Termunterzijl

Plaats
Dorp
Delfzijl
Groningen

termunterzijl_gemaal_rozema.jpg

Het imposante Gemaal Rozema in Termunterzijl is in 2000 gereedgekomen. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Het imposante Gemaal Rozema in Termunterzijl is in 2000 gereedgekomen. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Termunterzijl

Terug naar boven

Status

Termunterzijl is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Delfzijl. T/m 1989 gemeente Termunten.

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
In de regio wordt het dorp kortweg Ziel genoemd.

Oudere vermeldingen
Ca. 1660 Zijl Ter Munte, 1689 Termunter zyl.

Naamsverklaring
Betekent zijl 'uitwateringssluis' bij Termunten.(1)

Terug naar boven

Ligging

Termunterzijl ligt ZO van Delfzijl, NW van Termunten, aan het Termunterzijldiep dat in het N uitkomt in de Eems.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Termunterzijl 50 huizen met 340 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Volgens de Dorpsvisie Termunterzijl is het dorp ontstaan na de aanleg van de sluis in 1601 (hoewel volgens (2) de sluis al in 1391 wordt vermeld). Sluis en dorp zijn verwoest tijdens de Sint Maartensvloed van 1686, waarbij vrijwel alle inwoners zjin omgekomen. Het dorp is nogmaals verwoest tijdens de kerstvloed van 1717. In 1725 is een nieuwe zijl aangelegd, de Boog van Ziel. Eind 19e eeuw is ter vervanging van deze sluis een nieuwe sluis gebouwd. De oude sluis is wel bewaard gebleven. In 1972 is er weer een nieuwe sluis aangelegd, bij de verhoging van de dijken op deltahoogte, samen met een stormvloedkering.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool De Munte was er voor de kinderen uit het dorp en de omliggende plaatsen Borgsweer, Dallingeweer, Lalleweer, Baamsum en Termunten. De school is gefuseerd met de basisschool van Woldendorp. Daar is in 2019 een nieuw 'kindcentrum' gebouwd waar de fusieschool en kinderopvang worden gehuisvest. De school in Termunterzij is na afloop van schooljaar 2018-2019 gesloten. Het pand is gelegen in het centrum van het dorp en wordt tevens door verschillende verenigingen gebruikt. Ze is als het ware "het hart" van het dorp en is rond 1985 ook als zodanig gebouwd. Een nieuwe bestemming voor het pand is ons nog niet bekend.

- Er is en wordt gewerkt aan verdere verbetering van de toeristische aantrekkelijkheid van Termunterzijl door o.a. de realisatie van Hotel Termunterzijl, het Viskerijmuseum, het visserijmonument, een replica van Termunter vissloep TM48, informatiepanelen (alle 2016 gereed), aanlegsteigers en de herinrichting van de Groote Polder en de Kleine Polder t.b.v. natuur, recreatie en visserijgerelateerde activiteiten. Zie ook TM Nieuws 2, juni 2015. Verder zijn naast het hotel 6 levensloopbestendige woningen gebouwd.

- Bestemmingsplan Termunten, Termunterzijl en Borgsweer.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Termunterzijl heeft 6 rijksmonumenten.

- In de oude uitwateringssluis uit 1725, de Boog van Ziel, zijn wapens aangebracht van de toenmalige zijlvesten (= waterschappen), van de stad Groningen, van het Oldambt, van de verantwoordelijke bestuurders en van de bouwmeester zelf.

- Gemaal Cremer is gebouwd in 1930. Na de ingebruikname van het nieuwe gemaal Rozema in 2000, is gemaal Cremer een museumgemaal geworden, maar wel volledig functionerend en inzetbaar in geval van calamiteiten. Dankzij sponsors, donateurs en vrijwilligers. Het gemaal is iedere zondag open van 13.00 uur tot 17.00 uur. Men laat dan speciaal voor de bezoekers de beide dieselmotoren (Brons en Werkspoor) enkele malen draaien. De toegang is gratis net als de parkeergelegenheid. Een vrijwillige bijdrage wordt wel gewaardeerd. Op afspraak is het gemaal voor groepen en scholen ook op andere tijden te bezoeken.

- In 2016 is een monument onthuld voor verdronken Termunterzijlster vissers. Sinds 1930 zijn hier 8 vissers verdronken. In een kleine en hechte gemeenschap als Termunterwijl komt een dergelijk verlies extra hard aan. In 1967 verging het pronkstuk van de vloot. Bij deze ramp kwamen 3 vissers en hun redders om het leven. Het monument is een symbolisch beeld, ontworpen door beeldend kunstenaar Hans Nipshagen uit buurdorp Borgsweer en geproduceerd door de lokale machinefabriek Bosker en zonen.

- Projectontwikkelaar A. Heuvelman heeft in 2016 Hotel Termunterzijl gerealiseerd. Daarnaast gaat hij in een deel van een aanpalend pand, dat vroeger een bakkerij is geweest, aanvullende horeca-activiteiten ontplooien. Het resterende deel van het pand heeft hij beschikbaar gesteld voor de huisvesting van het in 2016 van start gegane Visserijmuseum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Visje Kopen Termunterzijl (op een zondag in juli) is een evenement met Braderie, Oldtimershow, Oldtimerrit en live muziek.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Termunterzijl is een toeristisch aantrekkelijk dorpje. Zorgenkindje is de haven, die vaak dichtslibt. Vaker baggeren is (te) kostbaar. Men hoopt dat iemand met een inventieve oplossing komt.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Termunterzijl door Harry Perton.

- Reportage van een wandeling door Termunterzijl, door Paul Oud.

- Oude en recente foto's e.d. van Termunten en Termunterzijl op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Zeehondenopvang: - Stichting Zeehondenopvang Eemsdelta (Schepperbuurt 4a) is in 2017 van start gegaan, op het terrein van camping Zeestrand in Termunterzijl. Het is een kleinschalige opvang die plaats biedt aan 8 tot 12 dieren.

- Welzijn: - Stichting Klankbordgroep Termunten heeft in december 2018 € 20.000 subsidie van de Provincie gekregen voor het project ‘Naargs Beter as Thoes’. Met dit project wil de stichting de onderlinge sociale contacten in het dorp en de buurdorpen Termunterzijl, Borgsweer en Woldendorp versterken. Er wordt een zogeheten ‘digitale sociale stamtafel’ opgezet, waarmee oudere bewoners in de dorpen elkaar hulp kunnen vragen én hulp kunnen bieden. Het is een 'gesloten groep', zodat de privacy van de deelnemers gewaarborgd is. Het digitale platform helpt bewoners om langer thuis te blijven wonen en is een aanvulling op het bestaande netwerk van familie, vrienden en buren.

De digitale stamtafel wordt ondersteund door de lokale dorpshuizen Keuvelstee, Steunstee en Borgsweer in samenwerking met professionele zorginstellingen. In het project wordt samengewerkt met Noorderpoort en de Hanzehogeschool. Studenten ICT en Verpleegkunde van Noorderpoort helpen ouderen in de dorpen bij het gebruik van digitale middelen, zoals smartphone en tablet. Ook laten ze zien hoe ouderen het beste een bericht op het platform kunnen plaatsen of iemand aan hun netwerk kunnen toevoegen. Studenten van de opleiding Healthy Ageing Professional van de Hanzehogeschool ondersteunen de initiatiefnemers bij het bedenken van moderne oplossingen voor de zorg. Zij kunnen bijvoorbeeld stage lopen bij het project. (bron: Provincie Groningen, december 2018)

Reactie toevoegen