Buitenpost

Plaats
Dorp
Achtkarspelen
Fryslân

buitenpost_collage.jpg

Buitenpost, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Buitenpost, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

buitenpost_das_pas_binnenkomen.jpg

Welkom in Buitenpost! (© Google)

Welkom in Buitenpost! (© Google)

buitenpost_graffiti_station.jpg

Graffitikunstwerk in de wachtkamer van station Buitenpost (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Graffitikunstwerk in de wachtkamer van station Buitenpost (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Buitenpost..jpg

In Buitenpost vind je nog veel fraaie, monumentale panden

In Buitenpost vind je nog veel fraaie, monumentale panden

Buitenpost.jpg

De Singel in Buitenpost

De Singel in Buitenpost

Buitenpost. (3).jpg

De Hervormde kerk van Buitenpost in de bomen

De Hervormde kerk van Buitenpost in de bomen

Buitenpost. (2).jpg

Toegang tot de Hervormde kerk van Buitenpost

Toegang tot de Hervormde kerk van Buitenpost

Buitenpost

Terug naar boven

Status

- Buitenpost is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen (waar het dorp ook de hoofdplaats van is).

- Onder het dorp Buitenpost vallen ook de buurtschappen De Leste Stuver, Egypte (grotendeels) en Lytsepost.

- Buitenpost heeft een eigen vlag en wapen.

Terug naar boven

Naam

Klemtoon
Buitenpóst.

In het Fries
Bûtenpost.

Oudere vermeldingen
1388 en 1503 Post, 1418 Uetpost, 1480 Butapost, 1508 Buta post, 1558 Butenpost, 1579 sic: Butenbast.

Naamsverklaring
Samenstelling van buta 'buiten, in de richting van de zee, c.q. ten noorden van' en post 'eenvoudige brug, loopplank over een sloot'. Ter onderscheiding van Lutkepost. De variant van 1418 is een synoniem met ut 'uit, buitenwaarts gelegen'. De vorm Post kan ook betrekking hebben op Lutkepost.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Buitenpost ligt Z van het dorp Kollum, ZW van de dorpen Kollumerpomp, Warfstermolen, Burum en Pieterzijl, WZW van het dorp Visvliet, W van het dorp Grijpskerk, WNW van het tweelingdorp Gerkesklooster-Stroobos en het dorp Lutjegast, NNW van de dorpen Augustinusga en Surhuizum, NNO van het dorp Drogeham, NO van het dorp Kootstertille, ONO van het dorp Twijzel, O van de dorpen Twijzelerheide en De Westereen, OZO van het dorp Kollumerzwaag en ZO van de dorpen Triemen en Oudwoude.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Buitenpost, samen met de buurtschappen Het Uitland, Klein-Uitland, De Horne en Scharnehuizum, 136 huizen met 882 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.300 huizen met ca. 5.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Op de lokale dorpssite vind je meer dan 100 artikelen over de geschiedenis van Buitenpost.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Buitenpost heeft 12 rijksmonumenten.

- Molen De Mûnts (Nederlands: De Monnik) (West 1a) stond oorspronkelijk in het Groningse Oosterhoogebrug, waar hij de Borgslooterpolder bemaalde. Hij is daar in 1871 gebouwd in verband met de aanleg van het Eemskanaal. Dit gebeurde op kosten van de provincie Groningen, die de molen na oplevering overdroeg aan het waterschap van de polder. In 1952 is voor de molen een sloopvergunning afgegeven, waarna hij "op afbraak" is verkocht aan een particulier. Deze stelde de molen beschikbaar voor herbouw in Buitenpost. Hij is daar in 1959 geplaatst en hernoemd tot De Mûnts. De molen, die twee waterlopen heeft, kreeg het op- en bemalen van de plaatselijke ijsbaan tot taak. In 1985 breekt de houten binnenroede, die is vervangen door een nieuw gebouwde ijzeren roede. De Mûnts is in 1994 gerestaureerd. Tegenwoordig is de molen, die inmiddels eigendom is van de gemeente Achtkarspelen, maalvaardig in circuit. De molen is te bezoeken als hij draait en op afspraak.

- De molensteen uit de voormalige graanpelmolen aan de Molenreed (nu Schepperstraat) in Buitenpost is een aantal jaren geleden door amateur-archeoloog Kloetstra gered van de steenverpulveraar in Burgum. Daarna kwam ze terecht in het IJstijdenmuseum. Jan Kloosterman ontfermde zich over haar lot en ging op zoek naar een waardige plek in het dorp. Ondernemer Piet Kapenga kon deze op het Boelensplein voor Kapenga Wonen in de Voorstraat aanbieden. In het kader van het 50-jarig jubileum van zijn zaak heeft hij de molensteen geadopteerd en daarna geschonken aan het dorp. Met een kleine ceremonie en de onthulling van een informatiepaneel door wethouder Max de Haan is dit in april 2019 formeel bezegeld. De goede staat waarin de steen verkeert en de gunstig gelegen plek waar ze is geïnstalleerd, zorgen voor een aanwinst in het straatbeeld van het dorp.

- "Het IJstijdenmuseum in Buitenpost vertelt het boeiende verhaal over de twee laatste ijstijden die een grote rol hebben gespeeld bij de vorming van het landschap in Noord-Nederland. Ook laten we zien hoe de oermensen zoals de Neanderthaler toen leefden. Tijdens de voorlaatste ijstijd werd een grote laag keileem afgezet met daarin heel veel stenen: de zwerfstenen. In het museum laten we zien hoeveel verschillende soorten er zijn, hoe ze hier naartoe zijn gebracht door het landijs en waar ze vandaan zijn gekomen. Tijdens de laatste ijstijd hebben in warmere perioden hier oerjagers geleefd, na het einde van de laatste ijstijd werd de mens geleidelijk aan boer: de oerboeren. De oerjagers en de oerboeren gebruikten veel van de zwerfstenen om er wapens en werktuigen van en mee te maken. Daarom spreken we over de Steentijd. Deze oude werktuigen van steen laten we uitgebreid zien. Ook tonen we hoe de oerjagers en oerboeren leefden. Wil je ontdekken hoe de mensen tijdens de Steentijd in de Fryske Wâlden leefden en werkten en hoe hun omgeving er toen uitzag? Kom dan naar het IJstijdenmuseum. Het museum met de grootste collectie over de Steentijd in Noord-Nederland!"

- Gevelstenen in Buitenpost.

Terug naar boven

Evenementen

- Stichting Muziek en Toneel Buitenpost heeft eind maart / begin april 2017 6 uitverkochte voorstellingen opgevoerd van haar musical Ester. Onder de link vind je daar meer informatie over. Als volgend project wordt op 27, 28 en 29 maart en 3, 4 en 5 april 2020 de musical Mozes opgevoerd. Ook deze musical is weer voor en door de inwoners van het dorp. Iedereen kon zich opgeven voor de workshops en audities onder leiding van regisseur Atsje Lettinga van De Muzykpleats. Andere inwoners bieden hun kwaliteiten aan om bijvoorbeeld decors te bouwen of kleding te maken.

- Grote Vlooienmarkt en Braderie (Hemelvaartsdag en 2e Pinksterdag).

- De Swaddekuier (weekend eind juni of begin juli) is een wandeltocht van naar keuze 10, 20 of 40 km door Nationaal Landschap De Friese Wouden.

- Op een zaterdag in juli organiseert het IJstijdenmuseum de Oerboerenmarkt, waar standhouders de oude ambachtelijke tradities aan de bezoekers laten zien en demonstreren.

- Op een zaterdag eind juli is er bij het IJstijdenmuseum de Prehistorische Markt. Op het terrein is een kraampjesmarkt waarin allerlei demonstraties over oude ambachten worden gegeven Er zijn smeden die allerlei gereedschappen maken zoals dat ook in de prehistorie plaats vond. Jongeren kunnen actief deelnemen aan de activiteiten. In het museum worden rondleidingen gehouden waarbij verhalen worden verteld over Neanderthalers die hier meer dan 40.000 jaar geleden door het noorden van Nederland trokken op jacht naar mammoeten en ander groot wild. In de prehistorische tuin kunnen kinderen hun eigen brood bakken boven een open vuur.

- In de jaarlijkse Feestweek Buitenpost (eind juli tot begin augustus) zijn er tal van evenementen en activiteiten, waaronder een grote fierljepwedstrijd, ringrijden/ringsteken, en op de laatste dag het Concours Hippique (waarvoor zie de alinea hierna), een grote Jaarmarkt en afsluitend vuurwerk. Voor een indruk van wat er in die week zoal te doen is, zie het programma Feestweek 2017.

- Het dorp is van oudsher nauw met het paard verbonden. Lange tijd kende het dorp jaarlijks een grote Paardenmarkt, die met meer dan 800 paarden omstreeks de jaren dertig van de vorige eeuw haar hoogtepunt bereikte. De edele viervoeter vervult tegenwoordig nog 'slechts' een functie voor sport en ontspanning. Daarom vindt al sinds 1954 op de dag van de Paardenmarkt - de 1e woensdag in augustus - een groot hippisch festijn in het dorp plaats: het Concours Hippique Buitenpost, een van de mooiste eendaagse openlucht paardensportevenementen van Nederland. Voor nadere informatie over wat dit evenement inhoudt, zie de aankondiging van Concours Hippique 2017 en de videoreportage Concours Hippique 2014.

- Tweedehands kinderkleding- en speelgoedbeurs Kids2Kids (op een zaterdag in oktober). Een deel van de opbrengst en de spullen die overblijven gaan naar een goed doel.

- De Kerstmarkt Buitenpost (op een zaterdag in de 1e helft van december) is volgens de organisatie "de meest sfeervolle kerstmarkt van Noord Nederland".

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Met plezier leren zwemmen, lekker banen zwemmen of leuke aqualessen volgen kan allemaal bij Zwembad De Kûpe. Op de Facebookpagina 'Team De Kûpe' lezen wij dat het de bedoeling is dat er een nieuw zwembad komt, dat het huidige zwembad kennelijk gesloten dreigde te worden vóór het nieuwe zwembad gerealiseerd zou zijn, maar dat in juli 2017 is besloten het huidige bad in de tussentijd toch open te houden. In juli 2017 heeft de raad het college opdracht gegeven om te komen met een voorstel om een zwembad in eigen beheer te bouwen. Het college onderzoekt op welke manier de exploitatie van het nieuw te bouwen zwembad georganiseerd kan worden en informeert de raad in oktober 2017 over de stand van zaken, het proces en de financiële gevolgen.

- Archeologische vondsten wijzen op zeer oude bewoning van de 'mieden' waardoor wandelroute Dijkhuisterweg (5,5 km, ZO van Buitenpost) voert. Zo zijn aan de randen van pingoruïnes prehistorische werktuigen aangetroffen. Aan het eind van het pleistoceen (ongeveer 10.000 jaar geleden) werd het landschap echter zo nat dat het de mens verjoeg. Pas in de middeleeuwen vestigen zich opnieuw mensen in het gebied. Maar droog was het nog steeds niet. Zo zou de nederzetting St. Gangolfus in de IJzermieden ten zuiden van de Dijkhuisterweg in de 14e eeuw verlaten zijn als gevolg van wateroverlast.

De wandelroute voert door het miedenlandschap van de Noordelijke Friese Wouden. Ten zuiden van de Dijkhuisterweg liggen de IJzermieden, ten noorden de Buitenpostermieden. Beide maken deel uit van een groot Miedenproject, waarin onder meer Staatsbosbeheer samen met bewoners en deskundigen werkt aan een inrichtingsplan voor 'de miedengebieden', het gebied tussen ruwweg De Westereen, Surhuisterveen en Buitenpost. De mieden liggen op de overgang van hoger gelegen elzensingellandschap naar de lager gelegen veen- en kleigebieden. Het project ‘Cultuurhistorie, mens en natuur’ werkt aan de versterking van de cultuurhistorische en landschappelijke waarden van de mieden. Voor de centrale mieden, waaronder de IJzer- en Buitenpostermieden, moet het inrichtingsplan er onder meer voor zorgen dat het karakteristieke verkavelingspatroon behouden blijft en dat petgaten door uitgraving weer zichtbaar worden in het landschap. (bron: Historischepaden.nl)

- Botanische Tuin De Kruidhof hortus van Fryslân is de grootste kruidentuin van Nederland. De Kruidhof kent een historie van meer dan 80 jaar en is sinds eind jaren zeventig eigendom van de gemeente Achtkarspelen. Sinds 2000 is het een 'geregistreerd museum', met als hoofdcollectie geneeskrachtige kruiden. Op het terrein staan meer dan 1500 soorten kruiden en ruim 2.000 verschillende planten. Er zijn 17 thematuinen op 3,5 hectare. De medewerkers bestaan uit een klein team van betaalde krachten en meer dan 60 vrijwilligers. Ook werken er dagelijks 20 tot 30 personen met behoud van uitkering of via een andere zorg- of hulpinstantie. In maart 2018 is de nieuwe bezoekershal van De Kruidhof gereed gekomen. Ook het IJstijdenmuseum, de Noardlike Fryske Wâlden (NFW) en Stichting Oud-Achtkarspelen gaan van deze ruimte gebruik maken om zich te presenteren.

Terug naar boven

Beeld

- Honderden oude en recente foto's en ansichtkaarten van Buitenpost, plus thematisch gerangschikt op straatnaam, objecten, personen en overige.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Buitenpost (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Buitenpost.

- Nieuws: - Oudere nummers van de maandelijkse dorpskrant De Binnenste Buiten Post zijn via de link ook online te lezen. - Nieuws van De Binnenste Buiten Post op Facebook. - Nog een nieuwspagina van het dorp op Facebook.

- Onderwijs: - Basisschool De Mienskip. - Basisschool De Lichtbron.

- Jeugd: - Doel van Speelgoedbank Op Stelten in Buitenpost is het inzamelen van nieuw en gebruikt speelgoed, om het daarna gratis beschikbaar te stellen aan kinderen (0-12 jaar), waarvan de ouders door omstandigheden niet meer de financiële middelen hebben om dit zelf te kunnen kopen. Speelgoed, boeken, spelletjes, knuffels, dvd’s, teken- en schrijfgerei; alles is welkom! Mits uiteraard nog in puike staat verkerend.

- Muziek: - Brassband De Wâldsang.

- Mannenkoor Westerlauwers is opgericht in 1977 en heeft meer dan 100 leden, afkomstig uit de Fries-Groningse grensstreek.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Buitenpost.

- Korfbalvereniging Flamingo's.

- Duurzaamheid: - De gemeente Achtkarspelen heeft de ambitie om een flinke stap te zetten op het gebied van duurzame energie. De gemeente heeft daarom het initiatief genomen tot de realisatie van een zonneweide aan de noordkant van Buitenpost. Het plan van Solarfields is als beste beoordeeld en zodoende gaan zij hier - vermoedelijk in 2019 - een zonnepark realiseren. Op Zonnepark Achtkarspelen worden 30.436 zonnepanelen geplaatst voor een vermogen van 11,7 MWp. Dat is jaarlijks groene stroom voldoende voor ruim 3.800 huishoudens. Iedereen kon mee investeren in Zonnepark Achtkarspelen. Dat kon door een of meer Zonnedelen te kopen. Met een ZonneDeel profiteren de deelnemers direct van de op Zonnepark Achtkarspelen opgewekte duurzame energie. Net zoals bij een zonnepaneel op je eigen dak beweegt het rendement van het Zonnedeel mee met de stroomprijs en de hoeveelheid opgewekte zonne-energie.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Buitenpost algemeen 1, - idem algemeen 2 en - idem kerk.

Reacties

(2)

Ook jaarlijks:
Concours Hippique (dit jaar voor de 64e keer) altijd op de eerste woensdag van augustus.
Deze dag is traditioneel de afsluitende dag van de Feestweek met naast het Concours Hippique een grote Jaarmarkt en afsluitend vuurwerk.
Ook elk jaar in de Feestweek: grote fierljepwedstrijd, ringrijden/ringsteken.
Op Hemelvaartsdag en op tweede Pinksterdag: grote vlooienmarkt en braderie.

Dank voor uw aanvullingen! Ik heb het verwerkt.

Reactie toevoegen