Zuidhorn

Plaats
Dorp en gemeente
Zuidhorn
Westerkwartier
Groningen

zuidhorn_spoorbrug_bert_swartbrug.jpg

De moderne spoorbrug Bert Swartbrug over het Van Starkenborghkanaal bij Zuidhorn is in 2017 gerealiseerd. De fotograaf kreeg bij de overstekende ganzen associaties met de LP Abbey Road van The Beatles. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

De moderne spoorbrug Bert Swartbrug over het Van Starkenborghkanaal bij Zuidhorn is in 2017 gerealiseerd. De fotograaf kreeg bij de overstekende ganzen associaties met de LP Abbey Road van The Beatles. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

zuidhorn achterweg 1940 [640x480].jpg

Zuidhorn, Achterweg, 1940

Zuidhorn, Achterweg, 1940

GR gemeente Zuidhorn in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Zuidhorn in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Zuidhorn in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Zuidhorn

Terug naar boven

Status

- Zuidhorn is een dorp en gemeente in de provincie Groningen, in de streek Westerkwartier.

- De gemeente Zuidhorn is in 1990 vergroot met de gemeenten Aduard, Grijpskerk en Oldehove. De provincie had ook de gemeente Ezinge aan de nieuwe gemeente Zuidhorn toegevoegd willen zien, maar die koos ervoor om zich bij de gemeente Winsum aan te sluiten. De Westerkwartierse voormalige gemeente Ezinge is daarmee in ieder geval geografisch gezien een vreemde eend in de bijt in de voor het overige Hoogelander gemeente Winsum.

- De gemeente Zuidhorn omvat naast het gelijknamige dorp verder nog de dorpen Aduard, Briltil, Den Ham, Den Horn, Grijpskerk, Kommerzijl, Lauwerzijl, Niehove, Niezijl, Noordhorn, Oldehove, Pieterzijl, Saaksum en Visvliet, en de buurtschappen Aalsum, Aduarder Voorwerk, Balmahuizen, Barnwerd, De Kampen, De Poffert (grotendeels), De Ruige Waard, Diepswal, Electra (deels), Englum, Fransum, Fransumer Voorwerk, Frytum, Gaaikemadijk (grotendeels), Gaaikemaweer, Gaarkeuken, Heereburen, Hoekje, Hoogemeeden, Ikum, Kenwerd, Korhorn, Lagemeeden, Lammerburen, Nieuwbrug, Nieuwklap (deels), Noorderburen, Noordhornerga, Noordhornertolhek, Okswerd, Pama, Ruigezand, Selwerd, Steentil, Tolhek, Vierhuizen, Westerhorn, Wierumerschouw (deels) en Zuiderburen. Dit zijn in totaal 15 dorpen en 39 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Zuidhorn.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Zuidhorn.

- Onder het dorp Zuidhorn vallen ook de buurtschappen Noordhornerga en Zuiderburen.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Zuudhörn.

Oudere vermeldingen
1338 Hurum, 1466 Zuuthorm, 1476 kopie Suythorm, 1506 Suedhorn, 1579 Northorn zuydt, 1781 Suidhorn.

Naamsverklaring
Betekent horn 'uitspringende bocht, hoek' gelegen op de zuidhoek van een zandige heuvelrug. Ter onderscheiding van Noordhorn.(1)

Terug naar boven

Ligging

Zuidhorn ligt NW van Groningen, NNO van Leek.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Sinds 2009 is het centrum van Zuidhorn grootschalig gerenoveerd. Het gaat onder meer om realisatie van een passend winkelaanbod op een 4.000 m2 groot winkelplein, betere sociaal-culturele voorzieningen, meer woningen en voldoende parkeerplaatsen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zuidhorn heeft 26 rijksmonumenten.

- De collectie van Fietsmuseum Garage Birza (Jellemaweg 16) bestaat uit 3 onderdelen die met elkaar verweven zijn: familie, bedrijf en fiets. In 1897 begint Jacobus Birza in Zuidhorn een smederij. In 1925 komt er een garage voor motoren en auto's bij, die zoon Jan voortzet, vanaf 1963 begint kleinzoon Coos (1935-2013) ook nog een rijwielzaak en taxibedrijf. Het museum wordt beheerd door de 4e generatie Birza: Gerrie van Agteren-Birza. De fiets loopt als een rode draad door de hele collectie heen. Veel bijzondere exemplaren (zelfs uit eind 19e eeuw!) en diverse merken kun je er vinden. Natuurlijk de bekende zoals Gazelle en Union maar ook oude Groningse merken zoals Fongers en Veeno.

De hele ontwikkeling van de fiets is in het museum te zien, aangevuld met veel affiches en toebehoren, zoals dynamo’s, achterlichtjes, kinderzitjes, zadels, carbid-kaars, petroleumlampen, balhoofd- en belastingplaatjes. Het museum is op afspraak te bezichtigen voor individuen en groepen zoals verenigingen en schoolklassen. Tot 8 personen kan er ook bij “Oma thuis” worden vergaderd. Vergaderen in een exclusieve historische omgeving, en het voelt aan alsof oma ieder moment thuis kan komen in haar bijna 200 jaar oude huisje aan de Jellemaweg 14.

- Museum De Verzamelaar is een gemoedelijk privé-museum van beheerders Wim en Liza Reindersma dat een grote verscheidenheid aan bijzondere objecten met daarbij behorende verhalen te bieden heeft. Zoals 's werelds grootste collectie vooroorlogse buitenboordmotoren (vanaf 1910), antieke en moderne poppen, poppenwagentjes en speelgoed. Gewichten uit de Napoleontische tijd; oude maten en unsters; antieke Nepalese hangsloten; bijzondere dakpannen; een oude, met stekkertjes te bedienen telefoonpost; een figuurzaagmachine (1930) en Berlage stoeltjes; scheepsblokken, attributen uit de Tweede wereldoorlog, en een 'waschhoek' met wasstampers.

- De in 2017 gerealiseerde moderne stalen, door Arcadis ontworpen Bert Swartbrug over het Van Starkenborghkanaal bij Zuidhorn maakt deel uit van de Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans. De reden voor de vervanging van de oude spoorbrug - een stalen vakwerkconstructie - was dat de hoofdvaarweg Lemmer - Delfzijl wordt verbreed, waardoor grotere schepen veilig en vlot kunnen doorvaren. Met een vrije overspanning van 150 meter overspant de constructie niet alleen in een keer het Van Starkenborghkanaal, maar ook de twee wegen langszij (Van Starkenborghkanaal Noordzijde en Van Starkenborghkanaal Zuidzijde). Met de twee stalen aanbruggen meegerekend is de totale lengte zelfs zo’n 175 meter. De oude spoorbrug die op dezelfde plek het kanaal schuin kruiste steunde op twee pijlers en had een vrije overspanning van niet meer dan 35 meter. De nieuwe brug is niet alleen breder maar ook een stuk hoger dan de vorige, zodat straks schepen met vier lagen containers onder het spoor door kunnen varen. Op 25 april 2018 is naast de brug een kunstwerk onthuld door de weduwe en zoon van de in juni 2017 overleden burgemeester Bert Swart van de gemeente Zuidhorn, naar wie de brug is vernoemd.

Voor bouwfirma Max Bögl, die de brug grotendeels prefabriceerde in haar fabriek in het Duitse Sengental, zat de uitdaging vooral in de kruisende ellipsvormen bij de voeten van de boog. Het was geen sinecure om alle dubbelgekromde vlakken mooi samen te laten komen en ook nog voldoende staal en verstijvingsschotten kwijt te kunnen. Ook de bovenkant, waar de bogen samenkomen in een ranke knoop was een punt waar de staalbouwers alles uit de kast moesten trekken om het beeld te realiseren dat de architect voor ogen stond. "Tegelijkertijd beheersen ze dat juist als geen ander", benadrukte projectmanager Luke van der Steen. Dat heeft Max Bögl in Nederland al eerder laten zien met opvallende kunstwerken als de spoorbrug bij Zwolle en de Stadsbrug over de Waal bij Nijmegen. (bronnen en voor nadere informatie zie de link in de eerste alinea plus Cobouw, maart 2018)

Terug naar boven

Beeld

- Op de website Zuidhorn in Beeld en de Facebookpagina Zuidhorn in Beeld vind je vele oude foto's en ansichtkaarten van de 'oude' gemeente (die naast de hoofdplaats verder nog de dorpen Noordhorn, Briltil en Enumatil omvatte).

- Reportage Dam Op in Zuidhorn van RTV Noord, over Fietsenmuseum Garage Birza, weerman Gerrit Kiewiet, de weggeefkast van Pleuni van Til en kunstenaar Frans Hage.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zuidhorn (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Zuidhorn.

- Nieuws: - Nieuws uit de kernen van de gemeente Zuidhorn.

- Muziek: - Muziekfederatie Zuidhorn is een federatie van muziekverenigingen in deze gemeente.

- Sport: - v.v. Zuidhorn is opgericht in 1929 en heeft ca. 850 leden, waarvan ruim 500 jeugdleden. De vereniging biedt zaterdag- en zondagvoetbal voor senioren, kent een stevig opgezette jeugdafdeling met ruim 30 teams en heeft een G-team in competitie. Het dames- en meidenvoetbal neemt met 7 teams een structurele plaats in. In totaal heeft de vereniging ruim 45 teams in competitie. De vereniging heeft een prachtig voetbalcomplex in het Joh. Smitpark. Het complex omvat 5 voetbalvelden (waarvan 2 kunstgrasvelden), met daarnaast kleedkamerfaciliteiten, een bestuurskamer en een met de sporthal gedeelde kantine. De club bloeit als nooit tevoren. Er is een groot aantal vrijwilligers actief betrokken bij de organisatie en het voetbal. Daarnaast zijn gekwalificeerde trainers actief bij de jeugd en de volwassenenelftallen. De club organiseert jaarlijks een groot aantal activiteiten: op voetbalgebied, maar ook om de samenhang binnen de club en met de dorpsgemeenschap van Zuidhorn te behouden en te vergroten.

- Zorg: - Zorgboerderij Kom in.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zuidhorn en - idem Klinckemalaan.

Reactie toevoegen