Oldeberkoop

Plaats
Dorp
Ooststellingwerf
Stellingwerven
Fryslân

oldeberkoop_de_geitefok_kopie.jpg

De Geitefok is de oudejaarsvereniging van Oldeberkoop. Zij organiseren diverse evenementen door het jaar heen, zoals met oud en nieuw en het Paasvuur.

De Geitefok is de oudejaarsvereniging van Oldeberkoop. Zij organiseren diverse evenementen door het jaar heen, zoals met oud en nieuw en het Paasvuur.

Oldeberkoop-MSDC-20110820-246395.jpg

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop-MSDC-20110820-246409.jpg

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop-MSDC-20110820-246422.jpg

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop-MSDC-20110820-246424.jpg

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop-MSDC-20110820-246428.jpg

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop, Ooststellingwerf, Fryslân

Oldeberkoop..jpg

De Bonifatiuskerk in Oldeberkoop, historisch middelpunt van het dorp.

De Bonifatiuskerk in Oldeberkoop, historisch middelpunt van het dorp.

oldeberkoop_willinge_prinsstraat_1778.jpg

Oldeberkoop, monumentaal pand uit 1778 aan de Willinge Prinsstraat (= de straat rond de kerk).

Oldeberkoop, monumentaal pand uit 1778 aan de Willinge Prinsstraat (= de straat rond de kerk).

Oldeberkoop

Terug naar boven

Status

- Oldeberkoop is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Stellingwerven, gemeente Ooststellingwerf.

- Onder het dorp Oldeberkoop vallen ook de buurtschappen Bekhof en Deddingabuurt.

Terug naar boven

Naam

In het Stellingwerfs
Berkoop.

In het Fries
Aldeberkeap.

Uitspraak
De klemtoon ligt op de laatste lettergreep.

Oudere vermeldingen
1232-1233 Brokope, 1320 Oldenbrockop, 1399 Oldebaercoep, 1408 Oldebercoop, 1539 Antiqua Bercoep.

Naamsverklaring
Brokope
wijst volgens sommigen op brôk-apa* 'moeraswater'**. Anderen zien hierin kope 'gekocht land'. Het later toegevoegde voorvoegsel Olde, Latijns antiqua 'oud' dient om het dorp te onderscheiden van buurdorp Nijeberkoop.(1)
* Gereconstrueerde vorm.
** Aan beide zijden van de riviertjes de Linde en de Tjonger waar Oldeberkoop aan ligt, lagen vroeger landerijen die een groot deel van het jaar onder water stonden.

Terug naar boven

Ligging

Oldeberkoop ligt ZW van Oosterwolde, NO van Wolvega.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Oldeberkoop 109 huizen met 646 inwoners.Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ruim 1.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Dit is de oudste plaats in de Stellingwerven. Het dorp wordt voor het eerst schriftelijk vermeld rond 1230 als Friese strijders in 'Brokope' bij elkaar komen om Drenthe in te trekken. De nederzetting is ca. 900 jaar geleden ontstaan op de zandruggen tussen de riviertjes de Linde en de Tjonger. In 1320 is sprake van de dorpen Oldenbrockop, Westbrockop en Ostbrockop. Oldenbrockop is het huidige Oldeberkoop, Westbrockop hoort nu bij Nijeholtpade en Ostbrockop is Nijeberkoop geworden, maar oorspronkelijk hoorden ze alle drie bij Oldeberkoop.

In 1585, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, is Oldeberkoop aangevallen door de Spanjaarden. Om beter weerstand te bieden aan de Spanjaarden laat de Friese stadhouder Willem Lodewijk in 1593 aan de Linde, vlakbij het dorp, de Bekhofschans aanleggen. De schans speelt een belangrijke rol in het 'rampjaar' 1672 als verdedigingslinie tegen Franse en Munsterse vijanden. De Tjonger-Lindelinie was een onderdeel van de Friese waterlinie. De schans is een halfbastion. Het was een vierkant van 22,5 bij 22,5 meter, met stervormige punten. Van hieruit kon je de hele omgeving overzien.

Van 1812 tot 1855 was het dorp de hoofdplaats van de gemeente Ooststellingwerf. Daarna is Makkinga dat geworden, en sinds 1886 is Oosterwolde de hoofdplaats. In de tijd van de grootgrondbezitters heeft de familie Willinge Prins veel invloed gehad op de ontwikkelingen in het dorp, dat een zekere allure heeft. Dat is mede te danken aan hetgeen de familie Willinge Prins heeft nagelaten.

- Stichting Dorpsarchief Oldeberkoop legt veranderingen die zich in het dorp voltrekken fotografisch en schriftelijk vast. - Dorpsarchief op Facebook. - Dorpsarchief op Twitter.

- Pagina over de geschiedenis van Oldeberkoop, met verder verklaring van de straatnamen, en oude ansichtkaarten.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2003 heeft zorginstelling Talant de met sluiting bedreigde Meermarkt in Oldeberkoop overgenomen en omgebouwd tot Attent. Een opmerkelijke en gedurfde stap, die al snel een succesformule blijkt te zijn. De winkel voorziet duidelijk in een behoefte: mensen met een beperking hebben zinvol werk en nemen deel aan de samenleving, en de inwoners kunnen op deze manier hun boodschappen blijven doen in het eigen dorp, waardoor een bijdrage wordt geleverd aan de leefbaarheid van het Friese platteland. Onder de naam Buurtsuper Speciaal is de formule vervolgens ook op verschillende andere plaatsen in Nederland ingevoerd. Naast Buurtsuper Speciaal is Attent vooral een gewone winkel met hetzelfde assortiment als andere supermarkten. Er zijn wel een aantal extra’s: een postagentschap en een bezorgdienst. Wie in het dorp woont, kan de boodschappen gratis thuisbezorgd krijgen.

- Bestemmingsplannen en Beheersverordeningen Oldeberkoop.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oldeberkoop heeft 12 rijksmonumenten.

- Oldeberkoop heeft 11 gemeentelijke monumenten.

- Het oude dorpscentrum is een beschermd dorpsgezicht.

- De deels uit de 12e eeuw stammende Bonifatiuskerk (hervormd PKN), in de loop der eeuwen in verschillende bouwstijlen uitgebouwd, is beeldbepalend voor het dorp. Op huisnr. 12 vind je de voormalige pastorie uit 1838.

- Landhuizen Lunia en Vredewoud.

- In Herbergier Oldeberkoop wonen mensen met een geheugenprobleem (een vorm van dementie) die, in een huiselijke omgeving, op een prettige manier willen leven en ouder willen worden. Zelfstandig wonen lukt deze mensen niet meer. Maar de Herbergier richt zich op wat de bewoners nog wél kunnen. En de inrichting, het dagelijks leven, de manier van omgang met elkaar is huiselijk en ongedwongen. De bewoners zijn niet gebonden aan het dagritme of de roosters van zorgverleners. Ieder doet zoveel mogelijk naar eigen kunnen en in eigen tempo: opstaan, wassen en aankleden, wandelen, familie ontvangen. De Herbergier is gevestigd in de eerste landbouwschool van Nederland (Wolvegasterweg 16), gebouwd in 1922 in de Interbellum-stijl. Het voorste gedeelte (gemeentelijk monument) is verbouwd. Het achterste gedeelte is opnieuw opgebouwd. Het pand beschikt over 16 kamers (8 op de begane grond, 8 op de eerste verdieping) en een logeerkamer.

- Bij binnenkomst van het dorp zie je een kanon. Dat is, zo stelt de lokale dorpssite gerust, "niet onvriendelijk bedoeld". Het is een herinnering aan de Bekhofschans, een verdedigingswerk op de grens van Oldeberkoop en Noordwolde. De inwoners zijn juist erg gastvrij en nodigen je van harte uit om het karakteristieke dorp eens te bezoeken, getuige ook de dichterlijke teksten op de fraaie borden bij de toegangswegen naar het dorp. Deze teksten zijn gemaakt door een van de bekendste en kleurrijkste dames uit het dorp, namelijk Lamkje Hof - de Boer. Geboren in 1908 en plotseling overleden in 1991 heeft ze heel veel kunnen doen voor het verenigingsleven. Tot aan de oprichting van de Stellingwarver Schrieversronte in 1972 was zij de enige die in het Stellingwerfs publiceerde. Een ware promotor van de plaatselijke taal dus. Dankzij haar vlijtige pen is er een groot aantal boeken en dichtbundels verschenen.

- Windmotor Oldeberkoop.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- De Geitefok is de oudejaarsvereniging van Oldeberkoop. Zij bestaan al sinds 1945 en zijn daarmee de oudste oudejaarsvereniging van het land. De Geitefok houdt zich bezig met het organiseren van verschillende activiteiten, zoals Kleintje Geitefok, het Nieuwjaarsfeest met oud en nieuw en het Paasvuur met pasen. Daarnaast proberen zij ieder jaar met Oud en Nieuw een leuke en vooral ludieke stunt uit te voeren. - Nieuws van De Geitefok op Twitter.

- De Stichting Muziek op Stapel, Stapel op Muziek organiseert regelmatig klassieke concerten in de Bonifatiuskerk.

- Op de Friese Streekmarkt (1e zaterdag van de maanden mei t/m oktober) bieden enkele tientallen standhouders u een uitgebreid assortiment streekproducten. Allemaal (h)eerlijke en vaak ambachtelijke producten met een goed verhaal. Je vindt er een grote variëteit aan producten zoals vlees, biologische groente, gerookte vis, aardappelen, diverse soorten kaas, honing, ijs, chocolade, fruit en meel. Maar ook informatie over de streek ontbreekt niet.

- Hilde Groen onderhoudt met haar kudde van ca. 250 Schoonebeker schapen heidegebieden van Staatsbosbeheer in Ooststellingwerf. Op de 1e zaterdag van juni komt ze naar Oldeberkoop voor de Schaapscheerdersdag. De schaapscheerder laat dan zien hoe hij het schaap op traditionele wijze met de handschaar uit z'n jas helpt. Zijn collega kan het op de moderne manier natuurlijk veel sneller en heeft daarom tijd om jou van alles uit te leggen. Textielinstituur Hawar laat je ondertussen zien wat er met de wol wordt gedaan, wat er van kan worden gemaakt. Er zijn demonstraties vilten, spinnen, wolverven, breien, haken en nog veel meer. Je kunt met hulp van de aanwezige vakvrouwen en -mannen ook zelf meedoen. En voor de mensen die zelf een klein aantal schapen houden, is er een cursus schaapscheren met de handschaar.

- Sinds 2005 is er de Wandeldag Oldeberkoop (4e zondag van juni) met ieder jaar andere routes. Je kunt kiezen uit de afstanden 10, 15, 30 en 40 km. Het dorp is al vele jaren in trek als startpunt voor wandelliefhebbers. Het mooie dorp en de prachtige omgeving nodigen uit om er een kijkje te nemen. De organiserende commissie kiest voor het motto: genieten, rust en natuurschoon. Het is wandelen in een pure vorm waarbij de deelnemer onderweg al het moois op zijn of haar gemak in zich kan opnemen.

- Berkoper Markt (laatste woensdag van juli).

- De Kunstroute Open Stal (juli en augustus) is 4 weken lang genieten van kunst in Oldeberkoop. Op ca. 20 locaties in het dorp, variërend van (paarden)stal, schuur, garage en tuin tot school, multifunctioneel centrum en kerk, kun je een verscheidenheid aan kunst bekijken.

- Ringrijderij (augustus).

- Oktoberfest met opbrengst voor een goed doel.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Uutwiek is een passantenhaven aan de Turfroute, de bekende recreatieve en toeristische vaarroute door Drenthe, Fryslân en Overijssel. De vele voorzieningen in de haven maken het verblijf comfortabel.

- Oldeberkoop ligt tussen drie parkbossen in, namelijk het Koepelbos, het Molenbos en het Sterrenbos. Elk met hun eigen karakteristieke eigenschappen. Voor wandelaars valt er veel te ontdekken, want de bossen zijn oud en elk in een bijzondere stijl aangelegd. Tijdens je wandeling word je verrast door de gevarieerde beplanting, de waterpartijen en (in het Koepelbos) het hertenkamp.

- De Delleboersterheide is een 195 ha groot natuurgebied, een beekdallandschap, beheerd door Staatsbosbeheer, met een bijzonder mooi ven: de Catspoele.

- De Meulereed is een relatief klein graslandgebied (35 hectare) W van Oldeberkoop, dat tussen twee belangrijke natuurgebieden - de Delleboersterheide en het Ketliker Skar - ligt. Het gebied is geschikt om er natte beekdalgraslanden en schone, stromende wateren te ontwikkelen, maar daarvoor was het gebied te droog en niet optimaal ingericht. Daarnaast was de sluis in de Tsjonger een grote barrière voor vissen. Daarom heeft It Fryske Gea in 2012 in de Meulereed het project 'Beekherstel en vismigratie' uitgevoerd. Twee oorspronkelijke meanders van de Tsjonger zijn in ere hersteld. Langs de zuidkant van de Tsjonger is een 1 kilometer lange natuurvriendelijke oever gekomen en het gebied is middels een vistrap naar de Tsjonger beter toegankelijk gemaakt voor vissen. Door de uitvoering van dit project wordt het gebied geschikt voor de specifieke planten en dieren die van oorsprong in dit gebied thuishoren. Naar verwachting vinden vissen zoals snoek, zeelt en paling er straks een paaiplaats. Daarnaast krijgen vissen zoals winde en riviergrondel de mogelijkheid via de vistrap stroomopwaarts door het natuurgebied te zwemmen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Oldeberkoop (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Oldeberkoop, met uitvoerige informatie over het dorp en wat er allemaal te zien en te doen is. En dat is heel wat...

- Nieuws: - Nieuws uit Oldeberkoop op Twitter.

- Belangenvereniging: - Nieuws van Plaatselijk Belang Oldeberkoop op Twitter.

- MFA: - In Multifunctionele accommodatie (MFA) MeJander hebben o.a. de Brandweer en de Peuterspeelzaal onderdak gevonden. Verder is er een volwaardige sporthal, een verhuurbare ruimte voor bijv. therapeuten, en diverse ruimtes voor dorpsactiviteiten zoals toneel- en muziekvoorstellingen, vergaderingen, en allerlei andersoortige bijeenkomsten. - Nieuws van MFA MeJander op Twitter.

- Onderwijs: - Basisschool De Tjongeling.

- Muziek: - Het Berkoper Popkoor is opgericht in 2004 en bestaat uit ca. 40 enthousiaste leden uit Oldeberkoop en wijde omgeving.

- Overige verenigingen: - Toneelvereniging Rederijkerskamer De Hoek van Zevenwouden, in de volksmond kortweg De Hoek, is opgericht in 1867 en is nog altijd een levendige en bloeiende toneelvereniging. Al die jaren lang lukt het de vereniging om haar motto vast te houden; samen plezier hebben met het maken en opvoeren van toneelstukken. Elk jaar zorgt de vereniging ervoor dat er feestavonden in het dorp zijn; de jaarlijkse toneeluitvoeringen in februari. Een avond vol toneel, dans, gezelligheid en muziek. Voor diegene die geen behoefte hebben aan een avondvullend toneelstuk, of juist veel meer willen zien, brengt De Hoek jaarlijks ook een of twee eenakters ten tonele.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oldeberkoop.

Reacties

(2)

Ha.. Frank en Mirjam.. ons huis! Gefotografeerd toen je afgelopen zomer in Friesland was..! Leuk. Veel succes met de vernieuwde site.

Dank Gert! Als je nog een keer een betere foto voor ons kunt maken (qua weer, met een mooie blauwe (wolken)lucht), houden we ons aanbevolen. Want fotomatig gezien was het beroerd weer die dag, geen goed licht.

Reactie toevoegen