Plaatsnamen klemtoon

plaatsnamen_klemtoon_westerbork_kopie.jpg

Bij sommige plaatsnamen ligt de klemtoon voor iemand van buiten de streek in kwestie niet voor de hand. Wist je bijvoorbeeld dat het Westerbórk is en niet Wésterbork? Wij in ieder geval niet... Vandaar deze pagina.

Bij sommige plaatsnamen ligt de klemtoon voor iemand van buiten de streek in kwestie niet voor de hand. Wist je bijvoorbeeld dat het Westerbórk is en niet Wésterbork? Wij in ieder geval niet... Vandaar deze pagina.

Sommige plaatsnamen hebben een klemtoon die niet voor de hand ligt, dat wil zeggen: voor iemand van buiten de streek die er niet mee bekend is. Hieronder een - begin van een - overzicht van deze plaatsnamen. Er zijn er vast nog veel meer. Wellicht hoor jij ook weleens plaatsnamen die regelmatig verkeerd worden uitgesproken, bijvoorbeeld op radio, tv, of in je omgeving, van mensen 'van buiten' die niet met de correcte klemtoon bekend zijn. Wij houden ons aanbevolen voor aanvullingen.

Groningen:

- Boerákker, niet Bóerakker.

- Hoogezánd, niet Hóógezand.

- Hoogkérk, niet Hóógkerk.

- Leegkérk, niet Léégkerk.

- Roodeschóól, niet Róódeschool.

- Stadskanáál is het gebruikelijkst, maar ook Stádskanaal is in gebruik. De verhouding is ongeveer 40/20 (plus 40 procent die geen duidelijke klemtoon zegt te leggen. Dit alles aldus een door RTV Noord gehouden enquete, die je kunt bekijken in een van de tv-items onder deze link).

Fryslân:

- Buitenpóst, niet Búitenpost.

- Nijeberkóóp, niet Níjeberkoop.

- Oldeberkóóp, niet Óldeberkoop.

- Tzummárum, niet Tzúmmarum.

- Westergéést, niet Wéstergeest.

Drenthe:

- Berghúízen, niet Bérghuizen.

- Dieverbrúg, niet Díeverbrug.

- Geesbrúg, niet Géésbrug.

- Kerkenvéld, niet Kérkenveld.

- Ruinerwóld, niet Rúinerwold.

- Schipbórg, niet Schípborg.

- Spijkerbóór, niet Spíjkerboor.

- Steenbérgen bij Roden, in tegenstelling tot Stéénbergen bij Zuidwolde (DR), en het grote bekende Stéénbergen in West-Brabant.

- Valthermónd, niet Válthermond.

- Westerbórk, niet Wésterbork.

Gelderland:

- Busslóó, niet Bússloo.

- Rhenoy is Renóói, niet Rénooi.

Utrecht:

- Hooglánd, niet Hóógland.

- IJsselstéín, niet ÍJsselstein.

- Jutpháás, niet Jútphaas.

- Oudewáter, niet Oúdewater.

- Overbérg, niet Óverberg (dit betreft het Utrechtse Overberg. Hoe de klemtoon van het Brabantse Overberg is, is ons niet bekend).

Noord-Holland:

- Heemskérk, niet Héémskerk.

- Heilóó, niet Héiloo.

Zuid-Holland:

- Rijsoord is Rezóórd, niet Ríjsoord.

Noord-Brabant:

- Sint Michielsgéstel, niet Sint Michielsgestél. Lokaal overigens kortweg Géstel genoemd.

Limburg:

- Márgraten, niet Margráten.

- Slénaken, niet Slenáken.

Literatuur:

- Een uitvoerig, wetenschappelijk, maar wel Engelstalig artikel over de complexiteit van deze materie is 'The morphological structure of complex place names: the case of Dutch', door Björn Köhnlein, 2015. - Bespreking van het artikel door zijn promotor Marc van Oostendorp.

- Artikel m.b.t. klemtoon in plaatsnamen e.a. namen, door Jos. Schrijnen, in tijdschrift De Nieuwe Taalgids, 1916. - Vervolgartikel n.a.v. reacties op het vorige artikel, 1917.

- Artikel over klemtoon in plaatsnamen e.a. namen, door drs. S.J.Visser, Wetenschapswinkel Taal, Cultuur en Communicatie en dr. D.G. Gilbers, Nederlandse Taalkunde fonologie, Rijksuniversiteit Groningen.

- Twee tv-items en een radio-item over klemtoon in plaatsnamen in Groningen, door RTV Noord, juni 2013. Volgens Siemon Reker, hoogleraar Groninger taal en cultuur, die in een van de tv-items aan het woord komt, zijn er geen vaste regels voor de klemtoon, en is het daarom even legitiem als iemand bijv. Hoogkérk zegt, als Hóógkerk, ter onderscheiding van Leegkerk.

- Artikel over klemtoon in plaatsnamen in relatie tot andere namen, op RTV Rijnmond, juni 2017.

Reactie toevoegen