Fiemel

Plaats
Buurtschap
Delfzijl
Groningen

Fiemel

Terug naar boven

Status

- Fiemel is een (voormalige*) buurtschap in de provincie Groningen, gemeente Delfzijl. T/m 1989 gemeente Termunten.
* Wij hebben vernomen dat er tegenwoordig geen bewoonde panden meer staan. En om een entiteit als buurtschap te kunnen kwalificeren, moet er toch minimaal wel íemand wonen. Toch is en blijft de naam in de regio bekend, vanwege wat er in het verleden allemaal is gebeurd en wat er ook tegenwoordig allemaal nog te zien en te doen is. Vandaar dat wij er ook een pagina voor hebben aangemaakt.

- Fiemel valt voor de postadressen onder het dorp Termunten.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Fimel, 10e eeuw in Fimilon, 1487 to Fymelen, 1547 Fi(j)mele.

Naamsverklaring
Fimilon
is datief meervoud van Fimel, een variant van de riviernaam Fivel 'de geweldige stroom', verwant met het Oudnoorse fimbul 'groot, geweldig, machtig'. Betekent '(nederzetting) aan de Fimel'. De kwartiernaam Fivelgo alterneert in oude kronieken met Fimelgo.(1) Anderen stellen dat Fiemel vernoemd zou zijn naar het door de Dollard verzwolgen dorpje Finse.

Terug naar boven

Ligging

Fiemel ligt O van Termunten, rond de noordelijke Dallingeweersterweg, aan de Eemsdijk.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Fiemel 4 huizen met 20 inwoners. Tegenwoordig heeft het gebied geen bewoonde bebouwing meer.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Fiemel gedurende de Tweede Wereldoorlog.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het grondgebied van Fiemel omvat tegenwoordig nog 6 rechthoekige baksteenrode gebouwtjes (opslag van de Duitsers in de oorlog), een boerderijtje met schuur, het huisje De Vluchtheuvel, vier grote massieve bunkers (waarvan er twee door een boer als opslagplaats in gebruik zijn genomen, op een andere staat een opvallend hoge zendmast, en de vierde heeft een dak van gras), een schilderachtig schuurtje midden in het weiland, een dicht, schier ondoordringbaar boscomplex en gemaal De Fiemel. In het oude dijkje, waarin het gemaal voor 90 procent is weggewerkt, is nog een stuk muur van de oude sluis uit 1862 te ontwaren.

- Het huidige Gemaal De Fiemel dateert uit 1997. De voorganger dateerde uit 1952.

- Bunkercomplex Fiemel is in 2016 door Stichting Museum 1939-1945 overgedragen aan Het Groninger Landschap, die het complex in 2016 en 2017 waar nodig heeft gerestaureerd. Zij gaat het complex beheren en ontsluiten voor het publiek. Een van de bunkers wordt ook weer ingericht als in de oorlog. Het bunkercomplex omvat een geschutsopstelling en een munitiebunker uit de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers bouwden de 'Batterij Termunten', waar het bunkercomplex onderdeel van is, voor de luchtverdediging van Emden. Het complex is pas op 1 mei 1945 door Poolse en Canadese militairen ingenomen als allerlaatste stukje bevrijd Nederland. Als een van de laatste overblijfselen van de Tweede Wereldoorlog in Groningen, vertellen de bunkers een goed gedocumenteerd verhaal over leven en strijd langs de oevers van de Dollard. De aankoop is onderdeel van het project Atlantikwall in het Waddengebied. Met dit project worden diverse locaties langs de waddenkust, die onderdeel zijn van de Atlantikwall, hersteld en voor het publiek ontsloten.

De renovatie van de Fiemel Batterie is onderdeel van een breder project over de grote historische betekenis van de Punt van Reide. "Over de Punt zijn zó veel verhalen te vertellen. Niet alleen over WO2, maar door de eeuwen heen was het van groot strategisch belang. Al in de 16e eeuw hadden de Spaanse troepen er een schans om het achterland te verdedigen tegen Prins Willem van Oranje en zijn bondgenoten", aldus Hugo Dokter, hoofd Erfgoed bij het Groninger Landschap. Het thema 'Strijdtoneel Dollard' wordt uitgelicht in presentaties bij het bezoekerscentrum op de Punt van Reide en rondom de Batterie. "Niet alleen de militaire geschiedenis, maar ook over het eeuwige gevecht van de mens met het water en de overlevingsstrijd van de natuur met de elementen." (bron o.a. Dagblad van het Noorden, 8-4-2016)

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Stichting Het Groninger Landschap is de Z van Fiemel gelegen polder Breebaart aan het herinrichten tot natuurgebied. Deze kwelder is in de jaren zeventig ingepolderd om de realisatie van het veelbesproken buitendijkse Dollardkanaal mogelijk te maken. De politiek kwam echter op dit besluit terug, een voor vele miljoenen gebouwde sluis werd weer gesloopt en de smienten, kluten, oeverzwaluwen en blauwborsten kregen weer volop plaats. Ook een oude wadgeul is weer opengegraven. Verder zijn er vogelkijkhutten gebouwd, wandelpaden aangelegd en is Bezoekerscentrum Dollard (voorheen Buitenplaats Reidehoeve geheten) gerealiseerd.

Wie wil kennismaken met de Dollard, kan het beste hier beginnen. In dit bezoekerscentrum kun je zien wat de Dollard zo bijzonder maakt. Er draait een korte film over het gebied met schitterende natuuropnamen. Er zijn informatiepanelen met uitleg over het beheer van Het Groninger Landschap. In vitrinekasten kun je opgezette wadvogels van dichtbij bekijken. Bovenin het bezoekerscentrum is een prachtig uitkijkpunt gebouwd vanwaar je goed zicht hebt op Polder Breebaart en de vogels die er leven. Er staat een telescoop opgesteld. Vanaf het bezoekerscentrum kun je een wandeling maken langs Polder Breebaart waar een vogelkijkhut staat. De wandeling voert ook over de zeedijk vanwaar je uitkijkt over de Dollard.

- NO van Fiemel ligt De Punt van Reide, een uitstekende landtong, die in de Volkstelling van 1840 als aparte buurtschap, los van Fiemel dus, wordt vermeld, met in dat jaar 2 huizen met 10 inwoners. "Het ligt op een vooruitstekende punt buitendijkschen grond, tusschen den Dollard en den mond van de Eems, en wordt met veel kosten onderhouden ten einde de aanslibbing van nieuwe gronden te bevorderen. Waarschijnlijk is het een overblijfsel van het voormalige dorp Westerreide." (Witkamp, 1877)

- In 2015 is een broedvogeleiland aangelegd op de Punt van Reide. De omstandigheden zijn ideaal voor de noordse stern; een kaal schelpenstrandje in een zeer voedselrijk gebied, een elektrisch raster rondom als bescherming tegen de vos - onderzoek heeft namelijk aangetoond dat zonder hek 6 procent van de jongen van de noordse stern overleeft en mét hek 60 procent - en broedende kokmeeuwen als buren. Met hun felle verdedigingsvluchten bieden die bescherming tegen luchtpredatoren als kiekendief of zilvermeeuw. Polder Breebaart heeft een prachtige vogelkijkhut. Binnendijks is er een trap naar een uitkijkpunt op twee kilometer vanaf het broedeiland. Wie dicht bij het eiland wil komen moet wachten tot ná het broedseizoen; dan organiseert Het Groninger Landschap excursies naar het schelpeneiland.

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje waarin Alex Vissering ons de natuur in Fiemel laat zien.

- Filmpje waarin Alex Vissering ons de natuur in de Punt van Reide laat zien.

Reactie toevoegen