Tilburg

Plaats
Stad en gemeente
Tilburg
Hart van Brabant
Noord-Brabant

NB gemeente Tilburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Tilburg in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Tilburg in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Tilburg

Terug naar boven

Status

- Tilburg is een stad en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio Hart van Brabant.

- Wapen van de gemeente Tilburg.

- De gemeente Tilburg is in 1997 vergroot met het grootste deel van de gemeente Berkel-Enschot (met daarin het gelijknamige dorp; de buurtschappen Heukelom (verdeeld in Hoog-Heukelom en Laag-Heukelom) en Oisterwijkse Hoeven zijn toen naar de gemeente Oisterwijk overgegaan) en het grootste deel van de gemeente Udenhout (met daarin het gelijknamige dorp; het dorp Biezenmortel is toen naar de gemeente Haaren overgegaan). Verder omvat de gemeente de buurtschappen Berkeind, Berkhoek, Brem, De Kouwenberg, De Kraan, Hazennest, Heikant (Berkel-Enschot), Heikant (Tilburg), Heuveltje, 't Hoekske, Koningshoeven, Loonsehoek, Moerenburg, Molenstraat (deels), Quirijnstok, Rugdijk, Schoorstraat en Vijfhuizen. Dit geeft voor de gemeente een totaal van 1 stad, 2 dorpen en 18 buurtschappen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Tilburg.

- Onder de stad Tilburg vallen de buurtschappen Berkeind, De Kouwenberg, Hazennest, Heikant, Koningshoeven (deels), Moerenburg (deels), Molenstraat (deels), Quirijnstok, Rugdijk en Vijfhuizen. In totaal zijn dit 10 buurtschappen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
709 kopie 1191 Tilliburgis, 1157 Tilborg, 1192 Tilburch.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk een samenstelling met het reeds in de Lex Salica genoemde tilli 'nieuw verworven land', etymologisch verwant met het Oudengelse tilja 'landbewerker' en tilian 'ploegen'. Het grondwoord is burg 'omheinde en versterkte woonkern, burcht'.(1)

Bijnaam
- Tilburgers worden ‘kruikenzeikers’ genoemd. Dit komt omdat de Tilburgse textiel- en in het bijzonder de wolindustrie, grote hoeveelheden ammoniak nodig had. De arbeiders namen daartoe een kruikje met urine van gezinsleden van huis mee. Gedichtje van de Brabantse dichter P. van Gorp: ‘Zie hier de befaamde kruik / die in Tilburg naar oud gebruik / wier volgedaan door groot en klein, / de kruik waar Tilburgers beroemd om zijn. / ‘t is een feit dat al die plassen, / ‘t beste middel was om wol te wassen’. Tegenwoordig wordt urine die Tilburgers tijdens de Tilburgse Kermis produceren, verwerkt tot grondstof voor kunstmest. Tijdens carnaval heet de stad Kruikenstad.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Tilburg grenst in het W aan Hulten, in het NW aan Dongen, in het N aan De Moer, Loon op Zand en Drunen, in het NO aan Biezenmortel, in het ZO aan de A65, Oisterwijk en Moergestel, in het Z aan Hilvarenbeek (bij het Safaripark De Beekse Bergen), Goirle en Riel en in het ZW aan Gilze, en ligt O van Rijen en Breda, ZO van Oosterhout, Z van Kaatsheuvel en Waalwijk, ZW van 's-Hertogenbosch, W van Boxtel, NW van Biest-Houtakker en Eindhoven en NO van Baarle-Nassau en de Belgische plaats Baarle-Hertog. De A58 loopt door het uiterste Z van de gemeente; in het uiterste ZO ligt Knooppunt De Baars (A58/A65). De stad (en hoofdplaats van de gemeente) beslaat de centrale en NW delen van het gemeentegebied.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Tilburg 2.444 huizen met 13.709 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 428/1.982 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Oerle 329/1.804, Broekhoven 27/159, Korvel 178/1.003, Laar 68/380, Berkdijk 106/647, De Reijt of De Reit 80/477, Hoeven 86/389, Hasselt 142/892, Stokhasselt 98/567, Westerheikant 194/1.172, Oosterheikant 182/1.284, Veldhoven 273/1.552, Loven (tot eind 19e eeuw nog verdeeld in Groot Loven en Klein Loven) 48/275 en Heuvel 205/1.126. Tegenwoordig heeft de gemeente Tilburg ca. 95.000 huizen met ca. 215.000 inwoners. De gelijknamige stad (dus exclusief de kernen Berkel-Enschot en Udenhout) heeft ca. 90.000 huizen met ca. 196.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In tegenstelling tot de stad als zodanig, die nog maar een korte historie heeft, is de plaatsnaam reeds zeer oud, en komt al voor in 709, als Tilliburgis, in een schenkingsakte aan St. Willebrord.

Onder het hertogdom Brabant behoort Tilburg tot het kwartier Oisterwijk van de Meijerij. In 1387 wordt de plaats hiervan afgescheiden en ontstaat de heerlijkheid Tilburg-Goirle. In 1803 komt Tilburg weer alleen te staan en in 1809 krijgt het van Lodewijk Napoleon stadsrechten.

Tot omstreeks 1865 bestaat Tilburg nog uit een verzameling ‘herdgangen’; driehoekige buurtschappen, die onderling zijn verbonden door een netwerk van zandpaden en stegen met daartussen akkerland. Langs de wegen ontwikkelen zich linten van huizen. Pas sinds eind 19e eeuw heeft de nederzetting zich echt tot stad ontwikkeld, door de textiel- en in het bijzonder de wolindustrie. Rond Tilburg liggen in die tijd nog grote heidevlakten waar schaapskudden grazen die hier de wol voor leveren. De explosieve groei van de textielindustrie leidt tot een snelle verdichting in de bebouwing. Achter de traditionele lintbebouwing van herenhuizen met diepe tuinen verrijzen hoge textielfabrieken met stoommachines.

De open akkers worden volgebouwd met eenvoudige woningen voor de massaal toestromende migranten. Dit gebeurt grotendeels op particulier initiatief. Fabrikanten, notabelen en beleggers hebben nagenoeg vrij spel bij de inrichting; een overkoepelend plan ontbreekt. De diverse bebouwde ‘eilandjes’ breien zich gaandeweg en op particulier initiatief aaneen. De rol van de overheid beperkt zich tot de aanleg van corridors en het bestraten van bestaande paden en particuliere achterstraatjes. Dit resulteert in een ad hoc ingericht stadsdeel met een prominente ruimtelijke en sociale segregatie. Met enerzijds een homogene bebouwing van twee- en soms drielaagse herenhuizen langs brede hoofdstraten, en anderzijds sterk gemengde, voorheen grotendeels industriële, bebouwing op de achterterreinen.

Natuurlijk heeft een grote stad als Tilburg veel bekende inwoners (gehad). Bijzondere vermelding verdient Petrus Norbertus Donders, bekend geworden als Peerke Donders (1809-1887), die in 1982 zalig is verklaard.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Tilburg, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- "Heemkundekring Tilborch is opgericht in 1969 en heeft in algemene zin als doel belangstelling te wekken voor de geschiedenis en het (im)materieel erfgoed van de stad en omgeving. Dit doen we door middel van contactavonden, lezingen, excursies, een maandelijkse nieuwsbrief, werkgroepen en acties tot het behoud van cultureel erfgoed. Leden hebben gratis toegang tot onze lezingen en nemen tegen een gereduceerd tarief deel aan de overige activiteiten. Op een constructieve manier werken we samen met Regionaal Archief Tilburg. Voor de vergaderingen van het bestuur en de bijeenkomsten van verschillende werkgroepen maken we in het archiefgebouw gebruik van een multifunctionele ruimte. De lezingen worden ook (meestal) daar gehouden."

- "Regionaal Archief Tilburg heeft als werkgebied de gelijknamige gemeente plus de gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Dongen, Drimmelen, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Oosterhout. De studiezaal is iedere 2e zaterdag van de maand geopend. Heb je extra hulp nodig? We zijn iedere maandag t/m vrijdag van 19.00-22.00 uur bereikbaar via chat op onze website."

- Stichting tot Behoud van Tilburgs Cultuurgoed is in 1975 op initiatief van dr. Frans van Puijenbroek opgericht, met als oorspronkelijke doelstelling het behoud van het cultureel erfgoed van de stad in materiële zin. Sinds 1983 richt de stichting zich op het uitgeven van 'Tilburg. Tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur' en twee boekenreeksen: de Tilburgse Historische Reeks en de Tilburgse Bronnenreeks. Alle uitgaven worden gefinancierd door abonnementsgelden, incidentele sponsoring en door begunstigers die het publiceren over de geschiedenis van de stad een warm hart toedragen.

- Geschiedenis van Tilburg op Wikipedia.

- Verhalen over de geschiedenis van Tilburg op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

- Op Wiki Midden-Brabant vind je informatie over verleden en heden van Tilburg, Udenhout, Geertruidenberg, Raamsdonk en Raamsdonksveer.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- ProRail, NS en de gemeente hebben de afgelopen jaren Station Tilburg flink vernieuwd. Het station heeft onder meer een nieuwe entree gekregen aan de noordzijde, een 42 meter brede reizigerspassage, liften en roltrappen, een vierde perron, en twee nieuwe fietsenstallingen. Het project is in 2017 gereedgekomen.

- Het Wilhelminakanaal is bij Tilburg in 2015 en 2016 breder en dieper gemaakt om de bevaarbaarheid voor grote schepen te verbeteren. Ook zijn de sluizen II en III vervangen door één nieuwe sluis, zijn nieuwe damwanden aangebracht en natuurvriendelijke oevers aangelegd. Verder is er een zwaaikom aangelegd waar schepen kunnen keren. Bijzonder en innovatief is dat de sluisdeuren van composiet zijn gemaakt. Composiet is een vezelsterke kunststof die duurzaam, licht en onderhoudsarm is. De sluisdeuren hebben hierdoor bijna hetzelfde gewicht als water. Dat zorgt voor minimale wrijving voor de scharnieren en dat leidt weer tot minder slijtage. De sluisdeuren gaan twee- tot driemaal langer mee dan conventionele sluisdeuren. De sluisdeuren aan één kant van de sluis zijn met hun afmetingen van 6,20 meter (breed) en 12,5 meter (hoog) ’s werelds grootste composiet sluisdeuren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Tilburg heeft 264 rijksmonumenten.

- Tilburg heeft 293 gemeentelijke monumenten.

- De historische structuur en kenmerkende bebouwing van de stadskern zijn overwegend goed behouden gebleven. Al met al is dat reden geweest om de stadskern van Tilburg in 2012 tot beschermd stadsgezicht te benoemen. In 2014 is ook een van de hiervoor reeds genoemde 'herdgangen' tot beschermd stadsgezicht verklaard, namelijk het gebied van Wilhelminapark en Goirkestraat.

- Tilburg op de kaart is een site met een interactieve kaart waarmee je bezienswaardigheden en anderszins cultureel erfgoed in de stad kunt bekijken.

- Beschrijving orgel Kapel Het Cenakel. - Beschrijving orgel RK Sint-Dionysiuskerk of Goirkesekerk. - Beschrijving orgel Heikese Kerk. - Beschrijving orgel Jozefkerk. - Beschrijving orgel Maria Margaritakerk. - Beschrijving orgel Mariakerk Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen. - Beschrijving orgel NH Pauluskerk. - Beschrijving orgel Ursulinenkapel. - Beschrijving orgel Visitatiekapel van Fontys Hogeschool.

- Mariakapellen.

- TextielMuseum. In de Wollendekenfabriek 1900 - 1940 werken de machines nog allemaal. Op die manier is goed te zien hoe er vroeger werd geproduceerd. Veel is er ook te zien in het dynamische TextielLab. De bijzondere samenwerking met ontwerpers en kunstenaars leidt tot verrassende designproducten en kunstwerken van textiel. In het TextielLab zijn bezoekers getuige van wat ontwerpers, kunstenaars en architecten aan het maken zijn; het biedt een uniek kijkje in de ‘ontwerpkeuken’ die normaliter gesloten blijft. Door ter plekke te ervaren hoe samples en producten gecreëerd worden, word je als bezoeker deelgenoot gemaakt van het maakproces. Het TextielLab is bekend in Europa door de prototypes, autonome werken en exclusieve producties. Nationale en internationale modestudenten komen in het TextielLab om te werken aan afstudeeropdrachten, internationale ontwerpers ontwikkelen hun stoffen voor de nieuwste collecties, interieurarchitecten experimenteren met materialen en technieken en kunstenaars vinden inspiratie voor hun laatste creaties. Bekende ontwerpers zoals Hella Jongerius, Jan Taminiau, Studio Job en Scholten & Baijings, kunstenaars zoals Barbara Broekman, Reinoud van Vught, Jasper Krabbe en Teun Hocks en architecten zoals OMA hebben allemaal tijd doorgebracht in het TextielLab.

Het TextielMuseum is na stemrondes georganiseerd door de BankGiro Loterij, verkozen tot Museum van het Jaar 2017. Directeur Errol van de Werdt: "We zijn ontzettend trots dat we ons ‘Museum van het Jaar 2017’ mogen noemen en we onze museumdroom kunnen realiseren. Iedereen in het museum heeft zich vol overgave ingezet om deze prijs te winnen. We gebruiken het gewonnen bedrag (€100.000) om de bezoeker een totaalbeleving te bieden en onze twee werelden van werkplaats en museum nog beter met elkaar te verbinden: we willen een nieuwe publieksvriendelijke weefmachine aanschaffen, zodat de bezoeker een theedoek naar eigen ontwerp kan maken. Je komt ons museum binnen als bezoeker en gaat er uit als maker!"

- Het hart van elk museum is de verzameling. Toch is bij Natuurmuseum Brabant het verzamelen geen doel op zich. Kennis, waardering, verwondering: daar gaat het om. De schitterende collectie, bestaand uit vele tienduizenden voorwerpen is daar een heel goed hulpmiddel bij. Telkens kan voor nieuwe tentoonstellingen weer worden geput uit onze ‘schatkamer’. De collectie van Natuurmuseum Brabant bestaat uit opgezette dieren van alle soorten en maten, dieren ‘op sterk water’, gedroogde planten, stenen, mineralen, fossielen en oudheidkundige objecten. Het museum is ook zeer geschikt voor kinderen. Dat blijkt wel uit het feit dat Natuurmuseum Brabant in 2012, 2013, 2014 en 2015 is verkozen tot 'beste kidsproof museum van Brabant' en in 2015 zelfs 2e van Nederland is geworden, met maar 0,03 punt verschil met winnaar het Verzetsmuseum.

- Museum Kessels - Muziek Instrumenten toont de muziekinstrumenten van de fabriek van M.J.H. Kessels, die van 1896 tot 1956 langs de spoorlijn Tilburg - Breda stond (op het Van Gend & Loos terrein in de Spoorzone). Op het hoogtepunt werkten er ruim 360 mensen in de fabriek. Mathieu Kessels was een innovatieve fabrikant van muziekinstrumenten met een groot hart voor sociale aspecten van zijn medewerkers. Ook was hij componist, uitgever van bladmuziek, organisator van concoursen en oprichter van landelijke organisaties in de muziekwereld. Zijn fabriek produceerde vrijwel alle soorten muziekinstrumenten: koper- en houtblaasinstrumenten, strijk- en slaginstrumenten, piano’s, pianola’s, harmoniums en allerlei attributen voor muzikanten, fanfares en harmonieën.

Als stimulator van het Tilburgse en Zuid-Nederlandse muziekleven en als een van de vroegere grootste werkgevers van de stad maakt Kessels een belangrijk en authentiek deel uit van het cultureel erfgoed van Tilburg. Stichting Muziekinstrumentenmakersmuseum, kortweg Kessels, verzamelt, bewaart, rubriceert, beschrijft, conserveert en restaureert dit erfgoed, stelt het ten toon en verspreidt informatie erover in woord, beeld en geschrift. Vrijwilligers van het museum leiden je rond langs de tentoongestelde instrumenten, gereedschappen, machines, archiefstukken en tonen je de restauratiewerkplaatsen.

- Museum De Pont is vernoemd naar jurist en zakenman Jan de Pont (1915-1987), uit wiens nalatenschap in 1988 een 'stichting ter stimulering van de hedendaagse kunst' kon worden opgericht. Het museum is gevestigd in een voormalige wolspinnerij, die door het Amsterdamse bureau Benthem Crouwel Architecten is verbouwd tot een ruimte waar hedendaagse kunst optimaal tot haar recht kan komen. De monumentale oude fabriek met de grote, lichte zaal en de intieme 'wolhokken' vormt een prachtige omgeving voor de vele kunstwerken. De Pont is sinds 1992 voor het publiek geopend en kan dankzij het legaat van de stichter functioneren zonder gebruik te maken van overheidssubsidies of sponsoring. Het museum verzamelt niet in de breedte maar in de diepte, waarvoor een drietal grote tentoonstellingen per jaar de voedingsbodem leveren. Daarnaast worden er kleinere solo-exposities in de podiumzaal georganiseerd, die niet direct met de verzameling in verband staan.

- Gevelstenen in Tilburg.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - De openbare carnavalsevenementen in Kruikenstad*, zoals de stad tijdens carnaval heet, worden georganiseerd door Carnavalsstichting Tilburg.
* Waar die naam vandaan komt, kun je lezen in het hoofdstuk Naam.

- Wat is het Roadburn Festival (4 dagen in april)? We laten ze hierover zelf maar aan het woord: "Roadburn Festival has become Europe’s leading underground festival for psychedelic, avant-garde, doom or any other variation of leftfield sonic pleasures that push the boundaries of music." (hun site is alleen in het Engels...)

- Opvallend aan de MeiMarkt is dat die zaterdagavond om 22 uur begint en pas zondag om 17 uur eindigt. De hele nacht kan er dus worden doorgewinkeld. De markt met 750 kramen trekt meer dan 100.000 bezoekers. In hetzelfde weekend is ook het Tilburg Hap Stap Festival (in 2019 voor de 24e keer), waar restaurants hun specialiteiten presenteren aan het publiek.

- Marathon Tilburg (mei, sinds 2017) kent veschillende afstanden: Hele Marathon, Halve Marathon, 10 KM wegwedstrijd, 5 KM Cityrun, Kids run en Mini run. In 2019 is het evenement er niet, in 2020 hopelijk weer wel.

- De Tilburgse Kermis (gedurende 10 dagen eind juli) is al vele jaren een begrip in het hele land en trekt dan ook ca. 1,5 miljoen bezoekers uit het hele land. Met meer dan 200 attracties is het de grootste kermis van de Benelux. Een apart fenomeen binnen de Tilburgse Kermis is de Roze Maandag (zie ook Geschiedenis van de Roze Maandag), die uiteraard een bijbehorend 'roze' publiek trekt. Qua bezoekersaantallen is het de topdag (ca. 300.000 bezoekers).

- De CZ Tilburg Ten Miles (1e zondag van september) is een internationaal hardloopevenement in en rond het stadscentrum, voor profs en recreanten. "Dit evenement is door de jaren heen uitgegroeid tot een van de gezelligste hardloopevenementen van Nederland. Nationale en internationale topatleten, kinderen die rennen, tientallen orkestjes, een massa aan toeschouwers langs de weg in combinatie met het snelle parcours is wat dit evenement zo bijzonder maakt. Met de beste jaarprestatie in huis, eerste op de wereldranglijst (Haile Gebrselassie, 44.24, 2005), is dit een van de sterkste wegwedstrijden in Europa. Of je nu jong of oud bent, beginner of gevorderd, dit hardloopevenement is een feest voor iedereen. Een najaarsklassieker, een traditie en bovenal een weerzien met deze prachtige stad." De dag voorafgaand aan het evenement vindt er een wandeltocht plaats.

- Wandelsportvereniging WSV Hart Van Brabant organiseert op een zondag begin oktober in samenwerking met de Rotterdamse WandelsportVereniging RWV het Nederlands Kampioenschap Snelwandelen 50 kilometer heren en het Nederlands Kampioenschap 10 kilometer voor dames en ook het Belgisch Kampioenschap 20 km. Tijdens deze kampioenschappen zijn er ook mogelijkheden om 1 / 3 / 5 / 10 / 20 / 50 km te wandelen als prestatietocht, waarop ook goede prestaties zijn geleverd.

- De Internationale Loket.nl Warandeloop Tilburg (november) is een driedaags internationaal hardloopevenement. Het evenement kent ieder jaar zo’n 5.500 deelnemers en 12.500 toeschouwers. De bekendste onderdelen zijn de zondagse galawedstrijden. Daarnaast kent het event op zaterdag en zondag een uiteenlopend recreatief programma met scholierenlopen, een g-loop, nordic walking, een halve marathon, trimlopen over verschillende afstanden en een businessrun. Vrijdagavond vindt Warande by Night plaats, een fun run die helemaal in het teken staat van muziek, beleving en gezellig samenkomen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Kom naar Tilburg voor een onvergetelijke dag in het vreemdste dierenpark van Nederland. Ga eens een dagje vreemd... Hier sta jij oog in oog met meer dan 150 verschillende diersoorten en kun je echt van alles verwachten. Loslopende stinkdiertjes? Vliegende hondjes? Een wurgslang met twee koppen? Je kunt ze allemaal ontmoeten. Want een bezoek aan dit gezellige Brabantse dierenpark laat je de dierenwereld niet gewoon ´zien´, maar vooral ´beleven´. Enthousiaste verzorgers geven dagelijks uitleg over ‘hun’ dieren. Vreemd en onbekend maakt een dier immers vaak ook ‘onbemind’. Tijdens de demonstraties met een wurgslang en een vogelspin krijg je daarom zelfs de kans deze dieren even aan te raken. Op drukke dagen vliegen ook onze roofvogels los. Houd ook onze pagina met evenementen in de gaten. Scholen kunnen een educatief programma volgen, maar ook voor verjaardagen, bedrijfsuitstapjes of familiefeesten is een bezoekje aan Dierenpark De Oliemeulen, 'het vreemdste dierenpark van Nederland', een aanrader. - Diaserie dagje Oliemeulen door Loes Westgeest.

De naam Oliemeulen heeft te maken met het prachtige gebouw dat in 1979 zo veel mogelijk in oorspronkelijke stijl is gerestaureerd. De oudste vermelding van een oliemolen op deze locatie dateert van 1648. Rond 1880 werd de rosoliemolen in de boerderij vervangen door een windmolen, die echter in 1925 door een zware storm werd verwoest. De molenstenen van de oorspronkelijke oliemolen zijn bewaard gebleven en stijlvol verwerkt bij de diverse uitgangen van het gebouw. De boerderij staat op de rijksmonumentenlijst en is eigendom van de gemeente Tilburg.

- Aan de westelijke rand van Tilburg wordt gebouwd aan de wijk Koolhoven. Binnen deze wijk stroomt de Donge, een traag stromende laaglandbeek waar herinrichting gaat plaatsvinden als ecologische verbindingszone en voor de Kaderrichtlijn Water. Op verzoek van de gemeente en Waterschap Brabantse Delta bekijkt adviesbureau Eelerwoude de mogelijkheden voor een doorstroommoeras in deze stedelijke omgeving. De term doorstroommoeras wordt in Nederland gebruikt als verzamelnaam voor allerlei diffuse afvoersystemen, ongeacht of het gaat om door grondwater of door grond- en oppervlaktewater gevoede systemen.

Een belangrijk kenmerk van een doorstroommoeras is dat het gaat om een hydrologisch systeem dat vooral gevoed wordt door grondwater. Dergelijke doorstroommoerassen zijn heel waardevol door de grote diversiteit aan plantensoorten. Op een historische kaart van Tilburg van begin 20e eeuw is te zien dat in het verleden al sprake was van een moerassige laagte in Koolhoven. Tijdens het veldwerk gedurende de droge zomerperiode van 2018 zijn kwelverschijnselen aangetroffen en bijzondere plantensoorten die wijzen op kwel, zoals Paddenrus en Holpijp. Dat geeft aan dat het gebied potenties heeft.

In de huidige situatie is de Donge in Koolhoven een bovenloop waar het beekwater traag stroomt door het geringe hoogteverschil. Het peilregime is onnatuurlijk omdat in de zomer een hoger waterpeil aangehouden wordt dan in de winter. De beek is op dit moment overgedimensioneerd en ligt deels diep ingesneden in het beekdal, met stuwen. In de afgelopen zomerperiode viel de beek grotendeels droog. Bij beekherstel is het belangrijk de overgang van land naar water te verbeteren, bijvoorbeeld door beekbodemverhoging en versmalling van het profiel waardoor de beek meer zichtbaar wordt en voor vissen passeerbaar. Van belang is dat door een constante aanvoer van grondwater sprake is van een permanent natte situatie. Voor de Donge in Koolhoven zou nader onderzocht moeten worden of dit mogelijk is. Verder onderzoek moet uitwijzen of de omstandigheden in en om de Donge in Koolhoven geschikt zijn voor het realiseren van een doorstroommoeras. Maar ook als dit niet gerealiseerd kan worden, ziet Eeelerwoude zeker kansen voor ontwikkeling van waardevolle natte vegetaties binnen deze ecologische verbindingszone: bijzonder voor een stedelijke omgeving. Bovendien ligt ook veel winst in het vasthouden en bergen van water. (bron: Nieuwsbrief Eelerwoude, 17-12-2018)

- Bosgebied Noorderbos en Zandleij is gelegen aan de noordzijde van Tilburg, ten oosten van de snelweg A261 en ingeklemd tussen de Udenhoutseweg en de Burgemeester Bechtweg. Het is een circa 162 hectare groot bos, aangeplant op voormalige vloeivelden. Het Noorderbos is een plek waar de kans op natuurlijke kolonisatie van de boomkikker groot is. Dit gebied ligt namelijk dichtbij De Brand, een van de historische leefgebieden van de boomkikker. Bovendien vormt het Noorderbos een belangrijke schakel in een ecologische structuur richting Huis ter Heide ten westen van de N261. Begin 2018 is het Noorderbos omgevormd tot leefgebied voor de boomkikker. Er zijn vijf voortplantingswateren aangelegd, en over honderden meters is landhabitat ontwikkeld of geoptimaliseerd.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Tilburg.

- Diaserie wandeling door oud-Tilburg door Loes Westgeest.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Tilburg (online te bestellen).

- Boekje over het Tilburgs dialect (1985).

- Het Woordenboek van de Tilburgse taal is sinds 2010 online. Het dialectenwoordenboek komt uit een unieke verzameling van Tilburger Wil Sterrenborg, die 30 jaar lang alles verzamelde over de Tilburgse toal. De verzameling bestaat uit het Tilburgse alfabet, unieke Tilburgse schetsen, lessen over spelling en Tilburgse anekdotes.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Tilburg. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Nieuws: - Wijkkrant Noord. - Nieuws uit Stokhasselt op Facebook.

- Wijkorganisaties en wijkwebsites: Buurtraad Armhoefse Akkers (dat op de site 'dorp in de stad' wordt genoemd), Wijkraad De Blaak, Wijkorganisatie De Ring, Wijkraad Goirke - Hasselt - Bouwmeesterbuurt, Wijkcentrum Koningshaven, Wijkbestuur Korvel / Westend / Sint-Anna, Bewonerscomité Korvelseweg, Wijkraad Loven-Besterd, Wijkraad Noordhoek, Wijkorganisatie Noordraad Heikant-Quirijnstok, Wijkraad Oost, Wijkraad Reeshof, Wijkraad Theresia, Wijkraad Tilburg 3 West (de Reit, Wandelbos en het Zand), Wijkvereniging Zorgvlied, Facebook-groep Tilburg Zuid (postcode 5022), Wijkraad Zuiderkwartier (= Trouwlaan, Uitvindersbuurt en Oerle).

- Amateurkunst: - Art-fact is het servicepunt voor amateurkunst in de gemeente Tilburg, voorheen Stichting Amateurkunst (STAK). Sinds 1995 levert Art-fact actief een bijdrage aan de instandhouding en ontwikkeling van een gezonde infrastructuur voor amateurkunst in de gemeente. Om dit te realiseren stimuleert Art-fact initiatieven op het terrein van amateurkunst met speciale aandacht voor vernieuwende activiteiten. Dit doet zij onder andere door financiële bijdragen te verstrekken, informatie te geven en te adviseren.

- Factorium Podiumkunsten is een instelling voor kunsteducatie met als werkgebied de gemeenten Tilburg en Goirle. Ze bieden een groot scala aan lessen, cursussen en workshops op het gebied van de podiumkunsten: muziek (pop, jazz, wereldmuziek, licht en klassiek), dans, theater en musical. Ruim 6000 cursisten volgen jaarlijks een of meerdere cursussen.

- Reuzen: - Sinds 2006 kent de gemeente 3 opmerkelijke nieuwe 'inwoners': de reuzen van Berkel-Enschot, Udenhout en Tilburg. Ze treden regelmatig op als ambassadeurs van deze woonplaatsen en zijn als echte burgers ingeschreven en zelfs gedoopt. Reuzen als deze worden al eeuwen gemaakt en drukken de identiteit uit van de gemeenschap waar ze vandaan komen. Tijdens verschillende regionale, nationale en internationale evenementen treden zij gezamenlijk op als vertegenwoordigers van de gemeente, zoals de Carnavalsoptocht en Koningsdag in de stad, de Reuzenoptocht Leuven, het Kasteelfeest Udenhout, de Bergse Reuzendag en de Federatiedag Bergen op Zoom (ja er is zelfs een heuse Reuzenfederatie die de belangen van de 29 Nederlandse Reuzen behartigt). De afzonderlijke reuzen geven uiting aan de verscheidenheid van de eigen woonplaats. Door altijd samen op te treden, tonen ze de eenheid die zij onderling vormen. Op 28 december 2011, onnozele kinderendag, zijn verdernog twee "kleine reusjes" geboren: Koosje en Koosje. Zij zijn op 30 april 2012 in het zonovergoten Leipark gedoopt en ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.

- Welzijn: - De Ipad Inloop Zuiderkwartier helpt mensen op weg die problemen hebben met hun Ipad of andere tablet.

- Duurzaamheid: - "De beschikbaarheid van elektriciteit vinden wij allemaal vanzelfsprekend, maar stroom opwekken uit fossiele bronnen als aardgas en steenkool geeft veel milieunadelen én leidt nu al tot voelbare klimaatverandering. Windenergie is daarom nodig voor de omschakeling naar duurzame energieopwekking in Nederland en daarmee ook in onze eigen regio. De leden van 11 energiecoöperaties in de regio Hart van Brabant hebben als burgers gezamenlijk het initiatief genomen om, samen met Energiefonds Brabant, te komen tot een windmolenpark in Tilburg. De vier windmolens leveren straks net zoveel duurzame elektriciteit als 7.500 huishoudens verbruiken. Dat geeft ineens een flinke hoeveelheid minder CO2-uitstoot. Daarmee ook minder negatieve gevolgen voor ons klimaat en het zorgt ook nog eens voor een betere luchtkwaliteit voor ons allemaal. In april 2019 zijn de bouwwerkzaamheden van start gegaan. Wanneer alles volgens planning verloopt, draaien eind november 2019 de turbines van Burgerwindpark De Spinder." De windmolens worden geplaatst op een open terrein tussen de afvalstortplaats van Attero en de waterzuivering van Waterschap De Dommel.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Tilburg Vredehof.

Reactie toevoegen