Heiloo

Plaats
Dorp en gemeente
Heiloo
Kennemerland
Noord-Holland

heiloo_collage_kopie.jpg

Heiloo, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Heiloo, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

heiloo groeten uit 1906 [640x480].jpg

Heiloo Groeten uit 1906

Heiloo Groeten uit 1906

NH gemeente Heiloo in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Heiloo in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Heiloo in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Heiloo

Terug naar boven

Status

- Heiloo is een dorp en gemeente in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland.

- Onder het dorp Heiloo vallen ook de buurtschap Bollendorp, het grootste deel van de buurtschap Kapel en het grootste deel van de buurtschap Oosterzij.

- Wapen van de gemeente Heiloo.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Heiloo.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1840 Heilo.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Heiloo ligt O van de dorpen Egmond aan den Hoef, Egmond-Binnen en Egmond aan Zee, N van de dorpen Limmen en Castricum, NW van het dorp Akersloot, ZW van de stad Alkmaar en Z van het dorp Bergen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Heiloo 123 huizen met 720 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 32/206 (= huizen/inwoners), de buurtschappen Overigelaan 19/91, Nieuwpoort 8/51, Boekelermeer 13/56, De Westerzij 7/36, De Oosterzij 21/122, Zevenhuizen 8/68 en Bollendorp 11/66, en de polder Maalwater 4/24. Tegenwoordig omvatten gemeente en dorp ca. 9.000 huizen met ca. 22.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Historische Vereniging Oud Heiloo. De vereniging beheert o.a. de Oudheidkamer Heiloo.

- Stichting Regionale Archeologie Baduhenna is een groep vrijwilligers die zich bezighoudt met de archeologie en oudste geschiedenis van Heiloo en omgeving. Zij willen de inwoners van Heiloo graag van de lokale bewoningsgeschiedenis vertellen. En er is veel te vertellen, getuige de vele archeologische vondsten - gebruiksvoorwerpen van vaak honderden jaren oud - die zij in Archeologisch Museum Baduhenna tentoonstellen. De geschiedenis van Baduhenna begint in 1984 met het onderzoek op de plaats van herberg De Rustende Jager, waar na de sloop het politiebuerau is gebouwd. Er wordt een archeologische werkgroep opgericht, als onderdeel van Vereniging Oud Heiloo. De werkgroep krijgt de beschikking over de bovenverdieping van de Oude Pastorie.

Heiloo heeft een rijke en 3500 jaar oude bewoningsgeschiedenis. Belangrijke activiteiten waren o.a. het onderzoeken van bollenlanden waar veel scherven zijn gevonden, het zich verdiepen in oude kaarten om na te gaan waar vroeger bijvoorbeeld boerderijen hebben gestaan en natuurlijk daar waar er mogelijkheden zijn, het doen van opgravingen. Hoogtepunt in het bestaan was de opgraving op het terrein waar de uitbreiding van het gemeentehuis is gebouwd en waar veel materiaal uit vervlogen tijden werd gevonden. Vermeldenswaard is ook de tentoonstelling die door de werkgroep is georganiseerd ter gelegenheid van het Willibrordusjaar in Heiloo. In 1995 was het 1300 jaar geleden dat predikant Willibrord het christendom hier kwam brengen. Volgens de legende sloeg hij in Heiloo met zijn staf op de grond en ontsprong er een bron. Men neemt aan dat dit op de plek van de huidige Willibrordusput bij de Witte Kerk is gebeurd.

Sinds 1998 heeft de werkgroep de beschikking over een grotere ruimte in het souterrain van het hoofdgebouw van GGZ Noord-Holland-Noord, bekend als Willibrordusstichting. Hier is een ruimte ingericht met mogelijkheden voor opslag, verwerking van vondsten, lezingen en vooral voor een expositie van de Heilooër vondsten. De werkgroep kwam daarmee los te staan van Oud Heiloo, wat leiddt tot de oprichting van Stichting Regionale Archeologie Baduhenna.

Deze naam verwijst naar het heilige woud van godheid Baduhenna uit het begin van de jaartelling, waar volgens de Romeinse schrijver Tacitus in 28 na Chr. een belangrijke slag tussen de Romeinen en de Friezen plaatsvond. Volgens Tacitus zijn er bij deze slag ruim 1300 Romeinse soldaten gesneuveld. Aangezien de aanval van de Romeinen op de Friezen vanuit het fort Flevum (bij Velsen) plaatsvond, vermoedt men dat deze slag in Noord-Holland plaats gevonden kan hebben. Gezien de verklaring van de naam Heiloo, namelijk ‘heilig bos’, wordt Baduhenna wel met Heiloo in verband gebracht. Zeker is dit echter niet. De slag in het Baduhennawoud heeft waarschijnlijk wel ten noorden van Velsen plaats gehad.

Naast de archeologische opgravingen - die bij grote projecten feitelijk alleen nog door professionele archeologieondernemingen kunnen en mogen worden uitgevoerd - zijn de activiteiten van Baduhenna ook gegaan in de richting van educatie. Lezingen worden georganiseerd, kinderen maken kennis met de archeologie tijdens rondleidingen of als lid van de jeugdclub. Vele belangstellenden bezoeken de expositie, en laten zich verrassen door de collectie archeologische voorwerpen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De nieuwe aansluiting op de A9 bij Heiloo is onderdeel van de Overeenkomst Nieuwe Strandwal. Dit is een gezamenlijk gebiedsontwikkelingsproject van de gemeenten Heiloo, Castricum en Alkmaar en de Provincie Noord-Holland dat bestaat uit woningbouw, groenprojecten en ontsluiting van Bedrijventerrein Boekelermeer. De aansluiting is nodig, omdat wordt verwacht dat er door de (nieuwbouw)woningen en het bedrijventerrein extra verkeer ontstaat. Doel van het project is dan ook: betere doorstroming op de A9 en betere bereikbaarheid van de Randstad. Hierdoor wordt het lokale wegennet minder belast. De planning is dat het project medio 2020 gereed komt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Heiloo heeft 47 rijksmonumenten.

- Heiloo heeft 55 gemeentelijke monumenten.

- Heiloo is geen Lourdes, Fatima of Kevelaer. Toch vinden jaarlijks vele tienduizenden mensen hun weg naar het 6 ha grote Diocesaan Heiligdom Onze Lieve Vrouw ter Nood, met zijn Missiunair Centrum Het Julianaklooster, de Genadekapel en de Runxputte (Mariabron), omgeven door een bid- en bezinningspark. Groepen, groot en klein, komen hier op bedevaart. De meeste bezoekers echter zoeken hun eigen weg. De grote Mariale feestdagen zijn natuurlijk een trekpleister, maar zelfs op grauwe en kille winterdagen weten mensen hun weg naar het genadeoord te vinden.

- Varnebroekermolen.

- Mariakapel.

- Gevelstenen in Heiloo.

- In het in 2017 van start gegane Toverlantaarn Museum Heiloo (gevestigd op Landgoed Willibrordus, Gebouw WBC) ga je terug in de tijd van voor de film. De toverlantaarn is een uitvinding van de Nederlander Christiaan Huygens. Het is de voorloper van de film, diaprojector, televisie, computer, beamer en daarmee dus ook alle moderne media die we vandaag de dag gebruiken. Een toverlantaarn is puur beweging en vermaak door middel van mechanische glasplaatrotaties. De projectoren en glas(dia's)platen zijn alle antiek en vaak nog origineel uit 1720 tot 1920. Een belevenis terug in de tijd dus. De collectie omvat meer dan 400 toverlantaarns en bijbehorende items. Er zijn toverlantaarns van zeer klein tot zeer groot. Zie ook de videoreportage over het Toverlantaarnmuseum.

- Verhalenkamer Willibrordus (de opvolger van het vroegere Psychiatrisch Museum) voert je langs de vele verhalen over het verleden en het heden van de psychiatrie. Er is uiteraard specifiek aandacht voor de rijke geschiedenis van deze bijzondere locatie. Landgoed Willibrordus is al meer dan 85 jaar een bruisende plek; ‘gesticht’ aan de rand van het dorp, maar tegenwoordig opgenomen in het culturele en recreatieve hart van Heiloo. Verhalenkamer Willibrordus bevindt zich wel nog altijd op het oude terrein waar zich ook de in 1940 ingewijde koepelkerk van Sint Willibrordus bevindt. De kapel is ingericht met priesterkoor, beelden en fresco’s. Ook het verhaal van deze Kerk/Kapel is te lezen in de Verhalenkamer.

Waar de psychiatrie vroeger in isolement werkte maakt ze tegenwoordig deel uit van de maatschappij en heeft betrekking op alle mensen. Aan dit besef draagt de Verhalenkamer op verrassende, creatieve en educatieve wijze bij, bijvoorbeeld door het laten vertellen van Herstelverhalen. De Verhalenkamer levert zodoende een positieve bijdrage aan de de-stigmatisering van mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- PCC Maalwater Run en Walk (op een zondag in april, in 2018 voor de 10e keer), "Powered by Rotary Club Heiloo". Er is een wandeltocht van naar keuze 6, 9 of 18 km. De route loopt grotendeels langs verharde wegen. Maar stevige schoenen zijn wel aan te bevelen. De bezienswaardigheden langs de route worden beschreven in een routeboekje. Onderweg zijn er rustpunten. Het is een gezellige gezinswandeltocht door pril groen en langs bloeiende bollenvelden. Het parcours is ook geschikt voor Nordic walkers. Honden aan de lijn zijn welkom. De Run gaat over 2,5 km. Er zijn ook Kidsruns over kortere afstanden. De opbrengst wordt gebruikt om sportbeoefening in Heiloo e.o. te stimuleren.

- Al sinds 1987 organiseert de Plaatselijke Wandel Commissie Heiloo jaarlijks eind mei de Avondvierdaagse. Over de mooiste wandelpaden van het dorp en directe omgeving wordt er per avond naar keuze 5, 10 of 15 km gewandeld.

- Beleef de Hunebedspelen in Heiloo (op een zondag in juni). Met onderdelen als speerwerpen, boogschieten en keienrollen, meten stammen zich met elkaar en strijden zij om de gouden, zilveren en bronzen kei. De stammen kunnen bestaan uit bijvoorbeeld vriendenteams, bedrijven, clubs etc. Een team bestaat uit 7 strijders en een druïde.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Landgoed Nijenburg wordt beheerd door Natuurmonumenten.

- De houtwallen in Heiloo zijn vanaf de middeleeuwen in gebruik geweest als erfscheiding. Vaak lopen parallel eraan ook greppels, waarmee de waterhuishouding werd geregeld, vooral van west naar oost over de oude strandwal. Ze hebben ook een ecologische waarde als schuilplaats voor vogels, insecten, salamanders, egels en kikkers. De houtwallen in deze gemeente zijn sinds 2017 extra beschermd. Ontwikkelaars moeten in het vervolg een vergunning aanvragen als ze de houtwallen willen aantasten. De gemeente zal dan hetzij trachten de houtwallen over te nemen, hetzij via een kettingbeding afspraken maken over het behoud van de groenstructuren. In de bestemmingplannen zullen de meest gewaardeerde wallen worden opgenomen als cultuurhistorisch waardevolle elementen.

De gemeente heeft dit ingevoerd nadat er diverse malen ophef was ontstaan omdat houtwallen waren gesneuveld in nieuwbouwplannen. Dat gebeurde met name in de wijken Zuiderloo en Zandzoom, tussen de dorpskernen van Heiloo en Limmen in. De politiek wil op deze manier vooral de houtwallen of -singels aan de zuidkant van het dorp beschermen, maar de regels gelden voor de hele gemeente. Zo zijn er in de oude dorpskern nog twee oude houtwallen; achter de Holleweg en achter de Stationsweg. De huidige eigenaren van de percelen waar ze op liggen hebben er een grote binding mee. De gemeente gaat bekijken of ze als gemeentelijk monument kunnen worden benoemd, om te voorkomen dat ze worden verwijderd als de grond ooit wordt verkocht. Verder zijn er veel houtwallen te vinden op landgoed Nijenburg, maar die waren al 'veilig' omdat het hele landgoed een rijksmonument is. (bron: Noordhollands Dagblad, 25-4-2017)

- De congregatie Broeders van Onze Lieve Vrouwe van Lourdes bebouwt in de jaren dertig van de 20e eeuw het terrein dat sinds 2015 te boek staat als Landgoed Willibrordus. In 1940 is de katholieke psychiatrische inrichting klaar, inclusief de Willibrordus Kapel. GGZ Noord-Holland-Noord heeft altijd de naam gehad innovatief te zijn op het terrein van hulpverlening. De huidige ontwikkelingen, onder het motto ‘herstellen doe je thuis’, maken dat het landgoed verandert. Eigenlijk is er nu een omgekeerde integratie aan de gang. In het voormalige hoofdgebouw zijn nu 100 bedrijven gevestigd (Willibrordus Business Centrum (WBC)) en de Willibrordus Kapel ontvangt nu, herbestemd tot Cultuurkoepel Heiloo, gasten voor concerten, theater, dans, beeldende kunst en conferenties.

- Winkelcentrum 't Loo.

Terug naar boven

Beeld

- Op de Facebookpagina 'Heiloo in Beeld' brengt fotograaf Iwan Bronkhorst dit dorp in beeld, zowel in foto's als video, geheel in eigen stijl gefotografeerd en afgewerkt. Alhoewel hij pas enkele jaren in Heiloo woont, is Iwan gegrepen door de mooie plekjes die het dorp en omgeving kent. Deze is hij gaan vastleggen en de collectie groeit nog regelmatig.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Heiloo (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Heiloo. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Nieuws: - Heiloo Online.

- Onderwijs en kinderopvang: - PCC Heiloo is een scholengemeenschap voor vwo, havo, mavo en kb. - Peuteropvang Pino.

- Lezen: - Bibliotheek Heiloo.

- Sport: - v.v. HSV (voetbal). - Zaalvoetbalvereniging HZV Het Vennewater. - Voetbalvereniging De Foresters. - Kynologenclub West-Friesland (hondensport) afd. Heiloo heeft haar Clubhuis 't Boetje in buurtschap Boekel. - Krav Maga. - BMX Fietscrossvereniging FCC De Boscrossers is opgericht in 1981. In Heiloo is het fietscrossen rond 1980 begonnen in het Heilooërbos. Een aantal jongens maken in het bos een crossbaan en maken hier hun sprongen (als ze niet door de boswachter achterna worden gezeten!). Om verdere problemen met de boswachter te voorkomen, hebben ouders bij de gemeente om een stukje grond gevraagd waar een fietscrossbaan op mocht worden aangelegd. Later hebben de fietscrossers een stuk grond gekregen in sportpark 't Vennewater en was de oprichting van de club een feit. Het is een sport voor jong en ouder; de jongste actieve rijdertjes zijn ca. 6 jaar oud, terwijl de oudste rijders de 50 al zijn gepasseerd. - Honkbal- en Softbalvereniging Double Stars.

- Zorg: - GGZ Noord-Holland Noord heeft in Heiloo een opnamekliniek voor forensische psychiatrie. - Stichting Zelfstandig Wonen Heiloo is een particulier initiatief van een aantal ouders van jongvolwassenen, die met enige ondersteuning zelfstandig kunnen en willen wonen. Net zoals leeftijdgenoten willen zij als jongvolwassene een goed en gezellig (t)huis, maar ook de keuzevrijheid om te bepalen hoe en met wie ze willen leven. In Heiloo en omgeving bleek er binnen de bestaande voorzieningen nog niet een soortgelijk initiatief gerealiseerd te zijn. Vandaar dat ouders hiertoe eind 2008 het initiatief hebben genomen. Er is gewerkt aan een centraal gelegen, kleinschalige woonvoorziening in de eigen leefomgeving waarbij individuele zelfstandigheid, onderlinge betrokkenheid, maatschappelijke participatie en integratie centraal staan. Deze woonvoorziening met 13 appartementen is eind 2016 in de nieuwe wijk Varne Buiten gerealiseerd. - ViVa! Zorggroep verhuurt middels appartementencomplex Hoog en Laag 14 appartementen in het centrum van Heiloo, met balkons op het zuiden en zicht op het plein. Een ideale locatie voor mensen die zelfstandig willen blijven wonen, maar wel enige zorg en ondersteuning nodig hebben of waarbij extra voorzieningen in de woning nodig zijn.

- Welzijn: - Vrijwilligers Informatie Punt (VIP) Heiloo is gevestigd in de bibliotheek. Het VIP: informeert, bemiddelt en adviseert op het gebied van vrijwilligerswerk; brengt vrijwilligers en organisaties met elkaar in contact; behartigt de belangen van organisaties en vrijwilligers; brengt het vrijwilligerswerk onder de aandacht; biedt scholing en training voor vrijwilligers. Bekijk in dit filmpje wat je als vrijwilliger zoal kunt doen in Heiloo. - Voor mensen met dementie, mantelzorgers, familie en betrokkenen organiseert Alzheimer Noord-Kennemerand Alzheimer Cafés. Onder deskundige leiding worden onderwerpen besproken, waarbij ruimschoots gelegenheid is om vragen te stellen. Je bent welkom zonder opgave. De entree, koffie en thee zijn gratis. Ook in Heiloo is een Alzheimer Café.

- Duurzaamheid: - Heiloo Energie is een in 2012 opgericht onafhankelijk burgerinitiatief. Doel is met en voor de leden energiebesparing te stimuleren, duurzame energie te produceren en duurzame ontwikkeling in het algemeen realiseren. Dat doen ze door burgers, bedrijven en instellingen te informeren waarbij ze samenwerken met een ieder voor kennisontwikkeling en om samen de doelstellingen beter en sneller te realiseren. Het is geen actiegroep; ze werken actief en concreet aan duurzaamheid met enthousiasme als kernkwaliteit.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Heiloo.

Reactie toevoegen