's-Hertogenbosch

Plaats
Stad en gemeente
's-Hertogenbosch
Noordoost-Brabant
Noord-Brabant

s_hertogenbosch_collage.jpg

's-Hertogenbosch, collage (© Jan Dijkstra, Houten)

's-Hertogenbosch, collage (© Jan Dijkstra, Houten)

's-hertogenbosch zuid willemsvaart [640x480].jpg

's-Hertogenbosch Zuid Willemsvaart ca. 1910

's-Hertogenbosch Zuid Willemsvaart ca. 1910

DK 200906174062 Muur van flats, Den Bosch.jpg

's Hertogenbosch, het maasfront wordt gedomineerd door flats

's Hertogenbosch, het maasfront wordt gedomineerd door flats

s-hertogenbosch_de_moerputten_staatsbosbeheer.1.jpg

's-Hertogenbosch, natuurgebied De Moerputten

's-Hertogenbosch, natuurgebied De Moerputten

NB gemeente s Hertogenbosch in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente 's Hertogenbosch in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente 's Hertogenbosch in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Bonneblad 587 s Hertogenbosch.jpg

Bonneblad 587 's Hertogenbosch.jpg

Bonneblad 587 's Hertogenbosch.jpg

's-Hertogenbosch

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving 's-Hertogenbosch.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving 's-Hertogenbosch.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving 's-Hertogenbosch.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over 's-Hertogenbosch (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- 's-Hertogenbosch is een stad en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant. Het is de hoofdstad van de provincie.

- De gemeente 's-Hertogenbosch is, na een reeks kleinere grenscorrecties met omliggende gemeenten in de loop der jaren, per 1-4-1971 vergroot met de gemeenten Engelen en Empel en Meerwijk, in 1996 met de gemeente Rosmalen, en in 2015 met een deel van de gemeente Maasdonk (zijnde de dorpen Nuland en Vinkel en de buurtschappen Heeseind en  Kaathoven).

- Wapen van de gemeente 's-Hertogenbosch.

- De gemeente ´s-Hertogenbosch omvat naast de gelijknamige stad verder nog de dorpen Bokhoven, Engelen, Empel, Nuland, Rosmalen en Vinkel.

De voormalige Rosmalense dorpen Kruisstraat en Maliskamp, waar nog wel officiële blauwe plaatsnaamborden staan, worden in de praktijk tegenwoordig als wijken van Rosmalen beschouwd. Het voormalige Rosmalense dorp Hintham, waar tot enkele jaren gelegen ook nog blauwe plaatsnaamborden stonden, is tegenwoordig een - middels witte borden aangegeven - wijk binnen de bebouwde kom van 's-Hertogenbosch (hoewel het voor de postadressen 'in' Rosmalen lag en ligt). Een bijzonder geval is ook Orthen, ouder en oorspronkelijk belangrijker dan ´s-Hertogenbosch, thans een wijk in ´s-Hertogenbosch, maar ook zeer wel te beschouwen als ´dorp in de stad´.

Verder zijn er in de gemeente 's-Hertogenbosch nog de buurtschappen Bruggen, Crèvecoeur, Deuteren, Dieskant, Gewande, Heeseind, Kaathoven, Munnekens-Vinkel (deels), Oud-Empel en Sprokkelbosch.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente 's-Hertogenbosch.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
's-Hertogenbosch wordt in de volksmond doorgaans Den Bosch genoemd. Vergelijkbaar met 's-Gravenhage > Den Haag. Maar in tegenstelling tot Den Haag staat op de plaatsnaamborden van 's-Hertogenbosch nog wél 's-Hertogenbosch. In 's-Hertogenbosch ligt het ook wat gevoeliger. Zie het artikel over 's-Hertogenbosch/Den Bosch op Wikipedia (bij "Naam"), en de site van het Genootschap ter bevordering van het gebruik van de naam 's-Hertogenbosch (zie ook de discussies aldaar in het Gastenboek).

Terug naar boven

Geschiedenis

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van 's-Hertogenbosch, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:

- Erfgoed 's-Hertogenbosch is ontstaan uit samenvoeging van het Stadsarchief, Vestingwerken en de gemeentelijke afdeling Bouwhistorie, Archeologie en Monumenten (BAM). Met de nieuwe afdeling ontstaat een bundeling van kennis en kunde op het terrein van cultuurhistorie. De afdeling is gevestigd in het 'Groot Tuighuis'. Een uniek gebouw met een rijke geschiedenis die nog altijd zichtbaar en voelbaar is. Belangstellenden, bezoekers en professionals zijn hier welkom voor informatie en studie, voor uitwisseling van kennis, voor het bezoeken van exposities of om zelf mee te helpen in het archeologisch lab.

- De Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch promoot de rijke cultuurhistorie van 's-Hertogenbosch door studie van de heemkunde en door activiteiten te organiseren zoals rondleidingen en rondvaarten.

- Cultuurhistorische Vereniging De Boschboom.

- Bossche Encyclopedie van Ton Wetzer. - Interview met Ton Wetzer over de Bossche Encyclopedie.

- Verhalen over de geschiedenis van 's-Hertogenbosch op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- 's-Hertogenbosh heeft 514 rijksmonumenten.

- Sinds 2016 wordt gedurende in ieder geval 10 jaar het Provinciehuis (Brabantlaan 1), in 1971 ontworpen door de vermaarde architect Huig Maaskant, 's avonds op bijzondere wijze verlicht. Doel is om de herkenbaarheid van het provinciehuis te vergroten. Voor de lichtprojectie wordt gebruik gemaakt van 18 energiezuinige laserbeamers. De provincie geeft jaarlijks een andere kunstenaar de opdracht om er iets bijzonders van te maken. De première was voor de internationaal bekende Bossche kunstenaar Maarten Baas, die een klok heeft ontworpen waarvan de wijzers bijna 'real time' bewegen (d.w.z. 1x per minuut). Extra bijzonder is dat in de klokken mensen zijn verwerkt die de wijzers van de klok verzetten.

- De watertoren aan het Hinthamereinde is in 2013 gerestaureerd en herbestemd als kantoor- en horecaruimte.

- De Moriaan aan de Markt dateert mogelijk uit 1220 en is daarmee een van de oudste nog bestaande huizen in ons land.

- Mariakapel.

- Begravenen in en om de kathedrale basiliek van Sint Jan.

- Gevelstenen in 's-Hertogenbosch.

- Vestingwerken 's-Hertogenbosch.

- Musea: Stedelijk Museum 's-Hertogenbosch (hedendaagse kunst, gespecialiseerd in keramiek en sieraden). - Het Noordbrabants Museum (kunst, cultuur en geschiedenis van Noord-Brabant). - Sint-Jansmuseum De Bouwloods. - Museum Slager (werken van drie generaties kunstenaars van de familie Slager). - Zwanenbroedershuis (domicilie van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap). - Kunstlocatie Würth (meer dan 6.500 kunstwerken; schilderijen, sculpturen en grafieken uit de 20e en 21e eeuw).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. Tijdens carnaval heet 's-Hertogenbosch Oeteldonk. Oeteldonks Gemintemuzejum / Nationaal Carnavalsmuseum.

- Gedurende een week eind april is er de Art & Antiques Fair 's-Hertogenbosch met ca. 90 exposanten.

- In een lang weekend in september is er het culinaire evenement Bourgondisch 's-Hertogenbosch.

- Maritiem spektakel Maritiem 's-Hertogenbosch (3e weekend van september in de oneven jaren. In de even jaren is het in Willemstad).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuurgebied De Moerputten ligt direct W van ´s-Hertogenbosch en grenst in het Z aan de gemeente Vught, in het NW aan de gemeente Heusden (dorp Vlijmen) en in het N aan de A59. De (niet meer in functie zijnde) spoorlijn Lage Zwaluwe - ´s-Hertogenbosch loopt dwars door het gebied. De Moerputten heeft een oppervlakte van 118 hectare en wordt beheerd door Staatsbosbeheer. De Moerputten maakt deel uit van een gebied rond ´s-Hertogenbosch dat vroeger wel enkele malen per jaar onderliep als de Maas en Brabantse beken overstroomden. Daardoor ontstonden laagveenmoerassen, waaronder De Moerputten. In de 19e en 20e eeuw is het veen afgegraven en gebruikt als turf om te stoken.

Inmiddels is De Moerputten een dicht moerasbos met in het midden een 30 hectare grote plas, ontstaan bij de bouw van de spoorbrug. Het gebied heeft een rijke flora. In de plas vind je de gele watergentiaan, de gele plomp met zijn bolvormige gele bloemen en schitterende witte waterlelies. Op de schrale hooi- en graslanden vind je bijzondere planten zoals de grote pimpernel, de blauwe knoop, de spaanse ruiter en het knoopkruid. In de ontoegankelijke moerasbossen voelen veel diersoorten zich thuis, waaronder roofvogels (buizerd, sperwer, boomvalk), zangvogels (zoals blauwborst en rietzanger), egels, wezels, bunzingen en reeën. In het water voelen libellen en kikkers zich thuis. In het gebied zijn twee zeldzame vlindersoorten te vinden die al enkele decennia uit Nederland waren verdwenen, namelijk het pimpernelblauwtje en het donkere pimpernelblauwtje. In 1990 zijn beide soorten hier uitgezet. Zij zetten hun eitjes uitsluitend af op de bloemen van de grote pimpernel.

De vakwerk-spoorbrug met zijn brede gemetselde pijlers uit 1890, die dwars door het gebied loopt, is sinds 1972 buiten gebruik. Er waren plannen voor afbraak van de hele spoorlijn waaronder de brug, maar gelukkig is zij voor de ondergang behoed kunnen worden en is het nu een rijksmonument. De Moerputtenbrug is nu onderdeel van twee wandelroutes door het gebied, waardoor De Moerputten dat tot 2006 voor publiek gesloten was, nu van dichtbij kan worden bekeken. - Diaserie van De Moerputten.

Terug naar boven

Beeld

- 360 graden-foto's van diverse objecten en plekken in 's-Hertogenbosch.

Terug naar boven

Links

- Officiële site van de gemeente 's-Hertogenbosch.

- Bossche Babbels: verhalen over 's-Hertogenbosch.

Reactie toevoegen