Veldhoven

Plaats
Dorp en gemeente
Veldhoven
Zuidoost-Brabant Kempen
Noord-Brabant

veldhoven_kaart_shev.jpg

Stichting Historisch Erfgoed Veldhoven (SHEV) heeft een kaart gemaakt waarop de belangrijkste wegen, wijken, buurten en (vroegere) dorpen van de huidige gemeente Veldhoven duidelijk staan aangegeven. (© www.shev.dse.nl)

Stichting Historisch Erfgoed Veldhoven (SHEV) heeft een kaart gemaakt waarop de belangrijkste wegen, wijken, buurten en (vroegere) dorpen van de huidige gemeente Veldhoven duidelijk staan aangegeven. (© www.shev.dse.nl)

Veldhoven

Terug naar boven

Status

- Veldhoven is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Kempen. Het is de hoofdplaats van de gemeente.

- De gemeente is per 1-5-1921 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Oerle, Zeelst en Veldhoven en Meerveldhoven. - Toelichting op het ontstaan van de gemeente Veldhoven per 1-5-1921.

- De gemeente Veldhoven omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog het dorp Oerle en de buurtschappen Berkt, Halfmijl, Heers, Heiend, Hoogeind, Scherpenering (deels), Schoot, Toterfout, Vliet, Zandoerle en Zittard. Dat zijn 2 dorpen en 11 buurtschappen in totaal.

- Wapen van de gemeente Veldhoven. - Wapen van de voormalige gemeente Veldhoven en Meerveldhoven.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Veldhoven.

- Onder het dorp Veldhoven vallen ook de buurtschappen Berkt (deels, twee panden), Heers en Schoot, en alleen voor de postadressen ook het dorp Oerle en de buurtschappen Berkt (grotendeels, niet betreffende de twee panden die al rechtstreeks onder het dorp Veldhoven vallen), Halfmijl, Heieind, Hoogeind, Scherpenering (deels), Toterfout, Vliet, Zandoerle en Zittard. Dat zijn 9 buurtschappen in totaal.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1294 kopie 15e eeuw Velthouen, 1297 kopie 14e eeuw Velthoven, 1838-1857 Veldhoven.

Naamsverklaring
Samenstelling van veld 'bouwland' en hoven, datief meervoud van hove = hoeve 'stuk land van een bepaalde grootte'.(1)

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Veldhoven grenst in het NW aan Vessem en Wintelre, in het N aan Eindhoven Airport en Eindhoven, in het O ook aan Eindhoven en aan de Ring A2 ("Poot van Metz"), in het ZO aan het Knooppunt De Hogt (A2/A67) en Waalre, in het Z aan Riethoven en in het ZW aan Steensel en Knegsel, en ligt NO van Eersel, ONO van Hapert en Bladel, O van Hoogeloon, ZO van Middelbeers en Oostelbeers, ZZO van Oirschot, Z van Best, WNW van Aalst, NW van Valkenswaard, NNW van Dommelen en Westerhoven en NNO van Bergeijk. Door het Z van de gemeente loopt de A67, Z van de Veldhovense dorpskern en van W naar O. De gelijknamige hoofdplaats ligt O in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Veldhoven 23 huizen met 130 inwoners. Tegenwoordig hebben de gemeente en het dorp ca. 17.700 huizen met ca. 44.000 inwoners, dit is inclusief de aantallen voor het dorp Oerle.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze gemeente, kun je terecht bij de volgende instanties, sites en literatuur:

- Stichting Historisch Erfgoed Veldhoven. - De door de SHEV gemaakte site 'Met Erfgoedje surfen door interessant Veldhoven' is bedoeld voor de jeugd, en bevat een 15-tal verhalen over de geschiedenis en bezienswaardigheden van deze gemeente. De teksten zijn eerder bij wijze van proefproject verschenen in de schoolkrant van basisschool De Berckacker, gedurende de schooljaren 2000-2001 t/m 2002-2003.

- Sinds de vereniging van de dorpen Veldhoven, Zeelst, Meerveldhoven en Oerle tot de gemeente Veldhoven in 1921, heeft de eigen identiteit van het oude dorp aan waarde ingeboet. Stichting Veldhoven-Dorp Historisch Bekeken streeft ernaar die eigen identiteit meer onder de aandacht te brengen en het Veltefse zelfbewustzijn te versterken.

- Verhalen over de geschiedenis van Veldhoven op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

- Verhalen over de geschiedenis van Veldhoven en Meerveldhoven op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

- In 2005 is het boek '4000 jaar geschiedenis van Oerle, Meerveldhoven, Veldhoven en Zeelst' verschenen (J.F.C.M. Bijnen, 372 pag.).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "De gemeente is wereldwijd bekend geworden vanwege chipsfabrikant ASML. De chipsfabrikant die in 1984 van start is gegaan met 300 medewerkers telt anno 2019 11.000 werknemers met wel 100 nationaliteiten en groeit ieder jaar nog met 1.000 man. Maar liefst 9 van de 10 chipsmachines ter wereld komen van ASML. De laatste jaren zijn dat voornamelijk expats die vanuit alle werelddelen een plek vinden in de gemeente en omgeving. Het woord ‘expat’ blijkt beladen omdat de meesten gewoon blijven en de gemeenschap zelf het liever heeft over ‘internationale kenniswerkers’. In zijn in 2019 verschenen boek 'Slim Zand. Hoe ASML verscheen in Veldhoven' gaat Tijs van den Boomen op zoek naar de ‘sociologische werkelijkheid’ van deze ‘global village’. Hij spreekt Veldhovenaren, medewerkers van ASML en bezoekt de openbare gelegenheden - de scholen, de winkels en de cafés - en de fabriek zelf. Hij maakte vanuit zijn chalet op vakantiepark ’t Witven te voet een ‘omtrekkende beweging langs vliegveld, uitbreidingswijk, snelweg, bedrijventerrein en buitengebied’, om tot slot te eindigen in de vier oorspronkelijke kerkdorpen Veldhoven Dorp, Meerveldhoven, Zeelst en Oerle. Techgigant ASML speelt niet echt de hoofdrol in de publicatie waarin Tijs zich vooral verdiept in de middelmaat van deze gemeente en zijn (internationale) bewoners." Aldus enkele citaten uit de recensie van dit boek door Wim Vierling.

- De wegverbreding van de Kempenbaan-West in Veldhoven en een nieuwe aansluiting op de rijksweg A67 kunnen doorgaan, ondanks enige toename van neerslag van stikstof op een natuurgebied in de omgeving. Dat blijkt uit een uitspraak van de Raad van State van 24 juli 2019. Aanleiding voor de uitspraak zijn bezwaren van onder meer Stichting Oplossing N69 Bewonersoverleg Dommelen en de Brabantse Milieufederatie. Volgens hen kan de stikstofuitstoot van de wegen het beschermde natuurgebied Leenderbos, Groote Heide & De Plateaux aantasten. De Raad van State komt hierbij tot de volgende conclusies: De aanpassing van de wegen verbetert de bereikbaarheid van bedrijventerrein De Run. Met de nieuwe infrastructuur wordt ook een nieuwe regionale verbindingsweg tussen het dorp en de bestaande N69 ten zuiden van Valkenswaard aangesloten op het bestaande wegennet.

Verder draagt de aanpassing bij aan het oplossen van leefbaarheids- en verkeersveiligheidsproblemen in Veldhoven, Valkenswaard, Waalre en Aalst. Er zijn dus 'dwingende redenen van groot openbaar belang' voor het project. Verder neemt de gemeente een pakket aan maatregelen om het verlies aan natuur te compenseren. Deze compensatie is ook verplicht gesteld in het bestemmingsplan waarin dit project planologisch is geregeld. Er is geen aanleiding om te twijfelen aan de effectiviteit van de compenserende maatregelen die in het compensatieplan zijn opgenomen. Ook zijn de compensatielocaties groot genoeg.

- Ten westen van Veldhoven bouwt de gemeente de komende jaren zo'n 2.000 woningen met voorzieningen in een groen landschap; Zilverackers. De eerste fase van Zilverackers heet Oerle-Zuid en ligt ten zuiden van Oerle. Daarna worden, vanaf 2018, 'De Drie Dorpen' gerealiseerd; Huysackers, Bosackers en Schootackers. De randweg rond Oerle is al gerealiseerd. Deze wordt op korte termijn met een rechtstreekse verbinding, de Zilverbaan, aangesloten op de A67. In Zilverackers kun je genieten vanrust en ruimte, dicht bij de stad met alle belangrijke voorzieningen. De locatie biedt ruimte aan grote en kleine projectmatige woonhuizen, appartementen in een beperkt aantal lagen en vrije kavels waarop je je eigen droomhuis kunt realiseren. Natuurlijk is er ook aandacht voor ouderen en starters. Diverse architecten ontwerpen de woningen die geheel passen bij de sfeer van het dorp en het omliggende landschap. De gemeente wil kopers van grond stimuleren om hun huizen duurzaam te bouwen. In Oerle-Zuid wordt ook de openbare ruimte duurzaam ingericht. Zo komt er veel groen, wordt schoon regenwater gescheiden van vuil afvalwater en wordt gewerkt met duurzame materialen.

De vanaf 2018 te bouwen wijk Huysackers wordt waarschijnlijk de eerste 'aardgasvrije wijk' in de regio, met zo'n 400 energieneutrale woningen. De woningen krijgen geen aardgasaansluiting meer. Wel worden ze extra geïsoleerd, komt er een warmtepomp voor de verwarming, zonnepanelen om elektriciteit op te wekken en wellicht komen er ook nog collectieve energievoorzieningen. Ook wordt nog overlegd over hoe ervoor gezorgd kan worden dat de woningen helemaal zelfvoorzienend zijn op energiegebied; het zogeheten 'Nul op de meter-bouwen'.

Aan de Roskam, waar de nieuwe wijk Huysackers gaat verrijzen, hebben archeologen in 2017 een grafveld uit de middeleeuwen gevonden. Het familiegrafveld dateert uit de periode 675-725 en verkeert in vrij goede staat. De gemeente Veldhoven stelt: “De periode van ca. 450 tot 725 wordt ook wel de Merovingische tijd genoemd. Het is de periode na de Romeinse overheersing waarin beetje bij beetje deze – grotendeels ontvolkte – streken opnieuw worden gekoloniseerd. In die tijd regeerde het Merovingische koningshuis over het Frankische Rijk, waartoe ook deze streken behoorden. Archeologen spreken daarom meestal van Merovingische grafvelden. In de jaren zeventig van de vorige eeuw werden in Veldhoven al twee Merovingische grafvelden (deels)opgegraven, een op de plek van het zwembad D’n Ekkerman, de andere nabij de oprit naar parkeerplaats Oeienbosch.” Het ontdekte grafveld bestaat uit 21 begravingen die zijn aangelegd op een (voormalig) erf van een Merovingische boerderij. (bron en voor nader informatie zie: Historiek.net, 30-5-2017)

- Bij opgravingen in Veldhoven in 2009 is een bijzondere vondst gedaan. Archeologen hebben namelijk sporen gevonden van boerderijen uit de Nieuwe Steentijd, ca. 3000 voor Christus. Het gaat om vier boerderijen, waarvan de grootste 35 bij 6 meter is. Dat is stukken groter dan vergelijkbare huizen uit die tijd. Ze zijn ongeveer net zo oud als de hunebedden in Drenthe. Op hetzelfde terrein vonden archeologen ook nog tien gebouwen uit de Bronstijd (ca. 1500 voor Christus).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Veldhoven heeft 19 rijksmonumenten.

- Berkt heeft 2 rijksmonumenten.

- Molen De Adriaan te Veldhoven-Meerveldhoven.

- Mariakapel.

- Beschrijving orgel Immanuelkerk, Protestante Gemeente.

- Museum 't Oude Slot. Bij de plaats waar nu de oude waterput gereconstrueerd is, lag in de middeleeuwen een slot van de Heren van Zeelst. Geen groot kasteel met ophaalbrug, torens en kantelen, maar een bakstenen huis, vermoedelijk een van de weinigen in de omtrek omgeven door een gracht. Eind 18e eeuw verviel het 'slot' en werd het gesloopt, geholpen door de boeren in de buurt die de stenen gebruikten voor hun eigen woningen. Rond 1800 bouwde men op de resten van het kasteel een boerderij. Aan de basis van bijna ieder museum staat een verzamelaar. Toen de Kempische boeren hun bedrijf en huis moderniseerden, begon Kees Maas de in onbruik rakende voorwerpen te verzamelen. Met vooruitziende blik bouwde hij een representatieve volkskundige collectie op. In de laatste jaren van zijn leven werkte hij nauw samen met Gerard Rooijakkers. In 1992 werd deze 'Collectie Maas-Rooijakkers' in langdurige bruikleen aan het museum overgedragen. Maar het museum heeft nog veel meer te bieden. O.a. volksprenten, archeologie, stadscollectie, kunst. Zie verder de site.

- In 2018 is het rijksmonumentale Notarishuis (Dorpstraat 25) van eigenaar gewisseld. Bij die gelegenheid heeft er in 2017 een bouwhistorische waardenstelling van het pand plaatsgevonden. Op initiatief van Stichting Veldhoven-Dorp Historisch Bekeken is dat in 2018 uitgebreid met een onderzoek naar de bouwgeschiedenis van het pand. De resultaten daarvan zijn verrassend: het Notarishuis is meer dan waarschijnlijk het oudste huis van de gemeente. Tot voor kort werd algemeen aangenomen dat het Notarishuis in de 17e eeuw was gebouwd. Bij het onderzoek in 2017 waren er voor bouwhistoricus Dick Zweers echter voldoende aanwijzingen om te veronderstellen dat de ouderdom nog verder terug ging. Het daarop volgende dendro-onderzoek van de nog aanwezige moerbalken op de begane grond gaf hem meer dan gelijk. Het jaarringenonderzoek van de monsters liet namelijk zien dat er bij de bouw van het huis hout is gebruikt van bomen die in het voorjaar of de vroege zomer van 1438 gekapt zijn. Een opvallend gegeven is het feit dat er toen al een huis is gebouwd met dragende muren. We kennen zulke stenen huizen vooral uit steden als ’s-Hertogenbosch, Antwerpen, Maaseik, Hasselt en Turnhout, maar nauwelijks op het platteland in het zuiden van Nederland.

In de loop der eeuwen heeft dit huis uit 1438 diverse gedaantewisselingen ondergaan, waarbij de oude bouwsubstantie intact is gebleven. De huidige eclectische stijl van het huis stamt uit 1882 en is gerealiseerd onder notaris Frans de Wit. Vanaf eind 19e eeuw raakte de fotografie ook op het platteland in zwang. Sindsdien zijn er veel foto’s van het huis en zijn nabije omgeving gemaakt. Deze foto’s hebben Stichting Veldhoven-Dorp Historisch Bekeken geïnspireerd om een fotoboek over het Notarishuis en haar bewoners samen te stellen. Uiteraard wordt daarin ook de geschiedenis van het huis beschreven en wordt er aandacht besteed aan het uitgevoerde bouwhistorisch onderzoek. Op basis van dit onderzoek en van zijn kennis van de Brabantse bouwgeschiedenis heeft bouwhistoricus Dick Zweers enkele tekeningen gemaakt van de vermoedelijke verschijningsvorm van het oorspronkelijke huis en die van het huis zoals dat er vóór 1882 stond. Ook deze tekeningen zijn in het fotoboek opgenomen, dat daarmee een uniek document over het Notarishuis is geworden. Het boek is in februari 2019 verschenen. (bron: de genoemde stichting)

Terug naar boven

Evenementen

- Veldhoven Viert Feest houdt je op de hoogte van lokale evenementen en activiteiten.

- Foodfestival Veldhoven Proeft (weekend begin september) is er voor iedereen die van lekker eten en gezelligheid houdt. Je kunt daar de gevarieerde, Veldhovense smaken proeven die verzorgd worden door verschillende restaurants en foodtrucks. Laat je verrassen! Op donderdagavond vindt de bedrijvenavond plaats speciaal voor sponsoren. Op deze avond wordt ook de Veldhovense Ondernemerstrofee uitgereikt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het riviertje de Gender is in 2010 opgewaardeerd. Stroomde het riviertje voorheen nog nauwelijks zichtbaar langs het Veldhovense industrieterrein De Run, nu is het weer vol in het zicht komen te liggen.

- Zoo Veldhoven.

- In natuurgebied de Grootgoor bij Veldhoven moet het beekje de Run weer gaan meanderen. Waterschap De Dommel heeft eind 2017 een plan gepresenteerd om de beek hier in zijn oude, natuurlijke staat te herstellen. Dat moet resulteren in een verbetering van de waterkwaliteit, waar vissen en andere diersoorten in het natte beekdal van profiteren. Ook moet er in de Grootgoor een waterbergingsgebied komen. Voor de waterberging worden sloten gedempt en een kade aangelegd. Met het project wil het waterschap tevens de toenemende verdroging van de Grootgoor stoppen. Door stukken oude landbouwgrond in de beekzone af te graven moet het natuurgebied weer het karakter van vochtig hooiland krijgen.

Om de Run weer in zijn kronkelende staat te herstellen gaat het waterschap de beek verleggen, versmallen, dempen en verondiepen. Daarnaast worden er twee stuwen verwijderd. De meanderende beek moet het natuurgebied ook voor recreanten aantrekkelijker maken. Zo worden de onderhoudspaden en de kade langs de Run opengesteld voor wandelaars. Het project in de Grootgoor is onderdeel van een groter plan om de gehele Run in ere te herstellen. Dat gebeurt in fases. In 2019 gaat de Run vanaf Grootgoor richting de Dommel op de schop. In 2020 volgt de bovenstroom bij Eersel en Steensel. (bron: Eindhovens Dagblad, 15-12-2017)

- De gemeente Veldhoven wil een stuk natuur rond de snelweg A67 herinrichten. De maatregelen hangen samen met de aanleg van de nieuwe N69. De gemeente streeft bij de ontwikkeling van het buitengebied ten zuiden van de A67 naar een gezonde leefomgeving, een hoge kwaliteit groene omgeving en hoge biodiversiteit. Daarom is in juni 2019 samen met bewoners, ondernemers en partners in het gebied het Integraal Gebiedsplan Gebiedsimpuls Grenscorridor N69 opgesteld, waarin het gebied een kwaliteitsimpuls krijgt op het gebied van natuur, landbouw, water, recreatie en landschap.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Veldhoven (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Veldhoven. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Algemeen: - Mensen van Veldhoven is een fotoblog met foto's en verhalen over (oud-)inwoners en ondernemers van deze kern. Ze gaan iedere dag op zoek naar bijzondere verhalen. - "Trots Op Veldhoven is de community-pagina waar goed nieuws, positieve ervaringen, speciale gebeurtenissen, bijzondere Veldhovenaren en mooie foto's met elkaar kunnen worden gedeeld. Slecht nieuws is er al genoeg, wij doen alleen aan positiviteit - want wij zijn Trots Op Veldhoven!"

-Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Veldhoven Mariaplein.

Reacties

(2)

Cult & Tumult (weekend in september) is een jaarlijks cultureel festival => bestaat niet meer....

Dank voor uw melding! Ik heb het verwerkt. Bij alle 6.500 plaatsen ligt nu een stevige inhoudelijke basis, waar ik in totaal 10 jaar aan heb gewerkt. Mijn hoop en doel is vanaf nu dat lokale ingewijden met aanvullingen, actualiseringen en/of correcties de laatste puntjes op de i helpen zetten, dus dank hiervoor!

Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen