, Sauwerd, Tinallinge, Wetsinge (ter plekke plaatsnaambordmatig verdeeld in de delen Groot Wetsinge en Klein Wetsinge) en Winsum(-Obergum), en de buurtschappen Abbeweer, Aduarderzijl, Alinghuizen, Allersma, Antum, Arwerd, Beswerd, Bolshuizen, Brillerij, De Raken, De Schoor, De Vennen, Dingen, Ernstheem, Hammeland, Hardeweer, Harssens, Hekkum, Hiddingezijl, Klein Garnwerd, Krassum, Lutje Marne, Lutke Saaxum, Maarhuizen, Noordpolder (deels), Oldenzijl, Oostum, Paddepoel (deels), Ranum, Schapehals, Schaphalsterzijl, Schifpot, Schilligeham, Suttum, Takkebos, Tijum, Valcum, Wierum, Wierumerschouw (deels) en Wildeveld. Dat zijn 12 dorpen en 40 buurtschappen in totaal. Voor de vroegere buurtschap Duisterwinkel zie bij Klein Garnwerd.

- Wapen van de gemeente Winsum. Het wapen is terug te voeren op het zegel van het middeleeuwse landschap Hunsingo, waarvan tenminste twee variaties bestaan, met verschillen in blikrichting van ruiter, jonkvrouw en paard. Dat wapen werd in 1889 uitgangspunt voor het wapen van de toenmalige gemeente Winsum, ‘hoofdplaats’ van het landschap. Het huidige wapen heeft 4 sterren, wat vermoedelijk staat voor de 4 voormalige gemeenten die in de huidige gemeente Winsum zijn opgegaan.

- De gemeente Winsum kent (uiteraard mede door de herindeling van 1990) een fikse reeks buurtschappen, namelijk ca. 40 stuks*. Overigens is er de laatste jaren in de gem. Winsum een aantal plaatsnaamborden bij gekomen. De meeste buurtschappen in de nieuwe gemeente Winsum die voorheen geen plaatsnaambord hadden, hebben dat in 1996 alsnog gekregen (op grond van adviezen van de 4 heemkundekringen van de 4 resp. oude gemeenten), blijkens een artikel in het Infobulletin Winshem uit 1997 (zie pag. 13) (pdf). Mogelijk is de plaatsing toch bewust gefaseerd (net als in de gemeente Kollumerland c.s.), omdat er de laatste jaren nog borden zijn (bij) geplaatst, dan wel zijn er de laatste jaren nog aanvullingen op de oorspronkelijke lijst gekomen. Verwarrend is dat de gemeente Winsum ook bij nieuwbouwwijken naamborden heeft geplaatst in de lay-out van de buurtschapsborden, waardoor de voorbijganger ten onrechte kan denken met een buurtschap van doen te hebben (bijv. bij De Brake, Potmaar, Ripperda).
* Waarmee het een van de gemeenten is met de meeste buurtschappen in ons land. Volgens ons heeft alleen de gemeente Vlagtwedde er nog meer (ca. 55).

- Onder het dorp Winsum vallen ook de buurtschappen Alinghuizen, Ernstheem, Klein Garnwerd, Maarhuizen, Oldenzijl, Ranum, Schapehals, Schaphalsterzijl, Schilligeham, Takkebos en Wildeveld. Dat zijn 11 buurtschappen in totaal.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Winsum.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Winsum ligt direct N van de stad Groningen en grenst in het NW aan de gemeente De Marne, in het ZW aan de gemeente Zuidhorn, in het ZO aan de gemeente Bedum en in het NO aan de gemeente Eemsmond.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Winsum 316 huizen met 1.925 inwoners, verdeeld in het gelijknamig dorp 90/540 (= huizen/inwoners), dorp Obergum 114/671, en de buurtschappen Tijum of Thijum 3/16, Winsumermeeden 34/210, Schilligeham 12/75, Bellingeweer 14/90, Klein-Garnwerd 16/85, Alinghuizen 4/25, Maarhuizen 17/132, Ernstheem 3/20 en Ranum 9/61.

- Tegenwoordig heeft de gemeente Winsum ca. 6.000 huizen met ca. 14.000 inwoners. Het gelijknamige dorp heeft ca. 3.000 huizen met ca. 7.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Winsum e.o., kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Historische Vereniging Winsum-Obergum. Het Infobulletin Winshem van deze vereniging, is m.b.t. de jaargangen 1996 t/m 2008 online op de site van de vereniging te raadplegen. Een rijke bron van informatie voor de in Winsum geïnteresseerde! Helaas is de site vooralsnog alleen te lezen in Explorer en niet in Firefox.

- Bestuurlijke geschiedenis van de voorgangers van de huidige gemeente Winsum plus geschiedenis van die gemeenten in de 20e eeuw, op Groninger Archiefnet.

- Winsum in de vroege middeleeuwen (= een hoofdstuk uit het boek 'Winsum 1057-2007').

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2008 is de Dorpenatlas Winsum verschenen.

- Woonvisie 'Winsum heeft het!' (2013).

- Structuurvisie gem. Winsum (2013).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Winsum heeft 59 rijksmonumenten.

- Winsum heeft 1 gemeentelijk monument.

- Molen De Ster.

- Molen De Vriendschap.

- Gevelstenen in Winsum.

- Stichting Behoud Synagoge Winsum heeft het initiatief genomen tot het restaureren van de voormalige synagoge aan de Schoolstraat in Obergum. Door het gebouw in de oorspronkelijke staat te herstellen wil de stichting de herinnering levend houden aan plaats en betekenis van de Joodse gemeenschap in Winsum in de afgelopen twee eeuwen. Het gaat om een typische mediene sjoel, uniek in Noordwest Groningen. De synagoge dateert uit 1879. In die tijd woonden er 181 joden in Noordwest-Groningen. Tot 1934 was dit het hart van de Joodse gemeenschap in de regio. In de traditioneel ingerichte sjoel was ook een religieus bad, een zogeheten Mikwe. Ook was er een vrouwengalerij, omdat vrouwen in de joodse eredienst gescheiden zitten van de mannen. In het begin van de jaren dertig daalde het aantal joden in Winsum tot beneden de 15. De synagoge raakte in onbruik. Het gebouw werd overgenomen door een vakbond en ging fungeren als buurt- en verenigingsgebouw. Het kreeg de naam N.A. de Vriesgebouw, naar de in Winsum geboren jood Nathan de Vries, een vooraanstaande socialist die een tijd gedeputeerde en wethouder was in Groningen. Het gebouw dient na de restauratie als accommodatie voor projecten waarin de joodse gemeenschap en haar geschiedenis en cultuur centraal staan. En het dient opnieuw als verenigingscentrum en buurthuis.

- Het KinderBoekenHuis - sinds 2015 heel toepasselijk gehuisvest in de voormalige kleuterschool van Obergum - is strikt genomen eigenlijk geen museum, maar een uitleenbibliotheek van al die oude(re) jeugdboeken die niet meer opvraagbaar zijn in openbare bibliotheken. Voorts fungeert zij als studie/ informatiecentrum. Stichting Kinderboek Cultuurbezit heeft een collectie van ca. 30.000 jeugdboeken die gratis kunnen worden geleend. Je vindt er de bekende jeugdboeken, maar ook schoolboeken, sprookjesboeken, jeugdtijdschriften, prentenboeken, commerciële uitgaven (Verkade-albums, Piggelmee en Flipje van Tiel) en jeugdbijbels.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Winsum.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaatsen van Winsum, - idem Bellingeweer en - idem Obergum.

Reactie toevoegen