Stein

Plaats
Dorp en gemeente
Stein
Westelijke Mijnstreek
Limburg

stein_steinerbos_640x480.jpg

Stein LB, Steinerbos.

Stein LB, Steinerbos.

stein_steinerbos_roeivijver_640x480.jpg

Stein LB, de roeivijver in Recreatiepark Steinerbos is er al sinds de jaren zestig. Deze tijdloze attractie is nog steeds in gebruik.

Stein LB, de roeivijver in Recreatiepark Steinerbos is er al sinds de jaren zestig. Deze tijdloze attractie is nog steeds in gebruik.

LB gemeente Stein in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Stein in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Stein in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Stein

Terug naar boven

Status

- Stein is een dorp en gemeente in de provincie Limburg, in de regio Westelijke Mijnstreek.

- Wapen van de gemeente Stein.

- De gemeente Stein is in 1982 vergroot met de gemeenten Elsloo en Urmond.

- De gemeente Stein omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Berg aan de Maas, Elsloo, Meers en Urmond en de buurtschappen Catsop, Kleine Meers, Maasband, Nattenhoven, Terhagen en Veldschuur. In totaal zijn dat dus 5 dorpen en 6 buurtschappen. De Steinse wijk Kerensheide is genoemd naar het voormalige gelijknamige mijnwerkersdorpje, dat O hiervan lag, eind jaren zeventig is afgebroken, en onder de link nader wordt beschreven.

- Onder het dorp Stein vallen vanouds formeel, d.w.z. bestuurlijk en voor de postadressen, de buurtschappen Kleine Meers, Maasband en Veldschuur, hoewel ze in de praktijk tot het dorp Meers worden gerekend, omdat ze daar dichterbij liggen en samen met dat dorp op het 'eiland' W van het Julianakanaal liggen, tussen dat kanaal en de Maas.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Stein.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Stein.

Oudere vermeldingen
Steijn, 1263 de Steyne.

Naamsverklaring
Betekent steen ‘kasteel’. (1)

Terug naar boven

Ligging

- Stein ligt W van Geleen, op een kruispunt van water en wegen. De gemeente is door op- en afritten verbonden met de autowegen A2 (Amsterdam-Luik) en A76 (Antwerpen-Aken). De A2 is tegelijkertijd de oostgrens van de gemeente, terwijl de A76 de gemeente dwars doorsnijdt.

- De westgrens van de gemeente wordt gevormd door de Maas. Deze rivier is tegelijkertijd de grens met België. Parallel aan de Maas loopt het Julianakanaal met een grote overslaghaven voor bulkgoed in de kern Stein.

- Opvallend is het tweeledige karakter van de gemeente Stein. De oostgrens met de autowegen en het aangrenzende grote DSM-complex ademt een actief en industrieel karakter uit. Als we van oost naar west gaan, laten we de DSM-complexen in het oosten achter ons en komen uit bij het Maasdal in het westen van de gemeente.
Dit Maasdal vormt samen met de historische dorpskernen van Elsloo, Stein, Urmond, Meers en Berg aan de Maas een fraai natuurgebied met veel rust en recreatieve mogelijkheden. Hier vindt u volop rust om te fietsen en te wandelen in de natuur en te vertoeven aan het water. (3079)

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Stein 309 huizen met 1.513 inwoners, verdeeld in dorp Steijn 255/1.240 en de buurtschappen Maasbamdt of Maasband 24/119, Kleine Meersch 23/127 en Veldschuur 7/27.

- Per 1 januari 1982 is de gemeente Stein in het kader van de gemeentelijke herindeling opgeheven en gelijk weer opgericht. De nieuwe gemeente Stein is als volgt samengesteld:
van Stein: 926 hectare met 12.984 inwoners;
van Elsloo: 800 hectaren met 8.205 inwoners;
van Urmond: 388 hectare met 4.884 inwoners;
van Obbicht en Papenhoven: 90 hectare met 200 inwoners (= de buurtschap Nattenhoven, omdat deze aan het N van het dorp Berg aan de Maas is vastgegroeid);
van Beek: 36 hectare met 35 inwoners;
van Geulle: 37 onbewoonde hectare.

- Tegenwoordig heeft de gemeente Stein ca. 11.500 huizen met ca. 27.000 inwoners. Het dorp Stein heeft thans ca. 5.000 huizen met ruim 11.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De vroegste bewoning van deze streek stamt van rond 4500 v. Chr., de tijd van de zogenoemde Bandkeramiekers. Uit deze tijd zijn veel overblijfselen opgegraven. De Bandkeramiekers waren een agrarisch volk dat de kunst van het pottenbakken reeds verstond. De Bandkeramische cultuur is zonder aanwijsbare oorzaak uit deze streken verdwenen.

Bij de komst van de Romeinen woonden de Eburonen in deze streken. De Maasvaart is in deze tijd ontstaan. Dit kwam door de gunstige ligging ten opzichte van Duitsland en Frankrijk. Deze ontwikkeling was zeer belangrijk voor de latere economische ontwikkeling van Elsloo en Urmond. De Romeinen zijn tot ongeveer 450 na Chr. gebleven. Ze werden verdreven door de Franken die van over de Rijn kwamen en heel West-Europa bezetten.

Tegen het eind van de negende eeuw kwamen de Noormannen in Europa. Hun komst ging gepaard met moord en doodslag. Vanuit een kamp nabij Elsloo werden vele strooptochten ondernomen naar andere steden. Het kamp werd uiteindelijk belegerd door de koning van Oost-Franciën (Karel de Dikke). De Noormannen trokken zich terug in ruil voor Friesland.

Het grondgebied van de huidige gemeente Stein lag in een grensgebied. Dit heeft ertoe geleid dat Elsloo, Stein en Urmond vanaf de 12e eeuw een eigen ontwikkeling doormaakten.

Stein is ontstaan doordat twee broers Elsloo moesten delen. Een van de broers ging zich toen ‘van Steyn’ noemen. Stein behoorde ook tot de vrije rijksheerlijkheid. Dit duurde voort tot aan de Franse Revolutie.

Vóór de komst van de Fransen was het in Stein erg onrustig. Door het afschaffen van de oude rechten en de inbeslagname van de bezittingen van de kerk en de adel, keerde de rust weder in Stein.

In economisch opzicht was de 19e eeuw erg slecht voor Stein. De bevolking ging voor seizoenarbeid massaal naar Duitsland. Daar was voldoende werk in de landbouw en de baksteenindustrie. De arbeiders die in deze baksteenindustrie werkten, werden brikkebekkers genoemd. Ter nagedachtenis aan deze arbeiders staat bij het gemeentehuis een beeld van een ‘brikkebekker’. (3079)

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Stein, kunt u terecht bij:
- Stichting Erfgoed Stein, die ook een museum over de geschiedenis van Stein beheert. Het museum overkoepelt een in 1963 ter plekke ontdekt uniek megalitisch gemeenschapsgraf, daterend uit ongeveer 2830 voor Christus. Het museum bezit veel voorwerpen uit de periode van de Bandkeramiekers. De voorwerpen geven een goede indruk van de handvaardigheid van deze bewoners van Stein en omgeving. Verder o.a. de pater Munster collectie en de Kasteelcollectie Stein. Deze laatste bevat voornamelijk voorwerpen uit de periode vanaf de middeleeuwen.

- Limburgs Genealogisch en Geschiedkundig Informatiecentrum LGGI (ontstaan uit samenvoeging van de Stichting Geschiedkunde de Maaskentj te Stein en Stichting Limburgs Genealogisch Archief).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

Stedenbouwkundig plan voor herontwikkeling centrum Stein
In 2010 is het stedenbouwkundig plan voor het centrum van Stein vastgesteld. Stein krijgt met dit plan een veelzijdig en gezellig centrum, een sociale ontmoetingsplek met pleinen waar het goed toeven is. Het stedenbouwkundig plan behelst een richtinggevend kader dat nog verder moet worden ingevuld. Enkele criteria zijn dat het centrum een belangrijke sociale functie krijgt, dat er pleinen komen met verblijfsmogelijkheden, dat er overdekt gewinkeld kan worden, dat er voldoende parkeerplaatsen komen en dat er een multifunctioneel centrum komt waarin tevens rekening wordt gehouden met ouderen. Ook ‘wonen’ en ‘zorg’ krijgen een nadrukkelijke plek in het nieuwe centrum. Zaken als winkelen, wonen, cultuur, verkeer, parkeren en openbare ruimte worden zorgvuldig en integraal meegewogen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Stein heeft 10 rijksmonumenten.

- Toen architect Kayser in 1884 een nieuwe neogotische kerk bouwde, was zijn enige zorg niet de eigentijdsheid van het gebouw. Niet alleen kunnen we dit constateren omdat er nogal wat traditionele vormen zijn terug te vinden, maar ook omdat Kayser daadwerkelijk oud materiaal verwerkte. We bedoelen dan natuurlijk niet de gedeeltelijk nog 14e eeuwse toren uit mergelsteen, met zijn hoeklisenen en boogfriezen, die mocht blijven staan. Want binnen vinden we een aantal oude hardstenen kolommen met Maaskapitelen. De uitbeelding van de bekende scène van St. Maarten die zijn mantel in tweeën hakt om deze met een naakte bedelaar te delen, is twee keer terug te vinden in Steins kerk. De oudste van de twee vinden we op één van de hardstenen zuilen. De doopvont is 13e eeuws. (3324)

- Mariakapel behorend tot de parochie van St. Martinus (Kapelbergweg tegenover nr. 5). Omstreeks 1400 werd in de buurtschap Keerend, op enige afstand van een kasteel, een kapel gebouwd, die gewijd was aan de H. Richardus. De middeleeuwse kapel was in de 18e eeuw dermate bouwvallig geworden, dat zij in 1760 werd gesloopt en vervangen door een nieuwe kapel, die gewijd werd aan Maria. De Mariaverering nam direct een hoge vlucht, maar kende later ook perioden van weinig tot geen verering. Sinds 1938 zijn de verering en het bedevaartkarakter weer sterk toegenomen. (3121) Nadere informatie over Mariakapellen in Stein.

- De H. Jozefkerk in de wijk Kerensheide is gebouwd in 1943 naar een ontwerp van architect Boosten.

- Ruïne van waterburcht kasteel Stein (Ondergenhousweg), dat tot het burchtheuveltype kan worden gerekend. Wie het kasteel met een kritisch oog bekijkt ontdekt een veelheid van bouwstijlen, wat een gevolg is van 7 eeuwen geschiedenis: uitbreiding, afbraak, aanpassing en vernieuwing. De Congregatie Missionarissen van het Heilig Hart kocht het complex in 1921 en breidde het uit met enkele gebouwen, nodig voor de huisvesting en opleiding van priesterstudenten. Met het vertrek eind 1996 van de laatste "kasteelheren en -vrouwen", werd het stil op het Kasteel. In de naaste toekomst worden de voorburcht en enkele later toegevoegde gebouwen bestemd voor bewoning door particulieren. Achter de ruïne ligt een vrij toegankelijk park.

- Muurplaquettes van Jean Houben aan de Mauritsweg/ Eburonenstraat. Vier plaquettes los van elkaar aangebracht. Zij symboliseren de natuurelementen: snelstromend water, wolken, zon en licht.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De 6 Uur van Stein (hardlopen) (maart).

- Mosterdpop is een popfestival op drie dagen in april en op 3 locaties, te weten Urmond, Elsloo en Stein.

- Triatlon Stein (weekend in juni).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- In familiepark Recreatiepark Steinerbos bent u voor slechts €7,50 per persoon een hele dag zoet. Het biedt daarvoor vrijwel onbeperkte toegang tot onder meer een binnen- en buitenzwembad met superglijbaan, waterjet en speeleiland, een wild-west speeltuin, een kinderboerderij, een kindertrein, trapskelters, roeiboten, peuterbad, speelkasteel, picknickwei, waterfietsen en trampolines. Tegen een kleine vergoeding zijn er minicars beschikbaar en kunt u ponyrijden en midgetgolf spelen.

- Er liggen 4 knooppunten van het fietsroutenetwerk in Stein. De fietsroutenetwerken bestaan uit talrijke fietsroutes die via een bijzonder gebruiksvriendelijk bewegwijzeringssysteem met elkaar verbonden worden tot lussen. Van knooppunt tot knooppunt wordt u begeleid via duidelijke borden. Op elk knooppunt bevindt zich een overzichtsbord dat alle routes van het fietsroutenetwerk toont. Zo kunt u vanuit ieder knooppunt zelf de fietsroute en het aantal kilometers bepalen. De Maas vormt de natuurlijke grens tussen Stein en België. De fietsroutenetwerken van Nederland en België sluiten op elkaar aan. Het verschil zit alleen in de kleur van de borden: in Nederland zijn de borden wit met groen, in België zijn ze blauw met wit. De knooppunten met overzichtsborden vindt u op de volgende plaatsen:
Knooppunt 27: Berger Maasstraat vlakbij het veer in Berg aan de Maas;
Knooppunt 41: Ondergenhousweg Stein, vlakbij het kasteelpark;
Knooppunt 43: Den Hoekstraat Stein;
Knooppunt 45: Westelijke Kanaaldijk Elsloo, vlakbij de brug over het Julianakanaal.
Routekaarten zijn te koop bij de VVV.

- Weekmarkt: iedere woensdagmiddag op het Raadhuisplein.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Stein.

- Media / nieuws: - Lokale Omroep Stein.

- Lokale links: - Stein linkspagina.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stein Kerensheide, - idem Nieuwdorp en - Oud Stein kerk.

Reactie toevoegen