Noord-Brabant

Provincie
Noord-Brabant

noord-brabant_gemeentenamen_voorstel_1949.gif

De afgelopen eeuw is al vaak gepoogd onze plaatsnamen te moderniseren, o.a. meer conform de uitspraak. Helaas was er veel weerstand, o.a. bij Ged. Staten N-Brabant, waardoor we nu nog altijd met veel ouderwetse onhandige spellingen zitten opgescheept...

De afgelopen eeuw is al vaak gepoogd onze plaatsnamen te moderniseren, o.a. meer conform de uitspraak. Helaas was er veel weerstand, o.a. bij Ged. Staten N-Brabant, waardoor we nu nog altijd met veel ouderwetse onhandige spellingen zitten opgescheept...

NB Provincie Noord-Brabant in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Provincie Noord-Brabant in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Provincie Noord-Brabant in ca. 1870 kaart J. Kuijper

noord-brabant_actuele_kaart_2016_kopie.jpg

Noord-Brabant met zijn gemeenten anno 2016.

Noord-Brabant met zijn gemeenten anno 2016.

Noord-Brabant

Terug naar boven

Eten en drinken

- Wil je vanavond nog lekker uit eten? Met flinke korting? Kijk dan snel of er nog een last minute tafeltje vrij is in een restaurant in Brabant!

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving 's-Hertogenbosch.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noord-Brabant (online te bestellen).

Terug naar boven

Status en ligging

- Noord-Brabant is een provincie in het zuiden van ons land. De hoofdplaats is 's-Hertogenbosch.

- Noord-Brabant grenst in het W aan Zeeland en Zuid-Holland, in het N aan Zuid-Holland en Gelderland, in het O aan Limburg en in het Z aan België.

- Noord-Brabant is niet eenduidig in streken / regio's in te delen. Dat komt omdat oude streekbenamingen geleidelijk buiten gebruik raken of van omvang wijzigen, en nieuwe streeknamen en regionale samenwerkingsverbanden in opkomst zijn, die deels met elkaar en met de oude streeknamen kunnen overlappen.

Zo kiest de Provincie Noord-Brabant tegenwoordig pragmatisch op grond van geografie en politieke en economische samenwerking voor een indeling in 4 regio's, die door de geografische ligging worden aangeduid, zijnde Noordoost (waarbinnen zij de subregio's Meierij, As50 en Land van Cuijk onderkent), Zuidoost, Hart van Brabant (voorheen Midden-Brabant) en West. - Kaart provinciale indeling Noord-Brabant in West, Midden, Noord-Oost en Zuid-Oost.

Andere, oudere regio's en subregio's zijn bijvoorbeeld Baronie en Markiezaat in het ZW, Land van Heusden en Altena in het NW, Kempen in het Z, Peelland in het ZO en Maasland in het NO.

Verder zijn er nog regionale samenwerkingsverbanden zoals Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE).

En dan is er in het kader van plattelandsontwikkeling nog sprake van 12 streeknetwerken.

- In de loop der jaren heeft een groot aantal gemeentelijke herindelingen plaatsgevonden. Uit welke gemeenten de huidige gemeenten zijn voortgekomen, vindt u bij de desbetreffende gemeenten. Met name in 1997 heeft een grote provinciebrede herindeling plaatsgevonden. Anno 2017 zijn er nog 64 gemeenten in Noord-Brabant, zijnde Aalburg, Alphen-Chaam, Asten, Baarle-Nassau, Bergeijk, Bergen op Zoom, Bernheze, Best, Bladel, Boekel, Boxmeer, Boxtel, Breda, Cranendonck, Cuijk, Deurne, Dongen, Drimmelen, Eersel, Eindhoven, Etten-Leur, Geertruidenberg, Geldrop-Mierlo, Gemert-Bakel, Gilze en Rijen, Goirle, Grave, Haaren, Halderberge, Heeze-Leende, Helmond, 's-Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Laarbeek, Landerd, Loon op Zand, Meierijstad, Mill en Sint Hubert, Moerdijk, 'Nuenen, Gerwen en Nederwetten', Oirschot, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Reusel-De Mierden, Roosendaal, Rucphen, Sint Anthonis, Sint-Michielsgestel, Someren, Son en Breugel, Steenbergen, Tilburg, Uden, Valkenswaard, Veldhoven, Vught, Waalre, Waalwijk, Werkendam, Woensdrecht, Woudrichem en Zundert.

- In 2010 zijn nieuwe welkomstborden geplaatst aan de grenzen waar u de provincie binnenkomt. De borden hebben een andere, frissere 'look and feel' gekregen.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving provincie
Af en toe duikt er een voorstel op om de naam van de provincie te wijzigen in Brabant. Hoewel de provincie in de praktijk vaak kortweg al zo genoemd wordt, ligt dit gevoelig en zijn er zowel veel voor- als tegenstanders. Een voorstel d.d. november 2013 tot verandering van de naam in 'Brabant' heeft het dan ook niet gehaald.

Plaatsnaamgeving
De afgelopen eeuw is al vaak gepoogd onze plaatsnamen te moderniseren, o.a. meer conform de uitspraak. Helaas was er veel weerstand, o.a. bij Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, waardoor we nu nog altijd met veel ouderwetse onhandige spellingen zitten opgescheept... In reactie op een voorstel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken in 1949 tot modernisering van een 50-tal Noord-Brabantse plaatsnamen, laten zij weten: "... dat zij onvoorwaardelijk afwijzend staan ten opzichte van iedere wijziging van aardrijkskundige namen in deze provincie." Zie voor welke namen het o.a. betreft en voor de reactie van de provincie Noord-Brabant, het artikel op deze pagina uit de Helmondse Courant d.d. 31 mei 1949.

Carnavalsnamen
Noord-Brabant is één van dé carnavalsprovincies van ons land. Tijdens carnaval hebben veel plaatsen alternatieve namen. Zie hiervoor de kaart Carnavalsnamen in Noord-Brabant. - Diverse Carnavalsoptochten 2016 in Brabant kun je via de link online bekijken.

Terug naar boven

Brabants

- Sinds 2014 is er het kwartaaltijdschrift Brabants. Op de site vind je o.a. een Luisterbox, waar je per nummer een aantal verhalen van inwoners in het dialect van hun plaats kunt beluisteren.

- 'n Lutske Brabants, site over het Brabants dialect.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in aspecten van de geschiedenis van (plaatsen en streken in) Noord-Brabant, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Brabants Historisch Informatie Centrum. Op het stamboom-gedeelte van de BHIC-site kun je zoeken in een bestand met meer dan 15 miljoen personen die ooit in Brabant hebben gewoond.

- De Brabant-Collectie is een unieke en diverse verzameling over heden en verleden van Brabant en bestaat uit boeken, tijdschriften, handschriften, oude drukken, kaarten, prenten en tekeningen, kranten en foto's.

- Noordbrabants Museum te 's-Hertogenbosch.

- Thuis in Brabant.

- Brabants Heem is de overkoepelende organisatie voor de ca. 120 heemkundekringen in Noord-Brabant. - Brabants Heem op Facebook.

- Erfgoed Brabant is een samenwerkingsverband van instellingen die zich inzetten voor het behoud en het creatief benutten van het cultuurhistorisch erfgoed in de provincie Noord-Brabant.

- De Henk Beijers Archiefcollectie omdat een enorme collectie bronnenmateriaal en publicaties over de plaatsen in het oosten van Noord-Brabant, als resultaat van 40 jaar speurwerk door amateurhistoricus Henk Beijers.

- Historische Vereniging Brabant.

- Reportage over de bevrijding van Noord-Brabant aan het einde van de Tweede Wereldoorlog (okt./nov. 1944) in tekst, beeld en films uit die tijd.

- De Brabant Cloud is een duurzame digitale infrastructuur, die op een semantische manier zorgt voor het vastleggen, bewaren én delen van alle culturele erfgoedinformatie van de provincie Noord-Brabant. Denk daarbij aan collecties, monumenten, personen, organisaties, verhalen, plaatsen en historische gebeurtenissen. De Brabant Cloud ontsluit alle erfgoedinformatie die nu nog vaak zit opgesloten in versnipperde, lokale database-systemen van de verschillende heemkundekringen, musea, archieven en bibliotheken die Brabant rijk is.

- De Wandeling (1999-2004) is misschien wel het populairste tv-programma van Omroep Brabant ooit. Het publiek zat wekelijks massaal aan de buis gekluisterd als René Bastiaanse (directeur van het BHIC) zijn wandelschoenen aantrok om het cultuurhistorische erfgoed en de natuur van Brabant te bespreken. Het programma dankte zijn populariteit voor een groot deel aan de onvermoeibare presentator die alle feiten op een originele manier over wist te brengen. Via de link aan het begin van deze alinea kun je alle ruim 200 uitzendingen terugkijken.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het boek Het Nieuwste Brabant (2014) is de start van het project over de toekomst van Brabant. Het boek is een verzameling essays en interviews van gerenommeerde wetenschappers, ondernemers en visionairs, geschreven op initiatief van de commissaris van de Koning, Wim van de Donk. Ze geven de eerste aanzet tot reflectie over de toekomstige ontwikkeling van Brabant en de Brabantse samenleving, aan de hand van vier thema's: 'Het Nieuwste Ondernemen', 'Het Nieuwste Verbinden', 'Het Nieuwste Verbeelden' en 'Het Nieuwste Organiseren'. Onder de link vindt u de 'longread', een digitale versie van het boek.

- De komende jaren krijgen gemeenten diverse taken overgeheveld die voorheen door het Rijk of door de provincies werden uitgevoerd. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de Jeugdzorg en WMO/AWBZ die in 2015 van de provincie naar de gemeenten worden overgedragen. Om hierop goed voorbereid te zijn en de toekomstbestendigheid van gemeenten in Brabant te versterken, is eind 2011 het project Veerkrachtig Bestuur in Brabant van start gegaan, een gezamenlijk initiatief van de Vereniging van Brabantse Gemeenten (VBG) en de Provincie. Gedeputeerde Staten van Brabant hebben voor het project een adviescommissie en klankbordgroep ingesteld. Het project heeft per regio een rapport opgeleverd met aanbevelingen voor de bestuurlijke inrichting van de regio's in de nabije toekomst: - Rapport 'Veerkrachtig bestuur in West-Brabant'. - Rapport 'Veerkrachtig bestuur in Midden-Brabant'. - Rapport 'Veerkrachtig bestuur in Noordoost-Brabant'. - Rapport 'Veerkrachtig bestuur in Zuidoost-Brabant'.

De conclusies van de hiervoor genoemde 4 rapporten zijn verwoord in het in juni 2013 verschenen rapport Veerkrachtig Bestuur in Brabant. Een advies voor de versterking van regionale samenwerkingskracht in Noord-Brabant.

In een brief d.d. 17 mei 2016 aan de gemeenten in Noord-Brabant, getiteld '(Veer)Krachtig Bestuur: stand van zaken en hoe samen verder' doet de provincie verslag van hoe alle Brabantse gemeenten er anno 2016 voorstaan op het gebied van samenwerking, bestuurlijke fusie of herindeling.

- Op de site Plattelandsontwikkeling Noord-Brabant kunt u lezen over de honderden projecten die zijn en worden uitgevoerd in het kader van de herinrichting, reconstructie of 'revitalisering' van het platteland in Noord-Brabant. De Provincie gaat daarbij te werk volgens de principes 1) versterken van de samenhang, 2) participatie en betrokkenheid, 3) overheid stuurt op proces en 4) ruimte voor initiatieven. - Toekomstvisie platteland Noord-Brabant (okt. 2011).

- Tussen Boer en Buur is een site m.b.t. de opkomst, huidige stand van zaken en toekomst van de intensieve veehouderij in Noord-Brabant met o.a. interviews en een 2 uur durend debat over dit thema wat u op deze site kunt terugkijken.

- Voor een 70-tal dorpen in de provincie is een Integraal Dorpsontwikkelingsplan (iDOP) vervaardigd. Een iDOP bevat plannen om de leefbaarheid in een dorp te behouden en te vergroten, bijv. op het gebied van wonen, zorg, voorzieningen, werken, recreatie, verkeer. Onder de link vindt u een overzichtskaart met nadere informarie en resultaten per dorp.

- Community Art Brabant (CAB) is een platform van organisaties en personen die werken aan nieuwe creatieve oplossingen om de leefbaarheid in wijken en de kwaliteit van leven onder burgers te verbeteren. Hierin kan erfgoed ook een grote rol spelen. Vanuit Kunstbalie ondersteunt een aantal medewerkers het platform Community Art Brabant. Daarin verbinden ze professionals uit verschillende domeinen en verbeteren ze de werkpraktijk, zodat er meer mooie projecten op het gebied van community art kunnen plaatsvinden. Om meer duidelijkheid te geven over community art heeft Simone Vos een artikel geschreven voor CAB. Het artikel is in twee delen gepubliceerd. Zie hier deel 1 en deel 2.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Brabantse Orgelfederatie (BOF) heeft tot doel het culturele erfgoed dat het orgel vormt in stand te houden, en de orgelcultuur in het algemeen en die van Noord-Brabant in het bijzonder te bevorderen. Zij wil dit bereiken door de interesse voor het orgel te vergroten, door de samenwerking tussen de Brabantse orgelkringen te stimuleren en door het organiseren van activiteiten op orgelgebied. Op hun site vind je beschrijvingen in tekst en beeld van ca. 200 Brabantse kerken en natuurlijk vooral hun orgels. Je moet er wel even naar zoeken: je vindt ze onderin het linkermenu op hun site.

- In 2010 is de site Klein Religieus Erfgoed gestart, die kapellen en kruisen e.d. in de regio het Groene Woud inventariseert (dit is het gebied tussen 's-Hertogenbosch, Tilburg en Eindhoven).

- Site met foto's van alle kapellen, kastelen (in opbouw), klokkenstoelen en molens in Noord-Brabant.

- Foto's van alleenstaande kerktorens in Noord-Brabant, met toelichting sinds wanneer en waarom deze torens "eenzaam" zijn.

- Het Bisdom van 's-Hertogenbosch heeft in 2009 een project afgerond, waardoor u bij 250 kerken van dit bisdom (dat globaal Oost-Brabant beslaat plus enkele plaatsen in het nabijgelegen Gelderland) een zogeheten "virtuele 360 graden tour" kunt maken. U kunt op de hierna genoemde site een van de kerken selecteren en een filmpje starten dat het kerk-interieur 360 graden rond laat zien. Site 360 graden tour in 250 kerken van het Bisdom van 's-Hertogenbosch.

- Artikel over de neogotische kerken in Noord-Brabant.

- De Zuiderwaterlinie is het Brabantse gedeelte van de historische Zuiderfrontier, die van het Zeeuwse Sluis tot Grave bij Nijmegen liep. Het is een aaneenschakeling van vestingsteden, forten, schansen en inundatievlaktes. De Zuiderwaterlinie is een 16e-eeuwse militaire verdedigingslinie. De Zuiderwaterlinie loopt grofweg van Bergen op Zoom via Willemstad en Breda naar Geertruidenberg en 's-Hertogenbosch om uiteindelijk in Nijmegen te eindigen. De indertijd wereldberoemde vestingbouwer Menno van Coehoorn heeft er rond 1700 een samenhangend geheel van gemaakt. In geval van vijandelijke dreiging van buiten kon men grote stukken land onder water zetten. De Zuiderwaterlinie is niet alleen belangrijk militair erfgoed, maar markeert ook nog altijd een culturele grens tussen Noord en Zuid, zand en klei, protestant en rooms-katholiek: voorbij de Zuiderwaterlinie begint een andere wereld.

In 2016 heeft Erfgoed Brabant samen met 24 andere gemeenten en andere organisaties een intentieovereenkomst getekend over de Zuiderwaterlinie. De ondertekenaars willen deze oudste, langste en meest benutte waterlinie van Nederland samen op de kaart te zetten. Er zijn o.a. al plannen voor een Lange Afstand Wandelpad, markeringen bij bezienswaardigheden en gezamenlijke promotie. Tot het partnerschap behoren o.a. de provincie Noord-Brabant, alle 14 gemeenten langs de linie, de Brabantse Waterschappen, de ANWB, Staatbosbeheer en Brabants Landschap.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een zondag in oktober 2016 heeft de 1e editie van het Ons Brabant Festival plaatsgevonden. Deze dag stond geheel in het teken van de Brabantse gemoedelijkheid. Dialect, zang, theater, film, muziek, historie, Brabantse humor, de Brabantse hap en heel veel Brabantse gezelligheid vormden samen een goedgevuld Brabants programma. De Cacaofabriek, Het Kasteel, Bibliotheek Helmond-Peel, Theater Speelhuis en het Jan Visser Museum waren de festival-locaties. Het festival was gratis toegankelijk, en er was ook nog een gratis EHAD busdienst die je van locatie naar locatie bracht. Hopelijk wordt dit een jaarlijks evenement.

- Op een zaterdag in oktober is er de Dag van de Brabantse Volkscultuur, waar ieder jaar een ander thema wordt uitgediept.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Gedetailleerde informatie over ontstaan en ontwikkeling van de regionale landschappen in de provincie Noord-Brabant, vindt u in de - via de link online te lezen - studie Ontgonnen Verleden. Historisch-geografische regiobeschrijvingen betreffende de provincie Noord-Brabant (177 pagina's, Ministerie van LNV, 2009).

- Natuurnetwerk Brabant is onderdeel van Natuurnetwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS)). Het is een netwerk van deels bestaande en deels nieuwe natuurgebieden die door ecologische verbindingszones met elkaar verbonden zijn. Hierdoor kunnen dieren zich makkelijker verplaatsen tussen verschillende natuurgebieden. Zo wordt de biodiversiteit (het totaal aan planten en dieren) bevorderd. Ongeveer 90% van het Natuurnetwerk Brabant wordt gevormd door bestaande natuurgebieden zoals bijvoorbeeld de Biesbosch en de Maashorst. Maar er zitten nog steeds veel gaten in het netwerk. Vaak in de verbindingen tussen de gebieden, die juist zo belangrijk zijn. Alleen zo kunnen dieren en planten van het ene gebied naar het andere.

Vanwege de klimaatverandering veranderen hun leefomstandigheden en wordt dat nog urgenter. Zij moeten zich kunnen verplaatsen om genoeg voedsel te kunnen blijven vinden en zich voort te planten. Het Natuurnetwerk is er niet alleen voor planten en dieren, maar ook voor mensen die willen genieten, recreëren en ontspannen. Waar gaten in het netwerk zitten, nodigt de provincie andere partijen uit om nieuwe natuur aan te leggen. Om initiatiefnemers te helpen nieuwe natuur te maken is het Groen Ontwikkelfonds Brabant opgericht. Zowel particulieren en bedrijven als overheden en natuurorganisaties kunnen hier terecht voor geld, grond en advies voor hun initiatief. In sommige gebieden voert de provincie ook zelf natuurprojecten uit.

- Voorstel grondstrategie t.b.v. realisatie Ecologische Hoofdstructuur Noord-Brabant (2013). - Grondnota Ecologische Hoofdstructuur Noord-Brabant (2013).

- In 2013 zijn in Brabant de eerste zogeheten Natuurpoorten gerealiseerd. Het netwerk van Brabantse natuurpoorten groeit de komende jaren naar circa 30 in 2015. Natuurpoorten zijn herkenbare knooppunten in de natuur. Bezoekers vinden er altijd ruime parkeergelegenheid, een horecavoorziening, een informatiebord met fiets- en wandelroutes en informatie over de natuur en cultuurhistorie in de omgeving.

- Rapport 'Toestand van de Brabantse natuur' (2012).

- Rapport 'Toestand van het Brabantse milieu' (2012).

- Evaluatierapport reconstructie Brabantse zandgronden (2010).

- Facebookpagina met actualiteiten over natuurbruggen (ecoducten) in Brabant.

- Met de nieuwe Verordening Ruimte wil de provincie Noord-Brabant o.a. de uitbreiding van een veehouderij alleen nog toestaan als wordt omgebogen naar een landschappelijk en maatschappelijk goed ingepaste veehouderij. In de nieuwe verordening staat dat een dialoog met de omgeving een eerste harde voorwaarde is om een vergunningaanvraag bij de gemeente in behandeling te nemen. De Brabantse Milieufederatie (BMF) heeft een handreiking voor burgers opgesteld om die dialoog zinvol te kunnen voeren.

- Informatie over recreatief fietsen in Brabant.

- Sinds 2011, toen de Rijkssubsidie kwam te vervallen, subsidieert de provincie gescheperde schaapskuddes. De provincie kent een toeslag voor gescheperde schaapskuddes toe aan de terreinbeherende organisaties. Zij kunnen vervolgens schaapherders inhuren voor de begrazing van heideterreinen. Dit bevordert de kwaliteit van de Brabantse heide.

- Gedeputeerde Staten hebben in maart 2017 naar aanleiding van een motie die daarom verzocht, onderzocht of en hoe de provincie kan bijdragen aan de continuïteit van de veerverbindingen in Brabant. Het college stelt vast dat de Provincie een taak kan vervullen waar de veerdiensten een schakel zijn in het fietsnetwerk. Veerdiensten met een lokaal karakter vallen niet in die categorie. Veerdiensten die in financiële nood zijn kan de Provincie eenmalig financieel ondersteunen. Voorwaarde daarbij is dat deze een toegevoegde maatschappelijke functie heeft, bijvoorbeeld op het gebied van sociale veerkracht of vrijetijdseconomie.

Terug naar boven

Links

- Provincie: - Officiële site van de Provincie Noord-Brabant.

- Kleine kernen: - Vereniging Kleine Kernen Noord-Brabant.

Reactie toevoegen