Woensdrecht

Plaats
Dorp en gemeente
Woensdrecht
West-Brabant Baronie en Markiezaat
Noord-Brabant

woensdrecht toren ca 1900 [640x480].jpg

De markante 16e-eeuwse Stompe Toren van Woensdrecht is in 1944 door oorlogsgeweld verwoest.

De markante 16e-eeuwse Stompe Toren van Woensdrecht is in 1944 door oorlogsgeweld verwoest.

NB gemeente Woensdrecht in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Woensdrecht in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Woensdrecht in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Woensdrecht

Terug naar boven

Status

- Woensdrecht is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Brabant, in de regio West-Brabant, en daarbinnen in de streek Baronie en Markiezaat. Gemeentehuis te Hoogerheide.

- De gemeente Woensdrecht is in 1817 vergroot met het dorp Hoogerheide, en in 1997 met de gemeenten Huijbergen, Ossendrecht en Putte. Tevens is in dat jaar een deel van de gemeente Woensdrecht middels grenscorrectie overgegaan naar de gemeente Bergen op Zoom (met name de buurtschappen Heimolen en Zuidgeest en natuurgebied De Duintjes).

- De gemeente Woensdrecht omvat naast het gelijknamige dorp verder nog de dorpen Hoogerheide, Huijbergen, Ossendrecht en Putte en de buurtschappen Calfven, Eiland, Korteven, Leemberg, Marktje, Moleneind, Oude Stee, Overberg, Plaatsluis, Schoelieberg en Zandfort. Dit zijn in totaal 5 dorpen en 11 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Woensdrecht.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Woensdrecht.

- Onder het dorp Woensdrecht valt de buurtschap Marktje.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1249 Wunsdrech, 1261 Wonsdrech, 1298 Ghonsdreecht.

Naamsverklaring
In de diverse bronnen vinden we drie verschillende theorieën over het eerste deel van de naam:
- Waarschijnlijk te verklaren als drecht ‘veer, vaarwater’ van de persoon Woden, mogelijk een samentrekking van een met wôdh ‘woede’ samengestelde naam. Een godennaam Wodan, alhoewel taalkundig mogelijk, is hier niet waarschijnlijk. (1)
- (25) verwoordt het als volgt: “De dorpsnaam – Gunsdrecht of Wo(e)nsdrecht naar gelang de Waalsche of Dietsche uitspraak – is ontleend aan het veer (drecht) over de Schelde. Dit is het eigendom geweest van een bijzonderen, overigens onbekenden persoon, wiens naam in het eerste lid verscholen ligt. Ook de Cruiningers (van de 13e tot de 15e eeuw Heren van Woensdrecht, red.) bezaten dit veerrecht als eigen goed, niet als leen.”
- (18) stelt daarentegen: “Waarschijnlijk zijn hier (in de streek rond Huijbergen, red.) nog langer dan elders sporen van diep ingeworteld heidendom overgebleven. Hierop zou de naam van Woensdrecht kunnen wijzen. Het woord Woen wordt met Wodan in verband gebracht. Het zou er op kunnen wijzen, dat in de 11e en 12e eeuw hier Wodan, de oppergod van de Franken, intens en langdurig is vereerd.”

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp Wjeeldrecht.

Terug naar boven

Ligging

Woensdrecht ligt 5 km Z van Bergen op Zoom, W van Hoogerheide, Z van de A58, 1 km O van de grens met de provincie Zeeland (= de buurtschap Völckerdorp, gemeente Reimerswaal).

Terug naar boven

Statistische gegevens

- “Uit de kohieren der haardtellingen kennen wij de bevolkingssterkte. Volgens dat van 1374 woonden in deze parochie 122 belastingplichtigen of volgens de berekening van Cuvelier 65 woningen met 325 zielen. Door de aanwinst van eenige polders is dit aantal in 1437 gestegen tot 142 huizen met 710 zielen. In de tweede helft dier eeuw daalde het cijfer: 92 huizen (460 zielen) in 1464; 78 huizen (390 zielen) in 1472. De oorzaak dezer vermindering is mij niet bekend, evenmin als die van de aanwas enkele jaren later. In 1480 toch telde het dorp 144 huizen met 720 zielen en in 1496 slechts 125 huizen met 625 zielen. In 1526 stonden hier 132 huizen met 665 zielen. Bij de inhuldiging van Antonius van Glimes in 1533, na de dijkdoorbraak, had het dorp slechts 66 woningen, waarvan 30 niet bewoond waren” (25).

- In 1840 had de gemeente Woensdrecht 238 huizen met 1.375 inwoners, verdeeld in dorp Woensdrecht 145/792, dorp Hoogerheide 44/235 (opvallend is dat Woensdrecht toen nog beduidend groter was dan Hoogerheide en dat dat nu net andersom is), buurtschap Zuidgeest 43/276 en polder Hinkelenoord 6/72.

- De gemeente Woensdrecht heeft tegenwoordig ca. 9.000 huizen met ca. 21.500 inwoners, waarvan ca. 700 huizen met ca. 1.600 inwoners in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Woensdrecht is rond 1200 ontstaan als heerlijkheid met een eigen burgerlijk en kerkelijk bestuur. De rechtsmacht behoorde aan de Heren van Breda. De schepenbank van Woensdrecht wordt voor het eerst in 1358 vermeld en bestond uit zeven personen. In de loop der eeuwen is de heerlijkheid Woensdrecht door vererving en verkoop eigendom geweest van verschillende geslachten. Rond 1500 kwam het weer in de macht van de Heer van Bergen op Zoom, die het gebied indeelde bij het Zuidkwartier van het Markiezaat. Bij Koninklijk Besluit van 28 juni 1817 werd de voormalige heerlijkheid Hoogerheide bij de gemeente Woensdrecht gevoegd.

“De welvaart steeg regelmatig: het aantal armlastigen was in 1437 ruim een derde, in 1480 en 1496 een vierde en in 1526 slechts bijna een zesde van de bevolking. Zij vond haar bestaan voornamelijk in den landbouw, doch deze werd minder loonend sinds de meekrap verwerkt moest worden in de stoof van Bergen op Zoom” (25). Het bloeiende dorp werd echter weer te gronde gericht door verschillende overstromingen die zich in de 16e eeuw voordeden, met name in 1530, 1537, 1551 en 1570. “Na de Allerheiligen-vloed van 1537 deed de markies de ingelanden aanzeggen, ‘de dijken te hoogen ende dikken om de perikelen van den vloeden ende innodatien, die hen apparent zijn aen te commen mits der inbraken van Zeelant, soo dat de geheele zee teghens de dijckaige open staet.’” De Allerheiligenvloed van 1570 zette het polderland van het gehele Markiezaat onder water. Pas na de Vrede van Munster (1648) werden de diverse polders weer ingedijkt.

De parochie Woensdrecht is ontstaan in de tweede helft van de 13e eeuw. Als een ‘quarta capella’ behoorde de parochie tot het landdekenaat van Hilvarenbeek en na de oprichting van het bisdom Antwerpen tot dat van Bergen op Zoom. De streek is tijdens de Tachtigjarige Oorlog in de rampjaren 1583-1584 grotendeels verwoest. Ook de toenmalige R.K. kerk in Woensdrecht, opgetrokken in rode baksteen en bestaande uit een schip van drie beuken en een kruiskoor, is daarbij in vlammen opgegaan. Wat bleef, zijn de restanten van een 24m hoge stompe toren die nog ruim 3,5 eeuw markant aanwezig zijn geweest op de Brabantse Wal (de toren is samen met de toenmalige kerk in 1944 door oorlogsgeweld verwoest).

Als de bewoners van Woensdrecht in 1590 terugkeren, bouwen ze het dorp weer op. Hoewel het aantal protestanten in West-Brabant nog zeer gering is, krijgen zij toch de beschikking over een aantal R.K. kerken als de katholieke godsdienst wordt verboden. Zo is het R.K. kerkje van Woensdrecht, opgetrokken rond de eeuwwisseling, in 1618 in handen gekomen van de protestanten. Abraham de Coster, predikant in Ossendrecht, krijgt dat jaar een gift van de Stad Breda om de kerk van Woensdrecht op te knappen. Het transept is voldoende om het geringe aantal hervormde kerkgangers te kunnen onderbrengen. Het kerkje wordt uitgebreid met een portaal en een klokkentorentje. Als gevolg van stormschade door de jaren heen, raakt de kerk in 1712 opnieuw in verval. Na inmenging van de Raad van State moeten de gemeente, de parochianen en de markies van Bergen op Zoom de kosten voor herstel gezamenlijk dragen. Ook in 1791 moeten kosten worden gemaakt voor herstel van het gebouw. In 1809 kerkten de protestanten er voor het laatst. Vanaf die tijd ging men naar Ossendrecht ter kerke.

En de katholieken….? Na 1600 bestaat de parochie van Woensdrecht nog wel, maar een mis moet meestal op geheime plaatsen in zogeheten 'schuurkerken' worden opgedragen. In de archieven uit die tijd is over Woensdrecht weinig te vinden. Het pastoorsambt wordt in die jaren slechts zo nu en dan vervuld. Wellicht is pater Nicolaas Huybrechts, die in 1669 tot pastoor wordt benoemd de laatste pastoor van Woensdrecht. Want daarna gingen de Woensdrechtenaren naar de schuurkerk in Hoogerheide. Van ongeveer 1669 tot 1713 wordt ook in de gehuchten Ossendrecht, Woensdrecht en de Zuidgeest de mis gelezen door een priester uit het klooster in Huijbergen. In 1689 wordt de Gentenaar Gabriël Roesel pastoor van Hoogerheide, Ossendrecht, Woensdrecht, een gedeelte van de Zuidgeest en Hinkelenoord. Het zou nog tot 1885 duren voordat Woensdrecht weer een zelfstandige R.K. parochie met een eigen kerk zou worden:

Eind 17e eeuw wordt in Hoogerheide een kerk gesticht, die tevens bestemd is voor de katholieken uit Woensdrecht en Ossendrecht. In de loop van de 19e eeuw wordt deze kerk te klein voor de groeiende bevolking. Bovendien is de kerk voor de Woensdrechtenaren nogal afgelegen. Men streeft daarom naar een eigen parochie met eigen kerk. Daarvoor geeft de toenmalige bisschop van Breda echter geen toestemming. Pastoor Doggen vindt in 1879 dat een verbouwing van de kerk in Hoogerheide volstaat. De Woensdrechtenaren besluiten echter in 1881 toch een eigen kerk te bouwen. Deze komt gereed in 1883. De bisschop wil de kerk echter niet aanvaarden. Daarop hebben leken avant-la-lettre in plaats van priesters bijna twee jaar lang kerkdiensten in Woensdrecht gehouden. Het onwettige optreden van de parochianen is in de Nederlandse kerkgeschiedenis bekend als het ‘Schisma van Woensdrecht’. Nadat de parochianen, door tusschenkomst van pastoor Van der Zande, oud-kapelaan van de parochie, hun zonden hebben gebiecht en zich eind september 1884 schriftelijk onderwerpen aan de bisschop, geven ze de sleutel van de kerk over aan het bisdom. Tijdens het openstaan van den bisschoppelijken zetel biedt Mgr. J.P.A. Mens, oud-missionaris in West-Indië, zich aan als deservitor. Voor de eerste maal in deze kerk wordt 1 november door hem de H. Mis opgedragen op een houten altaar. In 1885 wordt Woensdrecht verheven tot een zelfstandige parochie. “Zij krijgt slechts een gedeelte van haar middeleeuws gebied: het dorp tot aan de Nederheidsestraat en bijna geheel het polderland, met een bevolking van 540 zielen.” (bron m.b.t. de kerkelijke historie en m.b.t. het artikel hierna over de Vliegbasis: Loe M.M. Baltussen)

Terug naar boven

Vliegbasis Woensdrecht

In de periode 1932-1934 wordt de Schaapskooi in Hoogerheide gecultiveerd en geschikt gemaakt voor landbouw. Als blijkt dat de boeren in de omgeving geen interesse hebben in het terrein, wordt er op initiatief van burgemeester J.J.M. Rubert en ing. Jac A. Jansen, voorzitter van de in 1934 opgerichte R.K. Bergen-op-Zoomsche Zweefvliegclub een vliegveld van gemaakt. In 1935 wordt het vliegveld ‘De Schaapskooi’ voor het eerst in gebruik genomen. De Bergen op Zoomsche Zweefvliegclub is de eerste en enige gebruiker van het vliegveld voor de oorlog. Na de oorlog is uit deze vereniging de West-Brabantse Aeroclub ontstaan die er nog steeds gebruik van maakt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bouwt de Duitse bezetter de basis om tot een operationele vliegbasis met bunkers en hangars. Zij stationeren er jachtvliegtuigen. De geallieerden hebben het vliegveld platgebombardeerd. Bij nieuwbouwprojecten komen er nog steeds explosieven tevoorschijn.

Als op 1 mei 1946 de Koninklijke Luchtmacht op Woensdrecht neerstrijkt ontstaat er de militaire vliegbasis. In 1953 komt er de Straalmotorenwerkplaats. Na de fusie in 1990 van het Depot Straalmotoren op Woensdrecht met het Depot Vliegtuigmaterieel op Gilze-Rijen heet het bedrijf Depot Mechanisch Vliegtuigmaterieel en Straalmotoren (DMVS). Als daar het Depot Algemeen Technisch & Intendance Materieel uit Soestduinen in 1996 en het Depot Electronisch Luchtmacht Materieel uit Rhenen in 2000 aan toe worden gevoegd, ontstaat in datzelfde jaar het Logistiek Centrum Koninklijke Luchtmacht. Sinds 1 januari 2007 wordt het officieel Logistiek Centrum Woensdrecht (LCW) genoemd. Het LCW biedt aan 1500 mensen werk.

Tijdens de watersnoodramp van 1953 worden vanuit Woensdrecht alle reddingsacties met helikopters gecoördineerd. Sinds 1955 is de luchtvaartindustrie Aviolanda medegebruiker van de militaire vliegbasis. In 1967 wordt het bedrijf opgenomen in het Fokker-concern en heet dan Fokker-Aviolanda. Tegenwoordig heet deze luchtvaartindustrie Fokker Aircraft Services. In 1968 wordt de basis gesloten voor militair vliegverkeer en krijgt het de status van reservebasis. In 1983 wordt Woensdrecht aangewezen als mogelijke locatie voor Amerikaanse kruisvluchtwapens. Vele tegendemonstraties halen het landelijke nieuws. Eind 1987 bereiken de Verenigde Staten en de toenmalige Sovjet-Unie een akkoord, waardoor de stationering niet doorgaat. De basis heeft er wel een goede infrastructuur aan overgehouden, wat ondanks de inkrimping van het leger mede een reden is geweest de basis vanaf 1997 aanmerkelijk uit te breiden.

De Koninklijke Luchtmacht heeft een groot aantal opleidings- en logistieke taken op de vliegbasis Woensdrecht ondergebracht. Onder meer de LETS, de Luchtmacht Electronische en Technische School is van Arnhem verplaatst naar Woensdrecht en geïntegreerd met de daar reeds aanwezige Koninklijke Militaire School Luchtmacht. In 1988 keert de Elementaire Militaire Vlieger Opleiding (EMVO) terug naar Woensdrecht. In 1992 zijn het Luchtmacht Meteorologisch Centrum en de Luchtmacht Meteorologische School samengegaan in de op Woensdrecht opgerichte Luchtmacht Meteorologische Groep, thans de Joint Meteorologische Groep. Verder bevindt er zich het opleidingscentrum voor brandweerlieden. Dit voor Europa unieke centrum is in 1999 van start gegaan. De faciliteiten bestaan onder meer uit een aantal leslokalen, kantoren en een terrein voor het oefenen van praktische vaardigheden. Het oefenterrein beslaat 5 hectare en bevat een aantal simulatoren voor vloeistofbranden, diverse vliegtuig- en gebouwenbranden en kleinschalige milieu-incidenten. Vooral aan het milieuaspect is veel aandacht besteed. Zo worden het bluswater en -schuim hergebruikt. De basis biedt werk aan ca. 1.500 mensen. De basis komt daarmee in de top-vijf van grootste werkgevers van West-Brabant. Site van de Vliegbasis Woensdrecht.

Museum
Vliegbasis Woensdrecht heeft plannen voor de inrichting van een traditiekamer voor het militair erfgoed van de basis. Hierin willen zij de rijke historie van de vliegbasis naar voren laten komen. De werkgroep is al begonnen met het verzamelen van spullen. De werkgroep rekent wel op de hulp van de inwoners van West-Brabant om hen te voorzien van spullen. Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met Vliegbasis Woensdrecht, t.a.v. Hoofd Voorlichting, Antwoordnummer 12004, 4630 WD Hoogerheide.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Woensdrecht, kun je terecht bij:

- Heemkundekring Het Zuidkwartier.

- Verhalen over de geschiedenis van Woensdrecht op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

- Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (m.b.t. de geschiedenis van Vliegbasis Woensdrecht).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Integraal Dorpsontwikkelingsplan (iDOP) Woensdrecht (2012?).

- Het Dorpsplein in Woensdrecht - dat tegenwoordig Col. Dennis Whittakerplein heet, zo genoemd naar de commandant van de Canadese bevrijders in 1944 - is in 2014 heringericht, met de bedoeling het te transformeren tot een levendig en aantrekkelijk dorpshart, met meer ruimte voor evenementen. De parkeerplaatsen zijn nu aan de randen gesitueerd, de afvalcontainers zijn verplaatst en er is een podium met trappen gerealiseerd. De lindebomen zijn gehandhaafd en er zijn bomen bijgeplaatst.

- In het bestemmingsplan voor het buitengebied staat dat Woensdrecht een groene gemeente moet blijven, en er dus geen plaats meer is voor vestiging van grote bio-industriële bedrijven. Het buitengebied bevat ca. 140 agrarische en 125 niet-agrarische bedrijven en ruim 500 woningen.

- Woensdrecht heeft in 1999 het 750-jarig bestaan van de plaats(naam) gevierd met een groot feest in middeleeuwse stijl, zowel qua kleding, panden als activiteiten. Woensdrecht wordt namelijk voor het eerst genoemd in een pauselijke akte uit 1249. Blijvende herinneringen aan het feest zijn de bicolour penning ‘De Weel’ die in 1999 is uitgegeven en het nieuwe volkslied, getiteld A Celebrating Village, geschreven door de Belgische componist Robert Finn. De compositie is in 1999 op het streekconcours door alle vijf de korpsen uit de gemeente tegelijk uitgevoerd.

- De laatste kruidenier van het dorp Woensdrecht heeft in 1999 zijn deuren gesloten. Daarvoor in de plaats is een dorpswinkel gekomen bij SVR-minicamping Beyaartshoeve.

- Via een Restauratiefonds heeft de gemeente Woensdrecht sinds 2010 geld beschikbaar voor het opknappen van gemeentelijke monumenten. In dat kader is in 2010 de gemeentelijke monumentenlijst uitgebreid. Op die lijst stond t/m 2009 nog maar één gebouw: de Sint Gertrudiskerk in Ossendrecht. Als een gemeentelijk monument moet worden gerestaureerd, kan de eigenaar bij dit fonds om financiële steun vragen. Welke gebouwen in aanmerking komen voor een plaats op de monumentenlijst van de gemeente, wordt bepaald door een onafhankelijke monumentencommissie. Naast de kerk in Hoogerheide, gaat het bijvoorbeeld om panden in de Raadhuisstraat in Hoogerheide en de Antwerpsestraat in Putte.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Woensdrecht heeft als plaats 15 rijksmonumenten.

- Woensdrecht heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- Mariakapellen.

- De Sint Jozefkerk, die tijdens de bevrijding in 1944 kapot is geschoten en in 1946 met oorlogsmaterieel weer is opgebouwd, is al jaren in verval. De parochie beschikt niet over de middelen om de kerk op te knappen, waardoor er in augustus 2002 zelfs sprake van is dat het kerkgebouw zou worden gesloten. Sinds die tijd hebben diverse instanties zich ingezet voor behoud en (gedeeltelijke) herbestemming van de kerk. De kerkelijke Commissie Behoud & Herstel heeft in 2014 een plan ingediend voor de overdracht van de kerk aan een civiele ondernemer. Opzet daarvan is dat in de kerk een 5-tal appartementen op hoogte worden gebouwd, waarbij een groot deel van de begane grond nog steeds kan worden gebruikt voor kerkelijke diensten. Het torengebouw ligt markant op de Brabantse Wal en kan worden gebruikt als uitzichtpunt. Het Bisdom Breda heeft ingestemd met deze plannen. Inmiddels is ook een intentieverklaring met de beoogde nieuwe eigenaar overeengekomen.

- Oorlogsmonument bij de Onderstal / Dorpsstraat. Het monument herinnert de inwoners van Woensdrecht aan de Canadese militairen van The Royal Hamilton Light Infantry, die in oktober 1944 zijn omgekomen bij de slag om Woensdrecht.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Jaarmarkt.

- Het Wandelsportcomité van café Non Plus Ultra organiseert op de laatste zaterdag van augustus de Brabantse Wal Wandeldag, die doorgaans ca. 600 deelnemers trekt. Je kunt kiezen uit de afstanden 7, 14, 21, 30 en 40 kilometer. Wandelen langs en over de steilrand die de overgang vormt van klei naar zand, met polderweggetjes en bos en heidepaadjes in de gemeente Woensdrecht. Afhankelijk van de gekozen afstand lopen de deelnemers via een stukje polder en het kerkdorp de ‘Wal’ op via ’t Koepeltje (met uitzicht op de polder) en ’t Hooghuis richting voormalig zeebad ‘de Duintjes’ naar Hoeve Hildernisse. Via o.a. ‘de Kraaienberg’, Mattenburg en Lindonk lopen de deelnemers langs ‘de Vinkenberg’, Wolvenbos en langs Vliegbasis Woensdrecht terug richting startplaats. Iedereen kan meedoen, hiervoor hoeft men geen lid van een club te zijn. Vanaf 07.00 uur kan er vertrokken worden vanaf zaal Non Plus Ultra. Op de routes zijn rustpunten ingericht. Inlichtingen: tel. 0164-614084.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Ca. 70 verslagen van wandelingen in de Zuidwesthoek.

- Vereniging Namiro (Natuur, Milieu en Ruimtelijke Ordening) staat voor groene en waardevolle natuur, een gezond milieu en leefbare ruimtelijke ordening in de gemeente Woensdrecht e.o. Namiro is gesprekspartner bij vraagstukken over natuur, milieu en ruimtelijke ordening waarin veelsoortige belangen van veel verschillende partijen samenkomen. Bijvoorbeeld burgers die hun huis willen (ver)bouwen, ondernemers die hun bedrijf willen vestigen of uitbreiden, projectontwikkelaars die willen investeren in de regio. En ook gemeenten, die bestemmingsplannen willen opstellen of wijzigen, maar ook tot taak hebben te toetsen of al die plannen wel voldoen aan wettelijke voorschriften en vergunningen. Allemaal menselijke belangen, en ieder heeft in zijn of haar belang naar zijn gevoel of overtuiging gelijk. In al die menselijke belangen behartigt Namiro de belangen van de natuur. De natuur kan dat niet zelf maar loopt wel het risico het onderspit te delven, helaas vaak daar waar het gaat om economische belangen.

- Landgoed Lindonk ligt 2 km N van Woensdrecht, O van de spoorlijn Roosendaal-Vlissingen en Het Markiezaat, Z van Zuidgeest, W van de A58. Het landgoed is toegankelijk vanaf de Beukendreef. Het gebied is 26 hectare groot en is particulier bezit. Lindonk is een landgoed op de rand van de hoge Brabantse zandgronden. Het bestaat overwegend uit naaldbos. Lindonk wordt doorsneden door enkele zandwegen. Landgoed Lindonk wordt vanuit cultuurhistorisch oogpunt hersteld. De vettige toplaag van het perceel ten westen van de spoorbaan is in 2011 afgegraven om nattere én schralere omstandigheden voor de natuur te creëren. Ten oosten van de spoorbaan zijn maatregelen getroffen om het gebiedseigen kwelwater op de Brabantse Wal vast te houden. Vanwege de rijke flora en fauna wil Brabants Landschap hier dotterbloemhooiland ontwikkelen. Honden zijn niet toegestaan, ook niet aangelijnd.

- De Hogerwaardpolder is een polder en ‘natuurontwikkelingsgebied’ in gedeeltelijk gemeente Woensdrecht, gedeeltelijk gemeente Reimerswaal. De naam wordt ook wel gespeld als Hoogerwaardpolder. De Hogerwaardpolder ligt NW van Woensdrecht. O grenzend aan de Reimerswaalweg, Z aan de A58, W aan het Schelde-Rijnkanaal, N aan Het Markiezaat. Oppervlakte 250 hectare. De polder heeft nog een uitgesproken agrarische functie. Het ‘natuurgebied in wording’ wordt beheerd door Het Brabants Landschap.

“In de zuidwesthoek van de Hogerwaardpolder ligt nog een klein restant van de voormalige ‘Geule’, een kreek die tot ver in de 19e eeuw Noord-Brabant en Zeeland van elkaar scheidde. Beide provincies kregen hier eerst een vaste verbinding door een spoorwegdam, waarna in 1893 door bedijking de Hogerwaardpolder ontstond. Nog in 1976 werd op illegale wijze een groot deel van het kreekrestant gedempt. In 1998 hebben wij de Geule, compleet met kreekrug, gereconstrueerd, waarbij oude hoogtelijnkaarten ons dienstbaar waren. Gekozen is voor een eigen waterhuishouding. De kreek is afgesloten van het polderwater, omdat in de poldersloten veel meststoffen uitspoelen. De kreekrug is ingezaaid met een bloemrijk mengsel waaronder veel rode klaver. Op de kale oever ontkiemde onder meer rood guichelheil, terwijl zich in het heldere, kalkrijke water gewone waterranonkel vestigde. Bergeend en kluut kwamen tot broeden. Andere vogels die aan de herstelde kreek kwamen foerageren, waren onder meer nijlgans, Canadese gans, Indische gans, ooievaar, regenwulp, grutto, kievit, scholekster, slobeend, kokmeeuw, kleine mantelmeeuw en watersnip. De vos was, getuige zijn prenten, al bij de aanleg van de kreek aanwezig. Belangrijk is dat de natuurliefhebber hier vanaf de weg de vogels van dichtbij kan observeren. In de toekomst willen wij meer kreken herstellen in dit natuurontwikkelingsgebied, die weer moeten aansluiten op de kreken in het Markiezaatsmeer. Als de hele polder in eigendom is, zou zelfs de tussenliggende dijk ontgraven kunnen worden, indien tenminste zijn functie als secundaire waterkering overbodig wordt geacht” (72, 1998).

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Woensdrecht door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Woensdrecht (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Woensdrecht. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Wonen: - Woningstichting Woensdrecht verhuurt en beheert ruim 1.100 woningen en enkele tientallemn bedrijfsruimten in deze gemeente.

- Sport: - McGuns Clan is een team uit de gemeente Woensdrecht, dat - vooral in België - meedoet aan Highland Games. Hoewel dit voornamelijk voor het plezier is, zijn ze wel enorm fanatiek.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Woensdrecht.

Reactie toevoegen