Hoogkerk

Plaats
Dorp
Groningen
Groningen

hoogkerk kerkstraat [640x480].jpg

Hoogkerk, oude ansichtkaart van de Kerkstraat

Hoogkerk, oude ansichtkaart van de Kerkstraat

GR gemeente Hoogkerk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Hoogkerk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Hoogkerk in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Hoogkerk

Terug naar boven

Status

- Hoogkerk is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Westerkwartier, gemeente Groningen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1968.

- Onder de gemeente Hoogkerk vielen naast het gelijknamige dorp verder nog de dorpen Leegkerk en Dorkwerd.

- Wapen van de voormalige gemeente Hoogkerk. - Artikel over het ontstaan van het gemeentewapen van Hoogkerk.

- Het dorp Hoogkerk heeft - overigens evenals de andere dorpen in de gemeente - in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Groningen. De gemeente Groningen beschouwt het dorp als een wijk, maar de inwoners vinden het toch nog wel overwegend een dorp, hoewel het inmiddels vrijwel aan de stad Groningen is vastgegroeid. Hoogkerk heeft ook nog steeds officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden), wat toch ook nog een zekere erkenning als plaats / dorp (in plaats van wjik / stadsdeel) inhoudt.

- Onder het dorp Hoogkerk vallen in de praktijk ook de buurtschap Vierverlaten (thans deels bedrijventerrein) en delen van de buurtschappen De Poffert en Matsloot; voor de postadressen liggen deze (delen van) buurtschappen echter, evenals Hoogkerk zelf dus, 'in' Groningen. De Peizerweg, (in het) ZO van het dorp, wordt in de Topografische atlas Groningen () nog als buurtschap vermeld. Dat was het vanouds wel, maar tegenwoordig niet meer. Althans wij vinden het nergens anders meer als zodanig vermeld. De buurt is ook danig verstedelijkt met o.a. nieuwbouw, busbaan en transferium. De voormalige Hoogkerkse buurtschap Vinkhuizen is opgegaan in de gelijknamige woonwijk.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1385 Haghekerke, 1453 to der Hogerkerken, 1506 Hoegekerck.

Naamsverklaring
Betekent 'hoge of hoog gelegen kerk', in tegenstelling tot het nabijgelegen dorpje Leegkerk.(1) Nadere informatie over de plaatsnamen Hoogkerk en Leegkerk.

Terug naar boven

Ligging

Hoogkerk ligt direct W van de stad Groningen en grenst in het Z aan de A7 en aan de provincie Drenthe (gemeente Noordenveld, kernen Matsloot en Peizermade).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Hoogkerk 147 huizen met 967 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 84/566 (= huizen/inwoners) met de buurtschappen Vinkhuizen 4/36, Het Kalkwerk 2/20 en De Koningspoort 3/15, dorp Leegkerk 36/209, en dorp Dorkwerd 16/111 met buurtschap Kleiwerd 2/10. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 6.000 huizen met ca. 15.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het oorspronkelijk agrarische dorp Hoogkerk is sinds de tweede helft van de 19e eeuw in hoog tempo geïndustrialiseerd. Dit dankzij de gunstige ligging nabij de stad Groningen, aan waterwegen en sinds 1866 ook aan het spoor.

Begin 19e eeuw stonden er op het grondgebied van de gemeente Hoogkerk maar liefst 19 watermolens, waaronder de Zuiderwatermolen.

Voor de geschiedenis van de suikerfabriek zie bij Vierverlaten.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de voormalige gemeente) Hoogkerk, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Historische Vereniging Hoogkerk. - Nieuws van de Historische Vereniging op Facebook.

- Beschrijving van Hoogkerk anno 1828 door de toenmalige schoolmeester.

- Geschiedenis van de Fratersloot of Simonssloot.

- Geschiedenis van het Oude Maar.

- Filmpje over Hoogkerk, Leegkerk en Vierverlaten uit de jaren dertig van de 20e eeuw.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Hoogkerk-Gravenburg (excl. -Zuid, daar is een apart bestemmingsplan voor).

- Wijkanalyse Hoogkerk (helaas hebben wij geen jaartal van verschijning in het document kunnt ontdekken, maar de inhoud oogt wel redelijk recent / actueel).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Hervormde (PKN) kerk, lokaal bekend als De Olle Kerk (Hoendiep 210) is een romaanse bakstenen kerk uit begin 13e eeuw. De toren is bij krijgshandelingen in 1514 vernield. Het schip is toen ingekort en van een geveltorentje voorzien. - Geschiedenis van De Olle Kerk.

Op de dakruiter van de kerk staat een vaan met drie vissen. Bij de restauratie van de kerk in 1963-1967 heeft Jelle Otter een nieuwe windwijzer met drie vissen ontworpen. Hier is een christelijke symboliek beoogd, in tegenstelling tot de windvanen op de kerken te Visvliet en Zoutkamp, waar de vis waarschijnlijk verband houdt met de visserij als broodwinning.

- De Zuidwendinger Molen valt onder het Hoogkerkse deel van de buurtschap De Poffert. Zie verder aldaar.

- Naast de Hervormde kerk en de molen heeft Hoogkerk nog 1 rijksmonument: de boerderij aan de Aduarderdiepsterweg 10.

- De Gereformeerde (PKN) kerk Elim (Barkstraat 5) uit 1959 is gebouwd ter vervanging van de oude Gereformeerde kerk, die bij de 'scheuring' van 1944 naar de toen ontstane Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt is gegaan. - Geschiedenis kerk Elim.

- De Gereformeerde kerk (Hoendiep 232) uit 1861 is sinds 1945 ingebruik bij de toen ontstane Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt.

- De Theresiakapel is een kleine RK kerk, in 1928 gebouwd naar ontwerp van de Groninger architect A.Th. van Elmpt, in Amsterdamse Schoolstijl. In 2007 is het kerkje aan de eredienst onttrokken. Vereniging Hart van Hoogkerk heeft de Theresiakapel herbestemd tot een plaats waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en inspireren. De vereniging organiseert culturele activiteiten, zoals een muziek- of theatervoorstelling of een film. Andere mogelijke activiteiten zijn lezingen, debatten of quiz-avonden. De kapel is door zijn bijzondere sfeer zeer geschikt als trouw- en rouwlocatie, en voor feesten en partijen. Verder is alles aanwezig voor efficiënte vergaderingen, cursussen en workshops. - Theresiakapel op Facebook. Eigenaar van de kapel is uitgeverij Westermare (waarvoor zie hieronder bij Links > Nieuws).

- Molukse kerk (jaren zestig) (Industriestraat).

- Culturele Erfgoedkaart Hoogkerk en omgeving.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Kinderkleding- en Speelgoedbeurs (op een zaterdag begin april).

- Avondvierdaagse (mei).

- Zomermarkt (weekend in juni).

- Vogelvereniging Onze Gevleugelde Vrienden Hoogkerk organiseert jaarlijks in een weekend half november het Open Groninger Kampioenschap in het Dorpshuis. Een show waar ca. 240 kleurkanaries, postuurkanaries, parkieten en tropische vogeltjes te bewonderen zijn. Ebel Land heeft de vereniging in 1963 opgericht, is in 1975 voorzitter geworden en is dat nog altijd, omdat tot heden niemand het stokje wil overnemen. Keurmeesters kiezen de mooiste vogel. Daarbij letten ze op de bevedering, de houding, poten en nagels. Ook dat laatste luistert nauw. Liever geen zwarte nagel tussen drie witte. Of andersom. Mist er een nagel, kost dat onherroepelijk punten. Een vogel kopen kan ook op de show. Afhankelijk van de soort kosten ze doorgaans tussen de 10 en 30 euro. De verkoop gebeurt onder leiding van Geert Jongsma, die eveneens vanaf het begin lid is van de club.

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van IJsvereniging Hoogkerk.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Het verwarmde Openluchtzwembad Hoogkerk (Hoendiep 185a) heeft 3 bassins; een wedstrijdbad van 25 meter, een recreatie- en een peuterbad. Gescheiden van de grote zonneweide is er een voet- en volleybalveld voor de oudere jeugd. Het peuterbad heeft een eigen zonneweide met speelvoorzieningen. In een deel van de zonneweide ligt een geweldige airtrampoline en er staat een mooie speeltoren. Bij de Kiosk is ijs en snoep te koop, en op warme dagen ook patat en warme snacks.

- Recreatiegebied Ruskenveen.

- Op het parkeerterrein bij Albert Heijn in het centrum van Hoogkerk is iedere donderdagmiddag markt. Het is een kleine maar knusse markt met een gevarieerd aanbod. Je kunt er een visje eten, een bloemetje kopen en op je gemak kleding uitzoeken. Natuurlijk ontbreken ook een goed gesorteerde fruitkraam en de vleeswaren en kaas niet. De kraam met kipspecialiteiten is zeer ruim gesorteerd, je weet echt niet wat je ziet, zoveel keus. De markt is opgesteld in een rechthoek met een ruime inloop vanaf de straatkant. Ook het pad tussen de kramen is lekker breed. Je auto kun je kwijt op het parkeerterrein dat aansluit bij de markt, en de bus stopt bijna voor de deur. Ook voor mensen die wat minder goed ter been zijn, is het marktterrein prima bereikbaar.

- Speeltuinvereniging (Noorderstraat 14).

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje met een overzicht van Hoogkerk-Zuid van boven bekeken.

- Dorpsfilm Hoogkerk anno ca. 1936-1938 (19 min.), met beelden van het dagelijks leven in het dorp. O.a. diverse lagere scholen, enkele notabelen, en een verkeerscontrole door de politie aan het Hoendiep. - Dorpsfilm Hoogkerk en Dorkwerd anno 1953 (57 min.), met portretten van inwoners en leerlingen van de lagere school. Verder o.a. het gemeentehuis, de hervormde school, bouwbedrijf Eldering, Roelfsema oliefabriek, strokartonfabriek de Halm, div. dorpswinkels, optocht met de muziekvereniging en diverse andere dorpsverenigingen. - Dorpsfilm Hoogkerk anno 1967 (51 min.). Je ziet o.a. het gemeentehuis, diverse winkels en scholen, het Groene Kruisgebouw, Rijkspolitie, Gemeentewerken, Nutsspaarbank, CSM Suikerfabriek, bitumenfabriek Smid en Hollander. Er zijn veel Molukse inwoners te zien. Verder een optreden van een mannenkoor, een bijeenkomst van een jongerenclub en een optocht met diverse verenigingen. - Film paardenrennen en kermis anno ca. 1935-1939 (2 min.). - Film met o.a. wedstrijden voor schoolkinderen anno ca. 1935-1939 (7 min.).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hoogkerk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Hoogkerk.

- Nieuws: - Nieuws uit Hoogkerk op Facebook. - De Westerkrant is de best gelezen huis-aan-huiskrant aan de westkant van de stad Groningen. Wekelijks komt de krant in een groot gebied rond Hoogkerk en Vinkhuizen: van Dorkwerd / Reitdiep in het Noorden tot Peize-Noord in het zuiden en van Oostwold in het westen tot Vinkhuizen in het oosten. De krant onderscheidt zich door de journalistieke aanpak, een fraaie vormgeving, maar vooral door de benadering van het nieuws: positief, samenbindend en dicht bij de mensen. Uitgever van de Westerkrant is Westermare. Deze Hoogkerker uitgeverij heeft als motto: "Denk klein, daar gebeurt het!" - Nieuws uit Hoogkerk van de Westerkrant op Facebook.

- Belangenvereniging: - Vereniging Wijkraad Hoogkerk (VWH) is opgericht in 1975.

- Dorpshuis - Dorpshuis Hoogkerk (Zuiderweg 70-4).

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Ploeg. - Basisschool Rehoboth. - Anne Frankschool. - Peuterschool Dribbel. - Kinderopvang Ranonkel (0-12 jaar). - De Wingerd is een school voor leerlingen met een verstandelijke beperking in de leeftijd van 4 tot 20 jaar. De school biedt de leerlingen onderwijs in een veilige en gestructureerde omgeving met voldoende zorg en uitdaging. Ze maken voor de leerlingen een concreet omschreven toekomstperspectief dat bij elke individuele leerling past. In dit toekomstperspectief werken ze toe naar een zo groot mogelijke zelfstandigheid richting wonen, werken en vrije tijd.

- Sport: - HFC'15 is sinds seizoen 2015/2016 het nieuwe, uit de 2 lokale voetbalverenigingen ontstane voetbalbolwerk in Hoogkerk, met een jeugd-, zaterdag-, zondag- en zaalafdeling. - Zaalvoetbalvereniging ZVV DWS (= 'Door Wilskracht Sterk') Oosterpoort is opgericht in 1975 en daarmee de op een na oudste zaalvoetbalvereniging van de provincie Groningen. Bij DWS gaan prestaties en gezelligheid hand in hand en met teams in de 1e t/m 4e klasse is er voor iedereen de mogelijkheid om op zijn eigen niveau te voetballen. Ze spelen hun thuiswedstrijden in Sporthal Hoogkerk. - Korfbalvereniging. - Tennisvereniging. - Badmintonclub. - Smash and Block is een kleine, maar fijne volleybalvereniging, die bekend staat om zijn vertegenwoordiging van de breedtesport. Ze hebben CMV-teams (Cool Moves Volley), B-en C-jeugdteams, damesteams en een herenteam. Ze spelen competitief en recreatief en er zijn 2e en 4e klasse teams. - Loopgroep Hoogkerk is opgericht in 1995 en heeft ca. 30 leden. Er wordt 1x keer per week getraind, op woensdagavond.

- Sporthal Hoogkerk (Zuiderweg 70/1) is onderdeel van de Vensterschool en is eigendom van de gemeente Groningen. De sporthal kan van maandag tot en met vrijdag en in de weekenden worden gehuurd en is door middel van scheidingswanden op te delen in drie sportruimtes. De sporthal is geschikt voor mindervaliden en heeft ruime tribunecapaciteit, daarnaast is een kantine aanwezig. De sporthal is geschikt voor diverse zaalsporten, zoals zaalvoetbal, handbal, korfbal, basketbal, volleybal, badminton, unihockey en gymnastiek. Standaard aanwezig in de sporthal: ringenstel, klimrek en -touw, zaalvoetbaldoelen, baskets, volleybalnetten, badmintonnetten en materiaal voor gymnastiek. De sporthal is uitstekend geschikt voor evenementen met veel deelnemers of veel bezoekers. In de hal vinden grotere (sport)evenementen, toernooien, competities en trainingen plaats.

- Zorg: - Weenings Zorg en Welzijn heeft op locatie De Haven (Kerkstraat 4) een kleinschalige beschermd-wonen voorziening voor 10 bewoners. Er is 24 uur per dag begeleiding aanwezig.

- Welzijn: - WIJ Hoogkerk is er voor alle inwoners van dit dorp, buurdorp Leegkerk, en de wijken Buitenhof en Gravenburg. WIJ Hoogkerk is een team van beroepskrachten en vrijwilligers met allerlei verschillende achtergronden, zoals jeugdwerk, ouderenzorg, buurtwerk, hulpverlening en/of gezinsondersteuning. WIJ-medewerkers kennen de weg in jouw wijk en kunnen samen met jou zoeken naar een oplossing voor eventuele problemen die je ervaart in het dagelijks leven. WIJ is ook een plek voor ontmoeting en activiteiten. Kom gerust langs voor een kop koffie en/of een praatje met andere buurtbewoners en de medewerkers van WIJ.

- Openbaar vervoer: - Het in 2011 officieel geopende P+R-terrein in Hoogkerk is een groot succes. Veel mensen die in Groningen werken gebruiken het P+R-terrein om hun auto te stallen en reizen vanaf daar met de bus of fiets verder naar hun werk. Gevolg van dit succes is dat het P+R-terrein geregeld vol stond. Daarom is de P+R recentelijk uitgebreid. Het 'oude' P+R-terrein beschikte over 600 parkeerplaatsen. Sinds de uitbreiding zijn er 1000 plaatsen.

- Bedrijfsleven: - De site Kwaliteit uit Hoogkerk biedt je een overzicht van Hoogkerkse ondernemers, die alle zijn geselecteerd op basis van hoge kwaliteit, goede service, hoogwaardige producten en een perfecte uitvoering en afwerking, tegen concurrerende prijzen. Ze zijn duidelijk over prijzen en garanties, zijn betrouwbaar, werken netjes en correct en afspraak is afspraak. Woorden die bij deze specialisten zeker nog in hun woordenboek staan. - Sinds 2016 wordt beoogd jaarlijks aan een ondernemer de Ondernemersprijs Hoogkerk toegekend. Dit vindt, na diverse voorrondes, plaats op een gala-avond in juni. In 2017 heeft het niet plaatsgevonden wegens te weinig inschrijvingen. Vanaf 2018 beoogt het wel weer plaats te vinden.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Hoogkerk.

Reactie toevoegen