Garsthuizen

Plaats
Dorp
Loppersum
Hoogeland
Groningen

garsthuizen_fundering_afgebroken_kerk.jpg

De jarenlang in vervallen staat verkeerd hebbende kerk van Garsthuizen is in 2015 afgebroken. Anno 2017 (foto) ligt alleen de fundering er nog. Vermoedelijk zal deze, als toeristisch element, wel bewaard blijven. (© https://groninganus.wordpress.com)

De jarenlang in vervallen staat verkeerd hebbende kerk van Garsthuizen is in 2015 afgebroken. Anno 2017 (foto) ligt alleen de fundering er nog. Vermoedelijk zal deze, als toeristisch element, wel bewaard blijven. (© https://groninganus.wordpress.com)

Garsthuizen

Terug naar boven

Status

- Garsthuizen is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Loppersum. T/m 1989 gemeente Stedum.

- Onder het dorp Garsthuizen valt ook de buurtschap Dijkum.

- Garsthuizen werkt op veel gebieden samen met buur-buurtschap Startenhuizen, dat een formele woonplaats is, maar zo klein is dat het geen eigen voorzieningen heeft. Ze worden samen dan ook wel als tweelingkern beschouwd.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Gaasthoezen of Garsthoezen.

Oudere vermeldingen
Garshuizen.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Garsthuizen grenst in het W aan de buurtschap Startenhuizen, in het NW aan Oldenzijl, in het O aan Zijldijk en 't Zandt en in het Z aan Zeerijp en Westeremden, en ligt ZO van Eppenhuizen, Zandeweer en Uithuizen, ZZW van Uithuizermeeden, NW van Loppersum en NO van Middelstum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Garsthuizen 42 huizen met 288 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 90 huizen met ca. 220 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Garsthuizen / Startenhuizen.

- Middels de Stichting Restauratie Kerk Garsthuizen zetten de inwoners zich van 2004 t/m 2013 op alle mogelijke manieren in om fondsen te werven voor de vervallen Hervormde kerk uit 1872. Helaas levert dat niet genoeg op. Restauratie was daarom geen optie meer. Men besluit een andere weg in te slaan. Samen met de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK) wordt een nieuw plan ontwikkeld. Na archeologisch onderzoek van de locatie, is de kerk in 2015 afgebroken en zal de SOGK zorgdragen voor een vervangend gebouw. Dit nieuwe 'landmark' moet een podium worden waar 'het verhaal van Garsthuizen' wordt verteld, met aandacht voor o.a. kerkelijke ontwikkeling, landschapsontwikkeling, archeologie en hedendaagse onderwerpen.

Het monumentale Van Oeckelen-orgel uit 1900 is door orgelbouwer Mense gedemonteerd. In 2016 is het orgel herplaatst in de monumentale Nicolaaskerk van Oldenzijl. Zo blijft het cultureel erfgoed van Garsthuizen dan toch dicht in de buurt. Het andere monument, het monumentale graf van de familie Van Starkenborgh Staghouwer, blijft op zijn oorspronkelijke plek liggen en is helemaal beschermd ingepakt.

Garsthuizen was in februari 2014 het toneel van een archeologisch burgerparticipatie-project met betrekking tot de kerk. Kenmerkend voor dit project was dat het initiatief voor een archeologisch onderzoek vanuit de Garsthuizers zélf kwam. De wens om een herbestemming voor de bouwvallige 19e-eeuwse dorpskerk was de directe aanleiding voor een archeologisch onderzoek in en rond de kerk. Het dorp heeft de archeologie voor zich gewonnen om zo een herbestemming mogelijk te maken en een einde te maken aan het trieste aanzicht van de vervallen dorpskerk. Archeologen, studenten en dorpsbewoners zijn in februari 2014 gezamenlijk de grond in gegaan om zo een beter inzicht te krijgen in de opbouw van de kerkwierde en om funderingen van de 13e-eeuwse voorloper van de huidige kerk in kaart te brengen. De landschappelijke, historische en archeologische ontwikkeling van de kerk, het dorp en de regio stonden binnen dit onderzoek centraal. Zie verder de videoreportage van dit project: "Deelnemen in erfgoed. Document van een participatieproject."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Garsthuizen heeft 8 rijksmonumenten.

- Molen De Hoop (Smydingheweg 44) is een koren- en pelmolen, in 1839 gebouwd nadat zijn voorganger, een spinnenkopmolen met stelling, was omgewaaid. De molen is tot het overlijden van de laatste beroepsmolenaar in 1970 in bedrijf geweest. In 1973 liet een particulier de molen geheel herstellen, waarbij de gehele onderbouw opnieuw is opgemetseld. Sinds deze omvangrijke restauratie wordt de molen regelmatig door een vrijwillig molenaar in bedrijf gesteld. De huidige eigenaar, een Duitse arts, heeft de molen na een brand in 1995 wederom volledig laten restaureren. De huidige vrijwillig molenaar, D. Wijchgel, is tevens instructeur van het Gilde van Vrijwillige Molenaars en geeft les aan aankomende molenaars. De molen is op zaterdagmiddagen van 13.30-17.00 uur te bezichtigen.

Terug naar boven

Evenementen

- Activiteiten- en evenementenagenda Garsthuizen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Garsthuizen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links/verenigingsleven

- Algemeen: - Site van en over Garsthuizen en Startenhuizen.

- Dorpshuis: - 't Binhoes is het dorpshuis van Garsthuizen en Startenhuizen en wordt geheel gerund door vrijwilligers. Wat er de komende tijd te doen is, kun je vinden in de Activiteitenagenda. Vaste openingstijden: Inloopochtend elke woensdag van 10.00-12.00 uur; elke zaterdag van 17.00-19.00 uur frituurmiddag, met aansluitend “eem bieproaten!", tot 21.00 uur; Breicafé elke 2e en 4e woensdag van de maand van 19.30-21.30 uur. Af en toe wordt er op vrijdag een café-avond ingelast voor livemuziek, een lezing o.i.d.

- Dorpsvereniging: - De Vereniging Voor Volksvermaken en Dorpsbelangen (VVV/D) organiseert activiteiten voor leden en niet leden en komt op voor de dorpsbelangen o.a. bij de gemeente. Er worden activiteiten georganiseerd zoals het Zomerfeest, kinderactiviteiten, Avondvierdaagse, dorpsbarbecue, de Sinterklaasintocht en nog veel meer. Ook de speeltuinen worden door de VVV/D beheerd.

- Jongeren: - In de herfstvakantie van 2018 hebben Tim, Wesel en Mark uit Garsthuizen en buurdorp Startenhuizen een wandschildering ontworpen en beschilderd. Deze wandschildering is op 18 maart 2019 tijdens NLDoet, waar het dorp aan meedoet, in de Jop gemonteerd. Het dorp heeft de laatst overgebleven Jop (jongerenontmoetingsplaats, een container) van de gemeente Loppersum. Deze staat al weer jaren in de grote speeltuin Oll Hoogte en begon behoorlijk af te bladderen. Omdat het eigenlijk onbegonnen werk was om op locatie de container van een vrolijk verfje te voorzien, hebben de jongeren van de gemeente toestemming gekregen om op de achterwand (binnenzijde) een plaat te monteren die beschilderd mocht worden.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Garsthuizen.

Reactie toevoegen