Garrelsweer

Plaats
Dorp
Loppersum
Groningen

garrelsweer_kippop.jpg

De term 'uniek' wordt veel 'misbruikt', ook voor zaken die helemaal niet uniek zijn. Wij gebruiken de term maar zelden, namelijk alleen als iets écht uniek is. En hier is dat zo; Kippop in Garrelsweer is écht uniek. Kijk maar onder het kopje Evenementen.

De term 'uniek' wordt veel 'misbruikt', ook voor zaken die helemaal niet uniek zijn. Wij gebruiken de term maar zelden, namelijk alleen als iets écht uniek is. En hier is dat zo; Kippop in Garrelsweer is écht uniek. Kijk maar onder het kopje Evenementen.

garrelsweer [640x480].jpg

Garrelsweer, ansichtkaart uit begin 20e eeuw.

Garrelsweer, ansichtkaart uit begin 20e eeuw.

Garrelsweer

Terug naar boven

Status

- Garrelsweer is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Loppersum.

- Onder het dorp Garrelsweer vallen ook de buurtschappen Enzelens, Hoeksmeer en Merum.

- Bovendijks was vroeger een buurtschap van Wirdum, maar is tegenwoordig aan Garrelsweer vastgegroeid en onderdeel van - het O deel van - dat dorp geworden.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Garlsweer.

Oudere vermeldingen
1057 kopie begin 14e eeuw Gerleuiswert, 1446 Gharlsweer, 1476 Garelsweer.

Naamsverklaring
Betekent het Oudfriese wert 'wierde, bewoonde hoogte' van de persoon Gerlef. Wert zal onder invloed van de nabijgelegen plaatsen Garreweer en Tjamsweer in weer 'kleine wierde, opgeworpen hoogte' zijn overgegaan.(1)

Terug naar boven

Ligging

Garrelsweer ligt ZO van Loppersum, aan de N360 (Groningen-Delfzijl).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Garrelsweer 31 huizen met 229 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ca. 600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij:

- Stichting Historie Garrelsweer. Op deze site kun je o.a. de Canon van Garrelsweer (= de geschiedenis op volgorde van jaartallen) vinden.

- In 2009 is het boek 'Luisterend naar de stem van hun geweten' verschenen, over oorlog en verzet in Garrelsweer tijdens de Tweede Wereldoorlog.

- Beschrijving van Garrelsweer anno 1828, volgens de toenmalige schoolmeester.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool De Klimop is na afloop van schooljaar 2011-2012 gesloten. Anno 2015 is de intentie om het gebouw aan iemand te verkopen die er gaat wonen en/of er een bedrijfsbestemming aan geeft.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Garrelsweer heeft 6 rijksmonumenten.

- De Hervormde kerk uit 1912 (Stadsweg 31) is na de fusie met de gereformeerden tot PKN-kerk in 2013 afgestoten en tegenwoordig onder de naam Het Oude Kerkje te huur voor o.a. concerten, tentoonstellingen en workshops.

- De Gereformeerde kerk (Stadsweg 89) uit 1908 is de PKN-kerk van het dorp geworden en valt tegenwoordig onder de Protestantse Gemeente Garrelsweer - Winneweer - Wirdum.

- De Kloostermolen uit 1877 is in 1995 onttakeld. In 2014 is een restauratie gereed gekomen, met o.a. een nieuwe kap en roeden, waardoor de molen weer maalvaardig is. Tevens is het bos nabij de molen gekapt, waardoor de biotoop van de molen sterk verbeterd is en hij weer goed zichtbaar is. Eigenaar van de molen is Molenstichting Fivelingo.

- Het standbeeld 'Köster van Garrelsweer' (Kerkepad) uit 1980 van Wladimir de Vries is geïspireerd op het gezegde "Weer van veuren af aan, net as de koster van Garrelsweer". Dat gezegde is ontstaan door een voorval dat zich, aldus een volksverhaal, in de kerk zou hebben voorgedaan. Volgens dat verhaal was de predikant een keer in de kerk in slaap gevallen omdat hij de avond ervoor 'te diep in het glaasje had gekeken' in de lokale herberg, en bracht de koster (waarschijnlijk voorzanger) daardoor in het nauw. Om tijd te rekken bedacht deze om de mensen tot vervelens toe telkens hetzelfde lied te laten zingen. Ter plekke wordt dit volksverhaal op een informatiepaneel als volgt verwoord: "Domie haar 's aovends te laank bie Trientjemui in harbaarg zeten. Volgende mörgen mos e preken. Tou 't zingen doan was zag köster dat domie ondertied onder zaail goan was. Kerkvolk knivvelde, mar köster zee: "Din moar eerst weer van veuren òf aan" tegen gemainte. Vandaor 't spreekwoord as te wat mishottjet: "Din mor weer van veuren òf aan net as köster van Garrelsweer."

- De fraaie herenboerderij Tjassensheerd (Stadsweg 120), met te bezoeken tuin van 5000 m2, is de voormalige directeurswoning van de voormalige steenfabriek Enzelens. Beide panden vallen onder de buurtschap Enzelens en worden daarom aldaar beschreven.

Terug naar boven

Evenementen

- Kippop (op een zaterdag in juli, in 2018 voor de 4e keer) is een festival met een uniek concept, namelijk "gratis bier/wijn/fris, livemuziek en gezelligheid", aldus hun Facebookpagina. Donaties worden wel zeer op prijs gesteld, om de organisatie ook voor het jaar erna weer mogelijk te maken, en voor redelijke prijzen zijn snacks te koop. Voor degenen die Kippop als VIP-donateur steunen, vaart een boot vanuit Appingedam naar het festivalterrein en terug. Vanaf station Appingedam rijdt ook een limousine die je voor 4 euro p.p. enkele reis naar Garrelsweer en weer terug rijdt.

- Feestweek Garrelsweer (september).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Het Ommetje Garrelsweer (5,2 km) is een afwisselende wandelroute met prachtige dorps- en vergezichten, langs het Damsterdiep, door de weidse velden en langs eeuwenoude wierden met hun statige boerderijen. Ten noorden van de oude en nieuwe Rijksweg is het volop genieten van het weidse en vaak kleurrijke open veld. De route voert over schelpenpaadjes en maaipaden langs de wierden Merum en Enzelens. Desgewenst kun je aansluiten op het Ommetje Wirdum.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Garrelsweer (online te bestellen).

- In 2015 is, t.g.v. het 75-jarig bestaan van Vereniging Dorpsbelang, het boek 'Garrelsweer Anno 2013' (ruim 100 pag., uitg. drukkerij Sikkema, Warffum) verschenen. Het boek, dat geheel geschreven en samengesteld is door de inwoners, geeft door de vele foto’s en bijbehorende teksten een momentopname van de bebouwing en bewoners van het dorp in het jaar 2013. Uit de vele bijdragen van de Garrelsweersters spreekt de liefde en waardering voor hun leefomgeving. In een tijd waarin dit gebied veelal negatief naar voren komt in verband met de aardbevingsproblematiek brengt dit boek ook een ander, meer positief beeld. Het boek, dat meer dan 100 pagina’s telt, heeft geen wetenschappelijke of historische pretenties maar wil niet meer dan een tijdsbeeld schetsen van een lintdorp aan het Damsterdiep waar ‘noaberschap’ en gemeenschapszin nog hoog in het vaandel staan.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Garrelsweer.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Weersterheem is een van de laatste voorzieningen in het kleine dorp Garrelsweer. Het dorpshuis, dat volledig draait op vrijwilligers, was verouderd en voldeed niet meer aan de eisen van de tijd. Het gehele dorp heeft de schouders gezet onder de vernieuwing van het dorpshuis en met ca. 80 vrijwilligers is Weersterheem verbouwd, uitgebreid en zodanig aangepast dat het voor meerdere activiteiten is te gebruiken. Door ludieke inzamelingsacties te organiseren is niet alleen voldoende geld, maar ook veel draagvlak voor het dorpshuis gecreëerd.

- Sport: - Runploug Garrelsweer (hardlopen).

- Genealogie: - Lidmatenregister Garrelsweer en ouderlingen en diakenen 1728-1811.

Reactie toevoegen