Limburg

Provincie
Limburg

limburg_monumenten_in_nederland.gif

In Limburg vind je duizenden oude en recentere monumenten. In het standaardwerk 'Monumenten in Nederland: Limburg' worden ze in tekst en beeld beschreven. Via de link in het hoofdstuk Bezienswaardigheden is deze pil van 455 pag. nu ook online te lezen.

In Limburg vind je duizenden oude en recentere monumenten. In het standaardwerk 'Monumenten in Nederland: Limburg' worden ze in tekst en beeld beschreven. Via de link in het hoofdstuk Bezienswaardigheden is deze pil van 455 pag. nu ook online te lezen.

LB Provincie Limburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1600x1200].jpg

Provincie Limburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Provincie Limburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Limburg

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Maastricht.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Limburg (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

Limburg is een provincie in het zuidoosten van ons land. De hoofdstad is Maastricht.

Regio's
De provincie is verdeeld in de hoofd-regio's Noord-Limburg, Midden-Limburg en Zuid-Limburg (waarbinnen zich weer specifieke streken bevinden zoals de Roerstreek in Midden- en het Heuvelland, Parkstad en Westelijke Mijnstreek in Zuid-).

Gemeenten
Recente gemeentelijke herindelingen
In 2010 heeft een gemeentelijke herindeling plaatsgevonden in Noord-Limburg. Het ging om een samenvoeging van Helden, Kessel, Maasbree en Meijel én van Venlo en 'Arcen en Velden'. Ook is de gemeente Sevenum toegevoegd aan de gemeente Horst aan de Maas en is Meerlo-Wanssum opgedeeld tussen Venray en Horst. In 2011 zijn in Zuid-Limburg de gemeente Eijsden en Margraten samengegaan tot de gemeente Eijsden-Margraten.

Anno 2017 omvat de provincie nog 33 gemeenten, zijnde:
Noord-Limburg: Bergen, Gennep, Horst aan de Maas, Mook en Middelaar, Peel en Maas, Venlo en Venray.
Midden-Limburg: Beesel, Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, NederweertRoerdalen, Roermond en Weert.
Zuid-Limburg: Beek, Brunssum, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Meerssen, Nuth, Onderbanken, Schinnen, Simpelveld, Sittard-Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg aan de Geul en Voerendaal.

Terug naar boven

Naam en ligging

Op 24 augustus 1815 wordt in ons land een nieuwe Grondwet afgekondigd. Daarin komt de naam 'provincie Limburg' voor het eerst voor. Het voormalige hertogdom Limburg wordt daarmee onderdeel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Het is wel ironisch, dat de Nederlandse koning inzake het oude hertogdom precies de geheel onhistorische Franse departementsindeling heeft gevolgd. Bijgevolg werd het oude Limburg (als onderdeel van het Ourthedepartement) nu Luiks territorium. De provincienaam is afkomstig van het Belgische stadje Limbourg, een stad aan de Vesder in de provincie Luik. De stad telt nu ruim 5500 inwoners en ligt op ca. 275 m hoogte.

Koning Willem I hechtte er aan - grotendeels uit eigenbelang om de titel Hertog van Limburg te kunnen voeren - dat die oude naam niet verloren ging. Daarom werd deze naam nu toegekend aan het voormalige Franse departement Neder-Maas, dat - met delen van het voormalige Roerdepartement - de nieuwe provincie Limburg vormde. Van deze nieuwe provincie heeft echter geen gebied in het oude hertogdom gelegen. Zodoende is de geografische term Limburg dus op oneigenlijke wijze verschoven naar het noorden. Nu ging ze ineens gebruikt worden voor gebieden die voorheen tot Loon, Landen van Overmaas, Gulik, Kleef of Gelre behoorden. (bron: NGV afd. Land van Cuijk en Ravenstein op de site van de NGV, 24-8-2015)

"Het was eigenlijk de bedoeling deze provincie Opper-Gelderland te noemen, omdat het noordelijk gedeelte veel oud Gelders gebied omvatte. Koning Willem I heeft daar echter een stokje voor gestoken en beslist dat de provincie Limburg moest heten. Op die manier wilde hij namelijk voorkomen dat de naam van het oude hertogdom Limburg verloren zou gaan. Dat was natuurlijk een aandoenlijk stukje immateriële monumentenzorg, maar historisch gezien zat de monarch er wel heel erg naast. Het ooit zo beroemde hertogdom heeft zich namelijk nooit noordelijker uitgestrekt dan de lijn Luik-Aken."(1)

Terug naar boven

Plaatsnamen in Limburg

- Met de spelling van onze plaatsnamen (en familienamen, waternamen, veldnamen e.d.) in het algemeen en zeker ook die in Limburg, is in de afgelopen eeuwen nogal 'gerommeld'. Bijv. men schreef op zoals het klonk, namen werden verfranst onder invloed van de Franse overheersing rond 1800, ook het nabije Duitsland deed zijn invloed gelden op spellingsgebied, en ambtenaren die namen vernederlandsten. Hoe dat allemaal zit, kunt u lezen in 'Onze familienamen: stukjes oud Limburgs' (dat ook plaatsnamen behandelt) door de Limburgse taalkundige Pierre Bakkes.

- Welke plaatsen er in Limburg zijn (en deels waren) kun je lezen in de Gehuchtenlijst (Peer Boselie, 2002), met kanton, parochie en dekenaat waaronder zij vielen tot 1801.

- Tegenwoordig hebben veel gemeenten in Limburg op de plaatsnaamborden onder de Nederlandse spelling ook de Limburgse spelling vermeld. In de Plaatsnamelies van Veldeke vind je alle Limburgse spellingen van de plaatsnamen in deze provincie.

- In 2014 is de Codex Nederlands-Limburgse toponiemen (nederzettingsnamen) verschenen, van auteur prof. dr. A. Schrijnemakers.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze provincie, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap LGOG.

- Regionaal Historisch Centrum Limburg.

- Sociaal Historisch Centrum voor Limburg.

- Limburgs Genealogisch en Geschiedkundig Informatiecentrum.

- Steunpunt Archeologie & Monumentenzorg Limburg.

- Nederlandse Geologische Vereniging afdeling Limburg.

- Het Aezel Projek, ofwel Archief voor Erfgoed van Zuid-Nederlandse Eigendommen en Leefgemeenschappen”, heeft tot doel de versnipperde erfgoed-informatie in Zuid Nederland te digitaliseren, te bundelen en voor het brede publiek beschikbaar te stellen via het internet.

- Doel van het Limburgs Museum (te Venlo) is het planmatig verzamelen, conserveren, bewaren, bestuderen, presenteren en tentoonstellen van geschied- en volkskundige objecten, in het bijzonder voor zover betrekking hebbend op de provincie Limburg. De collectie omvat ca. 60.000 objecten.

- Op de website 'Helletocht naar de grotten' van Jo Vromen, genoemd naar het gelijknamige jeugdboek dat hij onder zijn pseudoniem J. Visser schreef, vind je heel veel lezenswaardige artikelen in tekst en beeld over onderwerpen uit de geschiedenis van Limburg.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2013 is de Visie Waterbeheer Limburg 2020 verschenen.

- Het Trendrapport Limburg (2014) schetst de maatschappelijke trends en ontwikkelingen in relatie tot het Limburgs vestigingsklimaat. Het rapport is ambtelijk samengesteld ter inspiratie voor de partijprogramma’s (van de Provinciale Statenverkiezingen 2015) en het politieke debat.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het standaardwerk Monumenten in Nederland: Limburg (Rijksdienst voor de Monumentenzorg / Waanders Uitgevers, 2003) is via de link ook online te lezen.

- Foto's van veel Limburgse kernen.

- Kerkgebouwen in Limburg. Bisschop Frans Wiertz stelt in januari 2014 dat er op dat moment nog 314 parochiekerken in Limburg zijn, en dat gezien de huidige moeilijke tijden (zowel in religieus als financieel opzicht) wellicht nog kerken in steden en stedelijke gebieden gesloten zullen moeten worden, maar dat de inzet in ieder geval is om de kerken in de dorpen te behouden, omdat dorpen doorgaans maar 1 kerk hebben die niet alleen beeldbepalend is voor het dorp maar ook sociaal een belangrijk bindend element vormt.

- Chris Steeghs uit Rijckholt heeft op zijn site foto's van - beoogd - alle weg- en veldkruisen in Limburg. Zijn intentie is om hiermee compleet te raken / te zijn, dus hij houdt zich aanbevolen voor evt. aanvullingen.

- Wie door Limburg rijdt, fietst of wandelt, komt ze overal tegen: de kruisen en kapellen die als monumenten van vroomheid zijn opgenomen in het Limburgse landschap. Duizenden staan er in de bermen, langs de bosranden of soms midden in het weiland. Verspreid door de provincie staan ca. 2.200 kruisen, 600 kapellen, 70 (Lourdes)grotten en een groot aantal losse beelden. Deze monumenten getuigen van een rijke religieuze traditie in deze provincie, die op veel plaatsen nog in ere wordt gehouden. Stichting Kruisen en Kapellen in Limburg zet zich in om dit bijzondere religieuze erfgoed te behouden, middels o.a. inventarisatie, documentatie, voorlichting, en advies over restauratie en onderhoud.

- Tienduizenden objecten uit Limburgse musea e.d. zijn op de site Limburgs Erfgoed online te raadplegen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Tijdens het Orgelfestival Limburg (juli en augustus) zijn er 70 orgelconcerten in kerken verspreid over de hele provincie.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Koninklijke Wandel Bond Nederland (KWBN) regio Limburg.

- Natuurbeheerplan Limburg 2017 geeft de na te streven provinciale doelen weer op het gebied van (agrarisch) natuur- en landschapsbeheer. Het provinciaal Natuurbeheerplan vormt tevens het leidend document voor de subsidieverlening in het kader van het Subsidiestelsel Natuur en Landschapsbeheer (SNL).

- Gedetailleerde informatie over ontstaan en ontwikkeling van de regionale landschappen in deze provincie, vind je in de - via de link ook online te lezen - studie Ontgonnen Verleden. Historisch-geografische regiobeschrijvingen betreffende de provincie Limburg (76 pagina's, Ministerie van LNV, 2009).

- Sinds 2012 is er het elektronische kwartaaltijdschrift Limburg in Beeld, met reportages over natuur(gebieden) in deze provincie. Een abonnement is gratis.

- De beverpopulatie in Limburg is op de goede weg, mede door boeren die op vrijwillige basis hun beekoevers zodanig inrichten dat ze aantrekkelijk zijn voor bevers. Nadat in 1993 de eerste Limburgse bever was gesignaleerd (bij Afferden), omvat de populatie tegenwoordig ca. 100 dieren.

- Stichting Het Limburgs Landschap.

- Provinciaal natuur- en landschapsbeleid Limburg.

- Het Heuvelland, het Maasdal en de Peel zijn Limburgse gebieden die voor Nederlandse begrippen een grote verscheidenheid aan planten en dieren herbergen. Al vroeg trekt het bijzondere karakter van deze landschappen de belangstelling van mensen die de natuur in het veld bestuderen. Reeds in 1910 organiseren zij zich in het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg. Vandaag de dag zijn vele veldwaarnemers en natuurliefhebbers lid van deze provinciale vereniging.

- De film "Limburg in Beeld" (1919) was de eerste toeristisch/educatieve film in Nederland.

- Rijkswaterstaat heeft in 2011 en 2012 de sluiskolken bij Born, Maasbracht en Heel verlengd. Een deel van de sluiscapaciteit op het Julianakanaal was hierdoor voor langere tijd niet beschikbaar. Om lange wachttijden te voorkomen en om u als recreatievaarder van dienst te zijn is een fraaie alternatieve route ontwikkeld: de Wilemsroute. De Willemsroute is het verleidelijke alternatief om van Roermond of Den Bosch naar Maastricht en vice versa te varen. Deze route is voornamelijk bedoeld voor de recreatieve vaarweggebruiker die meer wil dan alleen van A naar B varen. Een goed begaanbare en mooie vaarweg die leidt langs vele aantrekkelijke plaatsen in Nederlands en Belgisch Limburg. De route gaat via het Kanaal Wessem-Nederweert, de Zuid-Willemsvaart en de historische vaarroute door Maastricht naar ’t Bassin, de sfeervolle historische binnenhaven in het centrum van de oude stad. De Willemsroute is een rustige route met kleine sluizen en veel afmeermogelijkheden. De omgeving van de vaarweg is recreatief zeer aantrekkelijk. Voor nadere informatie zie de site van de Willemsroute en een reisverslag Willemsroute met foto's.

- Voor 10 bijzondere diersoorten in Limburg is een speciaal soortbeschermingsplan gemaakt.

- Natuurcollectief Limburg is opgericht in 2016, om het voor particuliere natuurbeheerders met een klein natuurgebied in de provincie mogelijk te maken om voor een beheervergoeding in aanmerking te komen. Een aanvraag voor de Subsidieregeling Natuur en Landschap (SNL) moet vanaf 2017 namelijk betrekking hebben op een - gezamenlijk - gebied van minimaal 75 ha. Met een collectieve aanvraag van meerdere kleine particuliere natuurbeheerders wordt deze ondergrens ook gehaald. Oprichter Gé Peterink van Natuurbegraafplaats Weverslo in Heider: "Wij zijn er voor die particuliere natuurbeheerder met een klein gebied die enthousiast werkt aan de kwaliteit van zijn natuurgebied. Dat is degene die ook wil leren van de kennis en kunde van anderen. Juist deze groep dreigt door de nieuwe subsidieregels buiten de boot te vallen. En dat kan niet de bedoeling zijn. De kleine particuliere natuurbeheerder zorgt immers voor de krenten in de ‘natuurpap’, waardoor natuur en landschap zo verrassend en aantrekkelijk blijven." Inmiddels is in iedere provincie een dergelijk Natuurcollectief opgericht, om de krachten van kleine natuurbeheerders te bundelen.

- In 2017 is Waterschap Limburg ontstaan uit fusie van de waterschappen 'Roer en Overmaas' en 'Peel en Maasvallei'. Hun slogan ‘met de omgeving, voor de omgeving’ is een belofte namens het voltallige waterschapsbestuur en medewerkers. Het Waterschap richt zich op intensieve samenwerking en verbinding met inwoners, bedrijven, land- en tuinbouw, gemeenten en natuur- en terreinbeheerders. Ze gaan graag met alle belanghebbenden in gesprek over waterbeheer en de opgaven die er liggen in de zorg om droge voeten, veilige dijken en voldoende schoon water in de provincie.

- Anno 2017 leven er weer ruim 600 bevers in Limburg. Ze zijn na een lange periode van afwezigheid weer terug in bijna alle watergangen van de provincie. De bever zorgt voor een gevarieerde natuur in de Limburgse wateren waar veel andere diersoorten van profiteren. Veel mensen genieten van de bever en komen naar de dieren kijken. Ook de Provincie heeft hier vanuit de actieve soortenbescherming aan bijgedragen. Aan dat succes zit echter ook een keerzijde. Bevers kunnen door het bouwen van dammen, het knagen aan bomen en struiken en door graverij in oevers en dijken schade en overlast veroorzaken. Preventieve maatregelen nemen is de belangrijkste stap om te voorkomen dat er graaf- of vraatschade optreedt, en dat gebeurt dan ook. Door bijvoorbeeld het plaatsen van hekken, rasters en het aanbrengen van gaas of stortsteen, is al veel schade (te) voorkomen. Dit is dan ook een goede maatregel die goed werkt bij tuinen, landgoederen en akkers langs wateren waar bevers leven.

In de watergangen zijn echter geen werende maatregelen te nemen. Deze werken te beperkt voor de scheepvaart of voor het plegen van onderhoud of zorgen ervoor dat diersoorten niet meer kunnen migreren (zoals trekvissen). Bevers bouwen dammen in smalle watergangen met stromend water waardoor de waterstand wordt verhoogd en landbouw- en natuurgrond vernatten. In  landbouwgebied worden de dammen verwijderd, vaak bij herhaling. In natuurgebieden worden, indien kwetsbare natuur wordt bedreigd, levellers (een buis in de dam die het water aan beide kanten op het gewenste peil houdt) geplaatst, of wordt het water omgeleid. Hierdoor zijn de kosten die met name Waterschap Limburg maakt om de problemen beheersbaar te houden (met name het verwijderen van dammen en het dichtmaken van oeverholen) de laatste jaren wel flink opgelopen.

Als er geen alternatieven meer voorhanden zijn kan de Provincie een ontheffing verlenen op basis van de Wet Natuurbescherming (voorheen de Flora- en Faunawet) om de bevers te verwijderen of te doden of hun rust- en verblijfplaats te vernielen. Deze ontheffing wordt verleend op basis van het Faunabeheerplan 2015-2020. Het wordt echter steeds moeilijker om deze ontheffing in te zetten, omdat bijna alle watergangen al bezet zijn met bevers en de overige provincies geen bevers willen uitzetten. De optie tot het doden van bevers wordt - zij het nadrukkelijk als laatste middel om schade te voorkomen, als andere methoden geen baat meer bieden - anno 2017 niet meer uitgesloten. D.w.z. de Provincie is hier een voorstel voor aan het uitwerken. De Partij voor de Dieren ageert hiertegen. En bever-oloog Willy de Koning denkt er genuanceerd over. Lees hun aller visies in Willy's artikel 'Discussie over beverbeheer barst los' (20-2-2017). En op onze pagina van de buurtschap Pepinusbrug vind je diverse links naar haar andere artikelen en films m.b.t. haar bever-avonturen in de provincie.

- In 1994 is Bodemzorg Limburg gestart met haar taak: beheren en beheersen van afgewerkte stortplaatsen in de provincie. Zij is namens de betrokken gemeenten verantwoordelijk voor de nazorg van 15 locaties die zijn gesloten vóór 1 september 1996. Voor locaties die daarna zijn gesloten ligt de verantwoordelijkheid voor de nazorg bij de Provincie. De organisatie regelt dat het afval solide wordt afgedekt en dat er eventueel milieubeschermende voorzieningen worden aangebracht. Daarnaast zorgt zij voor periodieke controles en zet zij zich in om de afgedekte vuilstorten een nieuwe bestemming - veelal natuurgebied - te geven.

Terug naar boven

Links

- Provincie: - Officiële site van de Provincie Limburg.

- Media / nieuws: - Omroep L1.

- Het Limburgs: - Dialect- en cultuuronderwijs Limburg. - Veldeke Limburg houdt zich bezig met het bevorderen en ontwikkelen van de Limburgse taal en de Limburgse volkscultuur. Dialectvereniging Veldeke kent een historie die 90 jaar geleden, in 1926, is begonnen. Toen kwamen in Maastricht een aantal notabelen bij elkaar die zich ongerust maakten over het teruglopende gebruik van het Limburgs dialect. Die zorg was niet nieuw: al in de 18e en 19e eeuw vinden we publicaties waarin de vrees wordt uitgesproken dat het Limburgs dialect teloor zal gaan onder invloed van aanvankelijk het Frans en later het Nederlands als officiële taal. In 1926 wordt de beoefening en in stand houding van de Limburgse dialecten voor het eerst in verenigingsverband gepropageerd. De naam Veldeke verwijst naar dichter Henric van Veldeke, die acht eeuwen eerder zijn verzen schreef in de toentertijd gebezigde streektaal.

Maar aanvankelijk schreef men de naam nog met puntjes tussen de letters waarmee Veldeke een afkorting werd voor het motto: "Voor Elk Limburgs Dialect Een Krachtige Eenvormigheid". Daarmee werd enerzijds verwezen naar de veelvormigheid van de dialecten die Limburg rijk was (en nog altijd is), terwijl anderzijds het streven naar uniformering van spelling en weergave daarvan werd uitgedrukt. De kwestie van de spelling zal Veldeke tot op de dag van vandaag achtervolgen. Ondanks herhaalde pogingen om de klankrijkdom van de diverse dialecten in schrijfwijze en leestekens te vangen (de laatste spellingwijzer dateert van 2003), hanteren veel auteurs nog altijd hun eigen lokale varianten. Die lokale verschillen leiden er in de loop van de jaren dertig van de vorige eeuw toe dat in diverse plaatsen lokale Veldeke-kringen worden opgericht. Veldeke heeft meer dan 2800 leden, verdeeld over 10 lokale kringen. - Hoogleraar taalcultuur Leonie Cornips pleit d.d. 3-11-2016 voor behoud van de tweetaligheid (Nederlands en Limburgs) in de Limburgse peuterspeelzalen.

- In 2009 was er de verkiezing voor Limburgs Dierbaaroord, opgezet door de Provincie Limburg en Dagblad De Limburger / Limburgs Dagblad. Mensen konden verhalen insturen met bijzondere herinneringen aan een gebouw of ander object, of een dorp of buurtschap. Er waren honderden inzendingen. Onder de link zijn de 5 winnende verhalen online te lezen.

Reactie toevoegen