Valkenswaard

Plaats
Dorp en gemeente
Valkenswaard
Zuidoost-Brabant Kempen
Noord-Brabant

valkenswaard eindhovenseweg 1961 [640x480].jpg

Valkenswaard Eindhovenseweg 1961

Valkenswaard Eindhovenseweg 1961

805660 Venbergse watermolen, Valkenswaard.jpg

Valkenswaard, Venbergse watermolen

Valkenswaard, Venbergse watermolen

805661 kano op Dommel,bij Valkenswaard.jpg

Valkenswaard, kano op de Dommel

Valkenswaard, kano op de Dommel

valkenswaard_corso.jpg

Corso Valkenswaard is een dahliaparade van 14 prachtige bloemenwagens, die tezamen met diverse harmonieën en fanfares een prachtig kijk- en luistergenot vormen voor een 30.000-koppig publiek.

Corso Valkenswaard is een dahliaparade van 14 prachtige bloemenwagens, die tezamen met diverse harmonieën en fanfares een prachtig kijk- en luistergenot vormen voor een 30.000-koppig publiek.

NB gemeente Valkenswaard in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Valkenswaard in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Valkenswaard in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Valkenswaard

Terug naar boven

Status

- Valkenswaard is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Kempen.

- De gemeente Valkenswaard is per 1-5-1934 vergroot met de gemeenten Dommelen en Borkel en Schaft.

- De gemeente Valkenswaard omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Borkel en Schaft (een tweelingdorp) en Dommelen en de buurtschappen Achterste Brug en Voorste Brug* (een tweelingbuurtschap), Bruggerhuizen** (deels), De Kapel*, Deelshurk**, Heuvel*, Hoek*, Hoeve*, Keersop*** (deels), Klein Borkel*, Opperheide** en Zeelberg**. Dit geeft in totaal 2 dorpen, 1 tweelingdorp, 10 buurtschappen en 1 tweelingbuurtschap.
* Vallen onder Borkel en Schaft. ** Vallen onder Valkenswaard. *** Valt onder Dommelen.

- Voor de postadressen vallen ook de dorpen 'Borkel en Schaft' en Dommelen met de bijbehorende, hierboven vermelde buurtschappen onder het dorp Valkenswaard.

- Wapen van de gemeente Valkenswaard.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Valkenswaard.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1200-1225 De Wederde, 14e eeuw Wedert, 1883 Valkensweerd.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Striepersgat.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Valkenswaard grenst in het W aan Bergeijk, Westerhoven en Riethoven, in het N aan Waalre en Aalst, in het NO aan de A2 en Heeze, in het O aan Leende en in het Z aan België en de Belgische plaatsen Achel en Neerpelt, en ligt NO van de Belgische plaats Lommel, O van Luyksgestel en Eersel, Z van Veldhoven en Eindhoven, ZW van Geldrop, Mierlo en Helmond, WZW van Someren, W van Maarheeze, Soerendonk en Budel en NW van Weert. De gelijknamige hoofdplaats ligt N in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Valkenswaard 196 huizen met 1.230 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 62/386 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Geenhoven 48/247, Zeelberg 42/276 en Delishurkt 44/321. Tegenwoordig hebben de gemeente en het dorp Valkenswaard ca. 12.100 huizen met ca. 30.500 inwoners, dit is inclusief de aantallen voor de dorpen Dommelen en 'Borkel en Schaft'.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen in de gemeente) Valkenswaard, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Het Valkerij en Sigarenmakerij Museum bestaat uit twee collecties. Het Valkerij Museum geeft een beeld van de valkerij in de periode 1650 tot en met 1850, een periode waarin koningen en hoge adel hun gasten vermaakten met het "vederspel". Het Sigarenmakerij Museum geeft een beeld van de ontwikkeling van de sigarenmakerij in Valkenswaard vanaf 1865 tot de neergang. De schakel tussen Valkerij en Sigarenmakerij is de rijke Engelse valkenier Richard Hamond, een tijd lang in het dorp woonachtig. Bij zijn overlijden in 1845 laat hij een kapitaal van 24.000 gulden na aan Jan van Best, die het in 1865 gebruikt om er een sigarenfabriek mee te starten. Valkenswaard groeit uit tot een van de belangrijkste sigarenplaatsen van Nederland. Bedrijven als Willem II en Hofnar zijn de meest bekende. In het museum is veel te zien over het ambachtelijk sigaren maken. Ook worden er demonstraties gegeven.

In Valkenswaard worden rond 1500 al valken afgericht. De bloeitijd van de valkerij ligt tussen 1700 en 1790. In die tijd zijn de valkeniers van Valkenswaard wereldberoemd. Zij zijn verbonden aan vrijwel alle adellijke hoven van Europa, en begeleiden de edelen en vorsten bij de valkerij. Vooral in Duitsland, Frankrijk en Portugal zijn de Valkenswaarders actief. Deze gouden tijd is erg belangrijk voor de welstand van het dorp. De valkeniers verdienen veel geld, dat ze goed beleggen, en ook krijgen ze allerlei hoge functies. Na de Franse Revolutie is alles afgelopen; een groot deel van de adel verdwijnt en het geld voor de valkerij is op.

- Heemkundekring Weerderheem.

- Stichting Historisch Genootschap Valkenswaard.

- Verhalen over de geschiedenis van Valkenswaard op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Valkenswaard heeft 14 rijksmonumenten.

- Valkenswaard heeft 34 gemeentelijke monumenten.

- De RK Nicolaaskerk en de RK Mariakerk maken sinds 2014 deel uit van de Parochie H. Willibrord, die de gemeenten Valkenswaard en Waalre omvat.

- Mariakapel OL.Vrouw van de drie bruggen.

- Venbergse Watermolen.

- Gevelstenen in Valkenswaard.

- Beschrijving orgel Ontmoetingskerk.

- De brandweertoren aan de Maastrichterweg is in 2013 tot gemeentelijk monument benoemd. Zo'n toren, inmiddels een schaars object in ons land, werd gebruikt om brandweerslangen te drogen te hangen. Inmiddels is dat niet meer nodig omdat de huidige slangen van kunststof zijn.

- In het Nederlands Steendrukmuseum maak je kennis met alle denkbare facetten van het in 1798 door Alois Senefelder uitgevonden vlakdrukprocedé ofwel de steendruk of lithografie. De uitvinding ontketende de tweede grote revolutie na de uitvinding van de boekdrukkunst. Het leerde de mensheid beelden te zien en nam spoedig een ongekend grote vlucht. Vanaf 1800 ook in onze Lage Landen. De geëxposeerde collectie beeldmateriaal en techniek is in soort en omvang uniek in de wereld. Daarbij komen zowel de historische, technische als artistieke kanten van het steendrukken ruim aan bod.

De collectie bevat ook een verscheidenheid aan historische steendrukpersen. Zo is er de drie meter hoge replica van de allereerste houten steendrukpers gemaakt door de uitvinder Alois Senefelder. En daarnaast imposante, 6 ton wegende ‘snelpersen’ uit de 19e en 20e eeuw. Dat alles in werkende staat. Je kunt ook zélf actief bezig zijn: door een ‘proeve van bekwaamheid’ af te leggen in het mengen van kleuren, of bij groepsrondleidingen een steen te drogen en zelfs een steendrukhandpers te bedienen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Het carnaval in Valkenswaard is in goede handen bij Stichting Carnavalsviering Striepersgat. - De Striepersgatse Jeugdkapel zorgt er sinds 1984 voor dat de Jeugdprins en zijn gevolg overal met een vrolijke noot onthaald wordt. - De Strieper is het carnavalsblad van Striepersgat. - Tijdens Carnaval staat de Fisttent Striepersgat op de kleine markt tegenover de ING bank. Een carnavalstent met een programma waarin ze voor alle leeftijden wat te doen hebben. - De Kroegentocht Striepersgat op Carnavalsmaandag wordt elk jaar groots bezocht door enthousiaste carnavalvierders. Er doen maar liefst ca. 15 kroegen aan mee. De stempelkaart kun je bij elke kroeg halen dus het maakt niet uit waar je begint. Lukt het jou om de stempelkaart helemaal vol te krijgen? Bij elke kroeg krijg je ook nog eens een gratis carnavalsgadget bij het scoren van een drankje. Je volle stempelkaart kun je inleveren bij een van de deelnemende kroegen. Vergeet niet je naam in te vullen, want dat is belangrijk om kans te maken op een gratis carnaval in het volgende jaar.

- Op 1e pinksterdag is er AmeeZing Valkenswaard, met de onderdelen - AmeeZing Kidz (15.00 UUR) i.s.m. CMD & LaToja. Een interactief meezingprogramma voor de kinderen van 0 tot 12 jaar. De muziek op het podium wordt verzorgd door de Ameezing Kidz Band samen met het Ameezing Kidz Kinderkoor i.s.m. met het CMD Valkenswaard. - Ameezing High School (17.00 UUR) i.s.m. SG Were Di. Een energiek en (a)meezingbaar muziekprogramma voor de jeugd vanaf 12 jaar, verzorgd door de schoolband van Scholengemeenschap Were Di. Eigentijdse en herkenbare muziek in een modern jasje. - Ameezing Valkenswaard (19.30 UUR). In een prachtige ambiance zing je uit volle borst mee met nationale en internationale hits. De muziek wordt verzorgd door de Ameezing KonZert Band.

De zaterdag ervóór is er 'als perfece warming up voor AmeeZing Valkenswaard' het Concert in het Park.

- Zomerkermis (6 dagen in juli).

- Zomeravondfeesten (weekend in augustus).

- Corso Valkenswaard (2e zondag van september) is een dahliaparade van 14 prachtige bloemenwagens (12 meter lang, 4,5 meter breed en 6 meter hoog), die tezamen met diverse harmonieën en fanfares een prachtig kijk- en luistergenot vormen voor een 30.000-koppig publiek. Het Corso is een groot feest, ter herdenking van de bevrijding en ter viering van onze vrijheid. Het Corso kent jaarlijks een centraal thema. Dat thema wordt uitgebeeld in wagens met in totaal 2,5 miljoen dahlia's, in figuratie, in straattheater en in (live-)muziek.

Door het jaar heen zijn 14 corsobuurtschappen in de gemeente doende met ontwerp en bouw van de wagens, waaronder Dommeldal, Graafschap, Hazestraat, Kerkakkers, Kompas, Leenderweg, Oruva, Oud Dommelen, Reisvenne Oranje, Stadsebergen en Wilhelmina.

- Oktoberfest (weekend begin oktober).

- Vogelverschrikkerfestival (gedurende een week in oktober). "Eens in de 2 jaar, in de oneven jaren, bouwen we een warm nest rond 100 kunstzinnige vogelverschrikkers in het park. Een warm nest dat verrast, dat blij maakt, dat welkom voelt. Een warm nest waarin mag worden gedanst, gemijmerd, gekletst en vooral mag worden gebouwd. Een nest dat inspireert, dat kan verbazen en vooral zorgt voor warmte in de lange winter na de herfstvakantie." Aldus de site van het festival. "Muzikale verrassingen. Bokbiertje onder de bomen van het Van Bestpark. Avondje theater in de kerk. Gonzende Torteltuin. Noeste, creatieve arbeid van 100 fanatiekelingen die evenzoveel vogelverschrikkers creëren", zo lezen wij elders over wat er op dit festival zoal te doen is.

- Wandeltocht en Valkenloop (weekend begin november). De Valkenloop is naar eigen zeggen 'de groenste loop van Nederland'. De Wandeltocht voor wandelaars en Nordic Walkers voert over prachtige wandelpaden in het groen rondom het dorp. De afstanden waaruit je kunt kiezen zijn 10, 15, 20 en 30 km. Bij de Valkenloop (hardlopen) kun je kiezen uit de afstanden 7,1 / 12,5 / 21,1 km.

- Op een vrijdag begin december is er al sinds 1976 jaarlijks het Groot Striepersgats Liedjesfestival, het 'carnavalsliedjes-songfestival' van Valkenswaard.

- Van begin december tot begin januari is er jaarlijks de kunstijsbaan van Valkenswaard On Ice, met vele evenementen en activiteiten. Om daar een indruk van te krijgen, kun je hier zien wat er in de winter van 2016 te doen was.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Hofnar is een bruisend theater in Valkenswaard. Laat je bij hen amuseren, verwonderen, verbazen, ontroeren of confronteren, maar vooral gastvrij ontvangen. De Hofnar organiseert voorstellingen van professionele en amateurgezelschappen, verhuurt vergaderruimtes en exploiteert het theatercafé.

- IVN afdeling Valkenswaard-Waalre organiseert allerlei activiteiten voor jong en ouder op het gebied van natuur- en milieueducatie. Het werkgebied beslaat de genoemde gemeenten plus het dorp Riethoven.

- Natuurgebied De Malpie, ZW van Valkenswaard, is een uitgestrekt heidegebied met verschillende vennen. Eén van die vennen is het Groot Malpieven. Het is een bijzonder ven, dat veel aangedaan wordt door wandelaars en fietsers. Echter, omdat het ven verzuurd en te voedselrijk is, zijn veel van de oorspronkelijke dier -en plantensoorten verdwenen. Er liggen diverse oorzaken aan de verzuring ten grondslag, zoals het stopzetten van de aanvoer van gebufferd kalkrijker water uit de Dommel. Daarnaast zorgen kokmeeuwen voor vermesting. Omdat spontaan herstel niet optreedt, waren herstelmaatregelen noodzakelijk.

Om de waterkwaliteit van het ven te herstellen, is in 2010 een deel van het bos uit het brongebied gerooid, geplagd en bekalkt. Met het verwijderen van het bos op de venrand vermindert het verdrogingeffect en wordt het mogelijk de gewenste oeverbeplanting en het leefgebied te herstellen. Daarnaast zijn pijpenstrootje- en zeggenpollen in het ven verwijderd om te voorkomen dat zich hier opnieuw meeuwen vestigen. Ook is het ven gebaggerd. Er wordt ingezet op een zo natuurlijk mogelijk, duurzaam watersysteem met goede kansen voor een zo groot mogelijke biodiversiteit. In 2015 is nabij het Groot Malpieven vergraste heide diep gemaaid om nieuwe hei de kans te geven te ontkiemen. Aan de zuidkant van het Brugven aan de Brugseheide zijn berken verwijderd en is het maaisel uit De Malpie uitgestrooid om heideontwikkeling te stimuleren.

Van oktober 2017 tot januari 2018 is wederom een herstelproject uitgevoerd m.b.t. het Groot Malpieven. Het gebied rondom het ven is helemaal opengemaakt. Er zijn bomen gekapt en de bovenste laag bosgrond is verwijderd om de originele zaadbank bloot te leggen, waardoor de heidevegetatie weer kan ontkiemen. Het oostelijk stuk van het Groot Malpieven is drooggelegd om een laag slib, variërend van 10 tot 60 centimeter, uit het ven te verwijderen. Naar verwachting is het water in het ven pas in de winter van 2018-2019 weer op peil. Het definitieve herstel van het gebied vergt daarna nog zeker 5 tot 7 jaar. De Natura 2000-gebieden De Malpie en het Brugven zijn onderdeel van het Transnationaal Landschap de Groote Heide.

Terug naar boven

Beeld

- Actuele en oude foto's, ansichtkaarten e.d. van de kernen van de gemeente Valkenswaard op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Valkenswaard (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Valkenswaard. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Algemeen: - Met de Facebookpagina 'Je bent een echte Valkenswaardenaar als' beoogt de initiatiefnemer tegelijkertijd 'het oude postkantoor' te zijn, 'de buurtsuper om de hoek' en 'de slager'. Plekken waar Valkenswaardenaren elkaar troffen, 'n praatje maakten. "Maakten", inderdaad, want veel van die plekken zijn inmiddels verdwenen. Dus is er nu de digitale 'Valkenswirdse' ontmoetingsplek waar mensen elkaar terug vinden, in discussie kunnen met elkaar en gewoon kunnen uitroepen "witte da nog, war schôn hè"! Heb je nou zelf nog foto's uit vervlogen tijden; van evenementen, van verdwenen horeca, winkels of andere middenstand, stuur het naar de beheerder op via de button 'Bericht'.

- Media / nieuws: - Nieuws uit Valkenswaard e.o. op de site van het Eindhovens Dagblad. - De Valkenswaardse Omroep Stichting (VOS) is er sinds 1987. - Valkenswaards Weekblad. - Kwartaalmagazine Rondom Valkenswaard. - Centrum Radio is het muziek- en informatiestation van Centrum Valkenswaard.

- Belangengroepen: - Actiegroep Leefbaar Valkenswaard.

- Sport: - SV Valkenswaard (voetbal). - Facebookpagina van het Meidenvoetbal van de SV. - TWC De Kempen (wielrennen).

- Zorg: - Zorgboerderij 't Brugske.

Reactie toevoegen