Termunterzijl

Plaats
Dorp
Delfzijl
Groningen

termunterzijl groeten uit 1908 [640x480].jpg

Termunterzijl Groeten uit 1908

Termunterzijl Groeten uit 1908

termunterzijl_gemaal_rozema.jpg

Het imposante Gemaal Rozema in Termunterzijl is in 2000 gereed gekomen. Sindsdien is Gemaal Cremer een museumgemaal. (© Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com)

Het imposante Gemaal Rozema in Termunterzijl is in 2000 gereed gekomen. Sindsdien is Gemaal Cremer een museumgemaal. (© Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com)

Termunterzijl

Terug naar boven

Status

Termunterzijl is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Delfzijl. T/m 1989 gemeente Termunten.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
In de regio wordt het dorp kortweg Ziel genoemd.

Oudere vermeldingen
Ca. 1660 Zijl Ter Munte, 1689 Termunter zyl.

Naamsverklaring
Betekent zijl 'uitwateringssluis' bij Termunten.(1)

Terug naar boven

Ligging

Termunterzijl ligt ZO van Delfzijl, NW van Termunten, aan het Termunterzijldiep dat in het N uitkomt in de Eems.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Termunterzijl 50 huizen met 340 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Volgens de Dorpsvisie Termunterzijl is het dorp ontstaan na de aanleg van de sluis in 1601 (hoewel volgens (2) de sluis al in 1391 wordt vermeld). Sluis en dorp zijn verwoest tijdens de Sint Maartensvloed van 1686, waarbij vrijwel alle inwoners zjin omgekomen. Het dorp is nogmaals verwoest tijdens de kerstvloed van 1717. In 1725 is een nieuwe zijl aangelegd, de Boog van Ziel. Eind 19e eeuw is ter vervanging van deze sluis een nieuwe sluis gebouwd. De oude sluis is wel bewaard gebleven. In 1972 is er weer een nieuwe sluis aangelegd, bij de verhoging van de dijken op deltahoogte, samen met een stormvloedkering.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Er is en wordt gewerkt aan verdere verbetering van de toeristische aantrekkelijkheid van Termunterzijl door o.a. de realisatie van Hotel Termunterzijl, het Viskerijmuseum, het visserijmonument, een replica van Termunter vissloep TM48, informatiepanelen (alle 2016 gereed), aanlegsteigers en de herinrichting van de Groote Polder en de Kleine Polder t.b.v. natuur, recreatie en visserijgerelateerde activiteiten. Zie ook TM Nieuws 2, juni 2015. Verder zijn naast het hotel 6 levensloopbestendige woningen gebouwd.

- Mits de vergunningen rondkomen, start eind 2016 in het dorp Zeehondenopvang Eemsdelta.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Termunterzijl heeft 6 rijksmonumenten.

- In de oude uitwateringssluis uit 1725, de Boog van Ziel, zijn wapens aangebracht van de toenmalige zijlvesten (= waterschappen), van de stad Groningen, van het Oldambt, van de verantwoordelijke bestuurders en van de bouwmeester zelf.

- Gemaal Cremer is gebouwd in 1930. Na de ingebruikname van het nieuwe gemaal Rozema in 2000, is gemaal Cremer een museumgemaal geworden, maar wel volledig functionerend en inzetbaar in geval van calamiteiten. Dankzij sponsors, donateurs en vrijwilligers. Het gemaal is iedere zondag open van 13.00 uur tot 17.00 uur. Men laat dan speciaal voor de bezoekers de beide dieselmotoren (Brons en Werkspoor) enkele malen draaien. De toegang is gratis net als de parkeergelegenheid. Een vrijwillige bijdrage wordt wel gewaardeerd. Op afspraak is het gemaal voor groepen en scholen ook op andere tijden te bezoeken.

- In 2016 is een monument onthuld voor verdronken Termunterzijlster vissers. Sinds 1930 zijn hier 8 vissers verdronken. In een kleine en hechte gemeenschap als Termunterwijl komt een dergelijk verlies extra hard aan. In 1967 verging het pronkstuk van de vloot. Bij deze ramp kwamen 3 vissers en hun redders om het leven. Het monument is een symbolisch beeld, ontworpen door beeldend kunstenaar Hans Nipshagen uit buurdorp Borgsweer en geproduceerd door de lokale machinefabriek Bosker en zonen.

- Projectontwikkelaar A. Heuvelman heeft in 2016 Hotel Termunterzijl gerealiseerd. Daarnaast gaat hij in een deel van een aanpalend pand, dat vroeger een bakkerij is geweest, aanvullende horeca-activiteiten ontplooien. Het resterende deel van het pand heeft hij beschikbaar gesteld voor de huisvesting van het in 2016 van start gegane Visserijmuseum Termunterzijl.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Visje Kopen Termunterzijl (op een zondag in juli) is een evenement met Braderie, Oldtimershow, Oldtimerrit en live muziek.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Termunterzijl is een toeristisch aantrekkelijk dorpje. Zorgenkindje is de haven, die vaak dichtslibt. Vaker baggeren is (te) kostbaar. Men hoopt dat iemand met een inventieve oplossing komt.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Termunterzijl door Harry Perton.

- Reportage van een wandeling door Termunterzijl, door Paul Oud.

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Basisschool De Munte heeft ca. 65 leerlingen, verdeeld over 3 groepen. De school is er voor kinderen uit het dorp en de omliggende plaatsen Borgsweer, Dallingeweer, Lalleweer, Baamsum en Termunten.

Reactie toevoegen