Landgraaf

Plaats
Dorp en gemeente
Landgraaf
Parkstad
Limburg

landgraaf nieuwenhagen gemeentehuis [640x480].jpg

Landgraaf Nieuwenhagen voormalig gemeentehuis.

Landgraaf Nieuwenhagen voormalig gemeentehuis.

RIT_20120329_7946_ANWB_richtingaanduiding.jpg

Landgraaf, ANWB richtingaanwijzer

Landgraaf, ANWB richtingaanwijzer

Landgraaf

Terug naar boven

Status

- Landgraaf is een plaats en gemeente in de provincie Limburg, in de regio Parkstad.

- De gemeente Landgraaf is in 1982 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Nieuwenhagen, Schaesberg en Ubach over Worms.

- Wapen van de gemeente Landgraaf.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Landgraaf.

- Doorgaans blijven na een gemeentelijke herindeling de kenen met hun namen wel bestaan. De genoemde kernen waren echter al zo aan elkaar gegroeid, dat men vanaf 1986 de gemeentenaam tevens als plaatsnaam is gaan gebruiken, en er sindsdien dus formeel nog slechts sprake is van 1 plaatsnaam: Landgraaf. Ter plekke worden de grenzen van de voormalige dorpen/gemeenten nog wel met witte plaatsnaamborden aangegeven. De gemeente Landgraaf beschouwt de 3 voormalige gemeenten nu als wijken dan wel stadsdelen. De enige kern die geografisch gezien nog afzonderlijk van de andere kernen is gelegen, en onzes inziens daarom geografisch gezien nog altijd als dorp is te beschouwen, is Rimburg. In zekere zin ligt ook Ubach over Worms nog apart van de andere kernen, omdat het van het overige gebied wordt afgescheiden door de (op een hoger niveau aangelegde) autoweg Kerkrade-Brunssum.

- De gemeente Landgraaf is als volgt verdeeld in wijken en buurten:
Schaesberg: Schaesberg Centrum, Achter de Haesen, Achter den Winkel, Eikske, Mijnbuurt, Heistraat, Gravenrode, Klinkerkwartier, De Dormig, Lichtenberg, De Streep, Leenhof en Kakert.
Nieuwenhagen: Op de Kamp, Hoefveld, Oud Nieuwenhagen, Nieuwenhagerheide en Exdel.
Ubach over Worms: Waubach, Rimburg, Groenstraat, Lauradorp, Parkheide, Namiddagsche Driessen en Abdissenbosch.(1)

- Alle postadressen in de gemeente Landgraaf vallen onder de (postale) plaats Landgraaf, inclusief die van het dorp Rimburg.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Lankgraaf.

Naamsverklaring
De gemeente Landgraaf dankt haar naam aan een prehistorische ‘landgraaf’, een gegraven droge gracht (‘ringwal’) die onder meer de plaatsen van Landgraaf met elkaar verbindt en omzoomt. Op sommige plaatsen is deze landgraaf wel twintig meter breed. De aan een zijde opgehoogde grond was sterk begroeid, waarbij soms de takken en twijgen als afrastering in elkaar waren gevlochten. Dit ziet men nu soms nog in het oudere en grillig gevormde gewas. De landgraaf is een archeologisch monument. (3065)

Terug naar boven

Ligging

Landgraaf ligt NO van Heerlen, NW van Kerkrade, ZO van Brunssum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- De gemeente Landgraaf omvat ca. 18.000 huizen met ca. 40.000 inwoners, verdeeld in Schaesberg 17.000, Ubach over Worms 13.000 en Nieuwenhagen 10.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Rond het begin van onze jaartelling legden de Romeinen een weg aan van Tongeren, via Heerlen, naar Keulen: de Romeinse heerweg. In de buurt van de weg vestigden zich kolonisten in zogenaamde villa's. Dit waren grote boerderijen. Eén ervan lag bij Overstenhof. Bij de kruising van de weg met het riviertje de Worm ontstond het straatdorp Rimburg.

Na de Romeinse tijd bleef het gebied bevolkt, zoals blijkt uit sporen die in de bodem zijn achtergebleven. Vanuit de beekdalen werd het gebied ontgonnen: de grootste boerderijen lagen aan het water. Sommige groeiden uit tot kastelen, zoals Schaesberg en Strijthagen. Geleidelijk kwamen ook de hogergelegen gebieden in gebruik. Zo ontstonden Waubach, Nieuwenhagen en Scheidt, dat pas veel later Schaesberg ging heten (op de plattegrond van Kuyper uit ca. 1870 heet de kern Schaesberg nog steeds Scheydt). Omstreeks 1100 was Nieuwenhagen een belangrijk centrum voor de productie van aardewerk.

Tot het begin van de 20e eeuw was de regio zeer landelijk met veel kleine en enkele grote boerenbedrijven. De mijnbouw, die na 1890 opkwam, bracht ingrijpende veranderingen met zich mee, zoals grootschalige industrie, een enorme groei van de bevolking en nieuwe woonwijken in en rond de oude plaatsen. In 1897 kwam de spoorwegverbinding van Heerlen, via Schaesberg, naar Herzogenrath tot stand. Twee grote mijnen werden in Schaesberg gevestigd: de Oranje Nassau II (1904-1971) en de staatsmijn Wilhelmina (1906-1969). Omstreeks 1965 was hun bloei voorbij. De woonwijken Leenhof, het Eikske, Lauradorp en Kakert zijn de meest tastbare herinneringen aan deze periode.

Na de sluiting van de mijnen volgde een herstructurering. Er kwamen nieuwe industriegebieden zoals Strijthagen en Abdissenbosch. Onder het motto 'Van zwart naar groen' werden de oude mijngebouwen met de omliggende terreinen grotendeels afgebroken en geruimd, om plaats te maken voor woonwijken en recreatiegebieden. De draf- en renbaan (het tegenwoordige Megaland) en enkele grote groengebieden getuigen van deze omslag.

Vanaf het begin is de opbouw van de nieuwe gemeente voortvarend aangepakt: de oude kernen werden vernieuwd en met elkaar verbonden door de aanleg van het nieuwe centrum Op de Kamp (op de plaats van de vroegere hoeve De Kamp), het bestuurlijk hart van de gemeente en tevens winkel- en woongebied. Inmiddels zijn vele riante woonwijken ontstaan, zijn oude wijken zorgvuldig gerenoveerd en grote recreatieve groengebieden ontwikkeld, zoals Park Gravenrode. (3065)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze gemeente, kun je terecht bij Heemkundevereniging Landgraaf.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Landgraaf heeft 177 rijksmonumenten.

- Zie verder bij Nieuwenhagen, Schaesberg en Ubach over Worms.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Landgraaf geniet landelijke bekendheid vanwege o.a. het popfestival Pinkpop.

- Poëziefestival (meerdere evenementen door het jaar heen).

- Limburgs Mooiste (juni) is een wielerklassieker door het Zuid-Limburgse Heuvelland.

- Het Waubachs Dorpsfeest (op een zondag in juni) is een grote braderie met tal van nevenactiviteiten zoals livemuziek.

- Franse Jaarmarkt (op een zondag in augustus) in Schaesberg omgeving Kerkplein.

- Weidefeest te Waubach (op een zondag begin september).

- Najaarskermis (vier dagen begin oktober) in Nieuwenhagen.

- Najaarskermis (rond een weekend in oktober) in Schaesberg.

- Kapellerbosloop (op een zondag begin december) op de paden rond het Kapellerbos. Organisatie: Sport- en Trimclub Brunssummerheide.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Zwem- en sportcentrum In de Bende.

- SnowWorld Landgraaf is gebouwd op een steenberg van de voormalige steenkolenmijnen.

- Wereldtuinen en Dierenpark Mondo Verde.

Terug naar boven

Beeld

- Beeldbank Landgraaf, meer dan 6.000 foto's en oude ansichten van de kernen in de gemeente Landgraaf.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Landgraaf (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Landgraaf.

- Lokale links: - Landgraaf linkspagina met honderden links.

- Onderwijs en kinderopvang: - Gastouderbureau Viaviela.

- Zorg: - Zorgboerderij An de Kloesterstroat. - Zorgboerderij Der Bösch.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Landgraaf gedachteniskapel, - idem Kempkensweg, - idem Uurwerkersweg, - idem Abdissenbosch, - idem Eikske, - idem Spaans Kentje en - idem Vogelzankweg.

Reacties

(1)

geen map te vinden van Nieuwenhagerheide, de landgraaf voor de onteigening in de zestiger jaren. jammer

Red.:
Helaas is op het internet in het geheel niets te vinden over Nieuwenhagerheide (behalve over de fanfare en de kerk). Onder het kopje Status hierboven, 2e streepje, vindt u links naar de 3 gemeenten waar de gemeente Landgraaf in 1982 uit is ontstaan (waar u wellicht op doelt met 'onteigening'?). Op de pagina van Nieuwenhagen vindt u een plattegrond van de gemeente Nieuwenhagen anno ca. 1870. Daarop staan op dat moment alleen nog de buurten Boven Nieuwenhagen-Straat en Onder Nieuwenhagen-Straat. Nieuwenhagerheide is dan kennelijk nog geen ingeburgerd begrip, hoewel in 1796 al wel sprake is van Neuwenhaagender Heyde rotte (wijk) en ook het woonadres Heyde in de hele 19e eeuw al bekend is.

Reactie toevoegen