Weert

Plaats
Stad en gemeente
Weert
Midden-Limburg
Limburg

LB gemeente Weert in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Weert in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Weert in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Weert

Terug naar boven

Status

- Weert is een stad en gemeente in de provinicie Limburg, in de streek Midden-Limburg. Het is de hoofdplaats van de gemeente.

- De gemeente Weert is in 1998 vergroot met de gemeente Stramproy.

- De gemeente Weert omvat naast de gelijknamige stad verder nog de dorpen Altweerterheide, Laar, Stramproy, Swartbroek en Tungelroy, en de buurtschappen Breyvin, Castert (deels), Crixhoek, De Berg, De Boberden, De Horst, Dijkerstraat, Hei, Houtbroek, Hushoven, Moesdijk, Rietbroek, Vlootkant en Wisbroek. Dat zijn 1 stad, 5 dorpen en 14 buurtschappen in totaal. Boshoven is een voormalige buurtschap, tegenwoordig stadsdeel van de stad Weert.

Altweert is vanouds een buurtschap en is in de jaren zeventig van de 20e eeuw door nieuwbouw getransformeerd tot woonwijk in het ZW van Weert. Interessant is het artikel van prof. dr. A. Schrijnemakers over de mogelijke betekenissen van de plaatsnaam Altweert, en wat daarbij wel en niet aannemelijk/waarschijnlijk is en waarom. Daar blijken nogal wat discussies over te zijn gevoerd. De wijk Keent is gebouwd in de jaren vijftig en was de eerste Weerter uitbreiding Z van de spoorlijn Eindhoven-Roermond. O van Keent ligt de wijk Moesel, en O daarvan de wijk Graswinkel.

- Wapen van de gemeente Weert.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Weert.

- Onder de stad Weert vallen ook de buurtschappen Dijkerstraat (deels) en Moesdijk. Alleen voor de postadressen vallen ook de dorpen Altweerterheide, Laar, Swartbroek en Tungelroy en de buurtschappen Castert (deels), Dijkerstraat (deels, het andere deel) en Hushoven onder de stad Weert.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Wieërt.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Weert grenst in het NW aan de provincie Noord-Brabant, Budel-Dorplein en Budel, in het NO aan de A2, Nederweert en Leveroy, in het ZO aan Ell en Haler-Uffelse en in het Z aan België en de Belgische plaatsen Molenbeersel, Bocholt en Lozen, en ligt ZO van Valkenswaard en Eindhoven, Z van Someren, Asten en Helmond, ZW van Nederweert-Eind en Ospel, W van Kelpen-Oler en Heythuysen, NW van Thorn en Roermond en NO van de Belgische plaats Bree. De gelijknamige hoofdplaats ligt N in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Weert 1.107 huizen met 6.507 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 384/2.281 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Molenpoort 15/91, Dries 14/66, Maaspoort 46/286, Biest 36/279, Leuken 98/522, Swartbroek 53/276, Tungelroij 73/467, Moeselkeent 69/434, Altweert 55/321, Boshoverbeek 31/185, Boshoven 59/322, Hushoven 64/372 en Laar 110/605. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 19.600 huizen met ca. 49.000 inwoners, de stad ca. 17.500 huizen met ca. 44.000 inwoners (dit is inclusief de aantallen voor de dorpen Altweerterheide, Laar, Swartbroek en Tungelroy).

Terug naar boven

Geschiedenis

Veruit de meeste Nederlandse steden zijn ontstaan aan het water, maar deze stad is een uitzondering: ze ligt namelijk op het Eiland van Weert, een zandrug van ongeveer vijf bij tien kilometer in de laaggelegen Roerdalslenk. Door de ligging op een kruispunt van wegen - die in de middeleeuwen door de hoge riviertollen veranderden in handelsroutes - groeide Weert uit tot een van de weinige plaatsen van betekenis in de moerassige, vrijwel onbegaanbare Peel. Het was niet gemakkelijk om water naar deze hooggelegen stad te brengen, of om het daar vast te houden. Dat is nog altijd zo. De stad zoekt het daarom de komende jaren in klimaatadaptieve ingrepen. Niet zozeer in het terugbrengen van grote wateroppervlakten, maar eerder in de slimme oplossingen van voorheen. Aldus researcher Jip Pijs in het in het hoofdstuk Links, kopje Klimaatadaptatie gelinkte artikel, waar je ook nadere informatie vindt over deze plannen. (bron: MMNieuws)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Weert, kun je terecht bij de volgende instanties:

- De in 1982 opgerichte Stichting Historisch Onderzoek Weert (ook wel afgekort tot SHOWeert) houdt zich bezig met het publiceren van wetenschappelijk verantwoorde literatuur over de geschiedenis van het Land van Weert en zijn directe omgeving. Resultaten van nieuw onderzoek zijn en worden gepubliceerd in het Weerter Jaarboek, Nederweerts Verleden, De Maasgouw, Opera Omnia, Spiegel van Roermond en de eigen serie Libelli Wertenses. Daarnaast stelt de stichting middels haar website reeds gepubliceerde artikelen en originele bronnen over de geschiedenis van Weert ter beschikking. Voor zover relevant voor de Weerter historie worden artikelen en bronnen over Nederweert, Wessem en het oude graafschap Horn eveneens op haar site gepubliceerd.

- Gemeentemuseum Jacob van Horne omvat voorwerpen met betrekking tot de geschiedenis van Weert en omgeving vanaf de prehistorie. Verder een collectie hedendaagse kunst betreffende Limburgse kunstenaars.

- Gemeentearchief Weert.

- Geologische Vereniging Mente et Malleo.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Op het terrein van het voormalige mobilisatiecomplex (MOB) Weert (Diesterbaan 31) wordt in of vanaf 2019 het nieuwe wijkje Boswaard ontwikkeld. Het MOB-complex is in 1952 tijdens de Koude Oorlog gebouwd en had als functie om troepen snel te kunnen bevoorraden met brandstof, munitie en voertuigen bij een mogelijke Russische inval. Het complex stond al langere tijd leeg. Het wordt een wijk met 43 luxe vrijstaande woningen in een bosrijke omgeving. De provincie heeft het terrein voor een miljoen euro gekocht van het Rijksvastgoedbedrijf (onder de link vind je een videoreportage over dit project). Met de opbrengst van de landhuizen wil de provincie een deel van de kosten voor de sloop van stallen op het platteland financieren. De Provincie Limburg heeft de grond doorgeleverd aan Ruimte voor Ruimte Limburg CV, die de gronden gaat ontwikkelen als woongebied. Ruimte voor Ruimte Limburg CV is in 2002 opgericht om de door de Provincie Limburg betaalde kosten voor het slopen van agrarische opstallen terug te verdienen door middel van de verkoop van bouwkavels. Deze subsidieregeling heeft substantieel bijgedragen aan de leefbaarheid van het platteland door middel van de sloop van 600.000 m2 stallen en het uit de markt nemen van 3,2 miljoen kg fosfaat.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Weert heeft 73 rijksmonumenten.

- Weert heeft 138 gemeentelijke monumenten.

- Al eeuwen lang staat midden in Weert een uniek monument dat de trots is van iedereen die deze stad een warm hart toedraagt: de Martinuskerk, tegenwoordig officieel Dekenale Stadskerk Sint Martinus geheten. Als authentieke laat-gotische hallenkerk behoort zij tot de Top Honderd Monumenten van Nederland. Stichting Martinus Monument zet zich in voor het in goede staat houden van de kerk.

- Wederopbouwcomplex De Lichtenberg, gelegen tussen de Kazernelaan, Parklaan, Nelissenhofweg en IJzerenmanweg, is gebouwd in de periode 1954-1961 als voorziening voor onderwijs, cultuur, sport en religie van het Bisschoppelijk College in Weert. Het complex bestaat uit vier onderdelen: het openluchttheater, de Mariakapel, de tennisbanen en het zwembad. Sinds eind jaren zestig verloren de verschillende onderdelen, met uitzondering van de tennisbanen, hun functie. Diverse gebouwen verkeren in slechte staat. Om onherstelbare schade te voorkomen, moet het gebied weer een zinvol en structureel gebruik krijgen. Het complex staat op de Top 100 van de meest waardevolle monumenten uit de wederopbouwperiode en is in 2010 benoemd tot rijksmonument. Een herbestemming van het complex is in onderzoek.

- Molens: - Molen Sint Oda. - Molen Wilhelmus Hubertus. - Molen Sint Anna te Weert-Keent. - Molenstichting Weerterland.

- Mariakapel.

- De rijksmonumentale St. Antoniuskapel of Theuniskapel (Altweerterkapelstraat 6, wijk Altweert) dateert oorspronkelijk uit 1723, is in 1826 grotendeels herbouwd en deels gepleisterd, en is in 1978 gerestaureerd.

- Gevelstenen in Weert.

- De site van Stichting Heyerkapel verstrekt informatie over kleine religieuze monumentjes in de gemeente Weert. Je vindt er gegevens over kapellen, (weg)kruisen, heiligenbeelden, muurnissen en grotten, bermmonumentjes en zelfs over verdwenen objecten. Voorts vind je er informatie over o.a. publicaties en instructies om wegkruisen te versieren.

- Het pand van Landbouwbelang aan de Zuid-Willemsvaart is in 2004 gesloopt. De laad- en loskraan, eveneens een rijksmonument, is toen gedemonteerd en opgeslagen. Aanvankelijk was het de bedoeling de kraan langs het kanaal te herplaatsen, maar Rijkswaterstaat wilde dat niet, omdat het vakwerk van de kraan de radar van het scheepverkeer op de Zuid-Willemsvaart zou storen. De gemeente besloot daarop in 2019 een prijsvraag uit te schrijven om er een kunstwerk van te maken. Dat krijgt een plek in een nieuw parkje aan de Werthaboulevard bij de Stadsbrug, op korte afstand van de oude standplek van de kraan.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Weerter Fokpaardendag (op een zaterdag in maart).

- De nationaal bekende Fiets4daagse De Peel (juli) kun je starten vanuit Meijel, Deurne, Stiphout of Weert. Er doen jaarlijks ca. 10.000 deelnemers uit heel Nederland aan mee. De fietsroutes voeren onder andere door het Nationaal Park De Groote Peel in de Peel, het Recreatiedomein Maasvallei en de Kempen met onder andere het Nationaal Park Hoge Kempen in Belgisch Limburg. Dit is afhankelijk van de gekozen startplaats. De routes (je kunt kiezen uit de afstanden 30, 45 en 60 km) zijn beschreven en bewegwijzerd. Naast het fietsen worden er in de regio allerlei nevenactiviteiten georganiseerd.

- Het doel van de Truckrun Weert (op een zondag begin september) is om jaarlijks mensen met een beperking een onvergetelijke dag te bezorgen. Dit doen ze door met ca. 200 vrachtauto's door Weert en omstreken een toertocht te rijden. Op deze speciale dag liggen blijdschap en emotie voor iedereen (deelnemers, chauffeurs en vrijwilligers) dicht bij elkaar. Filerijden was nog nooit zó leuk... Zonder de enthousiaste inzet van vrijwilligers kan Truckrun Weert deze toertocht niet organiseren. Verkeersregelaars, mensen die willen helpen in de horeca, kortom mensen die de handen uit de mouwen willen steken om deze dag te laten slagen.

Meedoen aan de Truckrun is niet alleen leuk, het is een onvergetelijke ervaring die je als vrijwilliger niet mag missen. De doelgroep vraagt om geduld, begeleiding en natuurlijk aandacht, en dit kan alleen met inzet van enthousiaste vrijwilligers. Ook zijn natuurlijk sponsoren nodig die deze dag samen met de organisatie mogelijk maken. Voel jij je aangesproken en wil jij de organisatie en de mensen met een beperking komen helpen, meld je dan aan. De Truckrun Weert moet je niet alleen zien, je moet hem ook horen, voelen, toejuichen en er van genieten.

- De Kermis Weert (gedurende 6 dagen eind september) is naar eigen zeggen de grootste, goedkoopste en gezelligste kermis van Limburg. Er staan ca. 130 attracties op 7 pleinen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Munttheater is gevestigd in het centrum van Weert en met jaarlijks 50.000 bezoekers hét professionele cultuurpodium voor de stad en wijde omgeving. Het Munttheater heeft als kerntaak het bieden van een hoogwaardig, kwalitatief en gevarieerd theateraanbod alsook het faciliteren van lokale verenigingen door het bieden van een podium voor hun optredens. Ook het bedrijfsleven weet het Munttheater te vinden als partner voor de organisatie van een zakelijk evenement in de theaterzaal of de foyer.

- Met de Stadsgidsen Weert kun je met een groep diverse thematische wandelingen door deze stad maken.

- IVN afd. Weert e.o..

- Stichting Groen Weert ziet toe op een schoon milieu en duurzaam groen beheer in deze gemeente en de buurgemeenten Cranendonck, Nederweert en Leudal. De vrijwilligers adviseren en assisteren zowel de lokale overheid als particulieren bij het duurzaam behoud en bevorderen van groenvoorzieningen.

- Speeltuin en kinderboerderij Van Horne Hoeve.

- De mondiale competitie Communities in Bloom is een competitie waarbij de maatschappelijke betrokkenheid en het meedoen van inwoners, bedrijven en verenigingen een zeer belangrijke rol speelt. Weert is in 2012 al uitgeroepen tot Groenste stad van Nederland, in 2013 tot Groenste stad van Europa en mag daar sinds 2014 ‘Groenste regio van de wereld’ aan toevoegen.

- Op het weblog van Gerard Stals, als oud-Altweerterheidenaar oftewel 'Heiknuiter' beter bekend als 'Geer vanne Smeed', vind je honderden goed uitgewerkte artikelen in tekst en beeld over de natuur in Weert en omgeving, onderverdeeld in meer dan 30 hoofdstukken.

- Het Limburgs Landschap heeft in 2009 het ven Roeventerpeel in oude staat hersteld. De naam van het ven is bekend van de nabijgelegen parkeerplaats Roevenpeel aan de A2. Het ven ligt O van Weert, O van de Schoorweg, tussen spoorlijn en A2. Het ven was bijna geheel verland en wordt omgeven door elzenbroekbos en op de drogere delen staat eikenbos. De langzaam dichtgegroeide Roeventerpeel is vrijgemaakt van bomen en struiken en het slib en de plantenresten zijn afgegraven tot op de originele zand- en leembodem. In totaal is 9 hectare begroeiing met wilg, berk en riet verwijderd. De strooisellaag in het bos en de voedselrijke sliblaag van het voormalige ven zijn afgegraven. Het voedselrijke water van de Leukerbeek, die midden door de Roeventerpeel loopt, is om het gebied heen geleid. Een belangrijke voorwaarde om de originele voedselarme omstandigheden van het ven te herstellen.

- Natuur- en recreatiegebied De IJzeren Man in Weert is in 2013 heringericht. Het bos is uitgedund, met name met soorten die hier oorspronkelijk niet thuishoren. Daardoor krijgen inheemse soorten de ruimte om zich beter te ontwikkelen. De randen van vennen zijn opgeschoond en de oeverbeschoeiing is verbeterd. Er vindt natuurlijke begrazing plaats met schapen. In dit heuvelachtige bosgebied zijn tal van interessante planten en dieren te vinden. Daarnaast zijn er gemarkeerde wandelroutes, fietsmogelijkheden en excursies onder begeleiding.

Na een storm begin 2018 kregen veel bomen in het gebied De IJzeren Man het ook nog zwaar te verduren door de zeer warme en droge zomer van dat jaar. Daardoor zijn veel bomen dood gegaan. Ook waren er bomen verzwakt vanwege aantastingen door insecten of schimmels. Bij het opruimen van de stormschade zijn alleen de hoogst noodzakelijke opruimwerkzaamheden uitgevoerd. In 2019 heeft bosbeheerder Bosgroep Zuid Nederland herstelwerkzaamheden in het bosgebied uitgevoerd. De focus lag daarbij op het veilig maken van de 55 hectare aan bos- en natuurgebied, na de storm van januari 2018. Bij de uitvoering van de beheersmaatregelen is gewerkt volgens de gedragscode ‘zorgvuldig bosbeheer’. Vlak voordat met de uitvoering van werkzaamheden is begonnen, zijn de percelen geïnventariseerd op aanwezigheid van bijzondere soorten, zodat deze bij de uitvoering van de werkzaamheden gespaard zijn gebleven. Door het verwijderen van dode en zieke bomen zijn hier en daar kleine open ruimtes ontstaan. In het najaar van 2019 worden op deze open plekken nieuwe bomen geplant. (bron: Bosgroep Zuid Nederland)

- Er is veel te zien én te doen in Natuur- en Milieucentrum (NMC) De IJzeren Man in Weert. In het NMC is een balie waar je met al je vragen over natuur en milieu terecht kunt. Daarnaast zijn er informatiefolders en 'groene' winkelprodukten. Er is een leslokaal voor scholen, een bijenhal en een speel- en tekenhoek voor kinderen. Ook is er een spannend boven- en ondergronds biotoop te zien. Het NMC is zeker de moeite waard om te bezoeken tijdens een regenachtige dag. Voor scholen zijn er uitgewerkte lespakketten aanwezig en is het mogelijk met behulp van veldwerkkisten buiten aan de slag te gaan. Het natuurleerpad sluit mooi op het NMC aan. Een aanrader is ook de mogelijkheid voor gezinnen om actief te zijn middels de Natuurspoortocht. Het centrum is mooi te combineren met talrijke andere bezienswaardigheden in Weert en omgeving.

- Weerterbos.

- In 2013 zijn 2 ecoducten aangelegd NW van Weert over respectievelijk de A2 en de spoorlijn. De ecoducten vormen een ecologische verbinding tussen het Weerterbos N van A2 en spoorlijn en de Weerterbergen en Budelerbergen Z daarvan. De ecoducten zijn onderdeel van het Meerjarenprogramma Ontsnippering. Dat programma zorgt ervoor dat tot 2018 landelijk met 215 maatregelen vele natuurgebieden weer met elkaar worden verbonden.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Weert (online te bestellen).

- In 2016 is het 512 pagina's dikke boek 'Keent, Namen en Bijnamen' verschenen, met foto's van bijna alle huizen en mensen in Keent anno 1950.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Weert.

- Nieuws: - Nieuwssite Weert de Gekste (WdG) is een mooi voorbeeld van een hobby die uitgroeit tot een beroep. Het online medium startte in 2004 met een vriendengroep die hun stapavonturen in de regio's Weert en Eindhoven online met elkaar deelden. De naam is een persiflage op Eindhoven de Gekste en geeft de overtuiging weer dat er in Weert genoeg te beleven valt. Vriendschap, plezier en passie voor nieuws zijn nog steeds de motor van WdG dat inmiddels is uitgegroeid tot een van de meest populaire nieuwsplatfoms in de regio. WdG wil zijn publiek blijven boeien en verrassen met content die het 'stempel' Weert de Gekste verdient. Daarom plaatsen ze niet zomaar elk bericht. De redacteuren beslissen of de nieuwsberichten voldoen aan het WdG-'stempel' waarbij nieuwswaarde en relevatie voorop staan.

- Wijkraden en buurtverenigingen: - Wijkraad Keent. - Buurtvereniging Kerkstraat. - "Stichting Wijkraad Rond de Kazerne is opgericht in 2003. Tot de wijk 'Rond de Kazerne' behoren de buurten: Schildersbuurt (inclusief Voorhoeveweg, IJzerenmanweg, Lichtenbergweg, Geurtsvenweg, Lozerweg, Breyvenweg, deel Diesterbaan, Houtelingsweg en een deel van de Dijkerstraat); Schrijversbuurt (inclusief Altweerterkapelstraat, Bregterweg, St. Teuniskapelweg en Theunishof); Kazernelaan Zuid (ook wel de Hofjes genoemd): deel Kazernelaan, Nelissenhofweg, Parklaan, Hallenhof, Keperhof, Werkmeestershof en Ambachtenhof; Boshoverbeek: omsloten door deel Kazernelaan, Havenweg, Hoolstraat, Henri Dunantstraat en Scholtissenhofweg."

- Onderwijs: - Scholengemeenschap Philips van Horne. - Het College. - Het Kwadrant Praktijkonderwijs. - Basisschool De Graswinkel. - Odaschool. - Montessorischool. - Brede School Moesel. - Basisschool Het Dal. - Basisschool De Uitkijktoren.

- Sport: - FC Oda (voetbal). - MMC Weert (voetbal) is ontstaan in 2006 door een fusie van SV Moesel en Megacles. - Handbalvereniging HV Rapiditas is in 1984 ontstaan uit een fusie tussen 3 van de 4 handbalverenigingen in de stad; HV Megacles, Weert ‘77 en Quick.

- Duurzaamheid: - "WeertEnergie is een in 2013 opgerichte coöperatieve vereniging van inwoners van de regio Weert, die samen betaalbare, eigen en duurzame energie willen realiseren. Door zelf de energie te regelen, hebben we weer invloed op onze eigen rekening, welke energiebronnen we gebruiken en hoe we eventuele winsten weer kunnen inzetten om onze eigen leefomgeving te verbeteren. Energie kunnen we inkopen of zelf opwekken. Dat laatste is het uiteindelijke streven om zo ook Weert in de toekomst volledig energieneutraal te laten zijn. Iedereen boven de 18 jaar is welkom als lid. Het maakt niet uit of je huurt of een eigen woning hebt. Ook bedrijven, verenigingen, scholen en instellingen kunnen lid worden. Wil je ook meedoen om voor iedereen in deze regio betaalbare, eigen en duurzame energie te realiseren? Meld je dan nu aan. Je wordt dan lid en blijft op de hoogte van alle ontwikkelingen. Daarnaast kun je als lid gebruik maken van alle diensten en dergelijke die WeertEnergie aanbiedt en nog gaat aanbieden."

- Klimaatadaptatie: - "Een van de belangrijkste en complexe uitdagingen waar stedelijke gebieden voor staan is het veranderende klimaat. Het wordt almaar warmer in de stad en het regent steeds heftiger, met hittestress en wateroverlast tot gevolg. Om deze grootschalige transitie het hoofd te bieden wordt nagedacht over ruimtelijke strategieën die onze steden nu en in de toekomst leefbaar kunnen houden. Een grote uitdaging ligt in het gebiedseigen maken van deze ideeën. Hoe kun je ingrepen doen en veranderingen teweegbrengen die passen bij de karakteristieken en identiteit van een stad? Het rapport 'Weerbaar Weert' (november 2018) laat zien hoe een dergelijke strategie voor deze stad vorm zou kunnen krijgen.

Weerbaar Weert is een toekomstperspectief op de binnenstad op basis van (ontwerpend) onderzoek. De focus ligt op de kansen die de geschiedenis van een plek kan bieden bij het nadenken over oplossingen voor de klimaatverandering.
We tonen aan dat grootschalige transities zoals de complexe klimaatopgave vertaald kunnen worden in concrete en praktische handvatten die als vanzelfsprekend ingebed zijn in de onderscheidende kwaliteiten van de Weertse
binnenstad. Het doel is te laten zien dat ruimtelijke ingrepen door een koppeling met cultuurhistorische kernwaarden zorgen voor een plekspecifieke kwaliteitsimpuls." Zie ook de review van deze nota door researcher Jip Pijs (februari 2019).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Weert Kerkhoflaan.

Reactie toevoegen