Fransum

Plaats
Buurtschap
Zuidhorn
Westerkwartier
Groningen

Fransum boerderij Fransumer Voorwerk (Kopie).jpg

Fransum, boerderij op het Fransumer Voorwerk. Zie de beschrijving bij Bezienswaardigheden.

Fransum, boerderij op het Fransumer Voorwerk. Zie de beschrijving bij Bezienswaardigheden.

Fransum

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Fransum.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Fransum.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Fransum.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Fransum (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Fransum is een buurtschap in de provincie Groningen, in de streek Westerkwartier, gemeente Zuidhorn. T/m 1989 gemeente Aduard.

- Fransum wordt, omdat het een kerk heeft, soms ook wel als dorpje betiteld, maar omdat het nooit tot een echt dorp met een kern en voorzieningen is uitgegroeid en nog altijd slechts een handvol huizen omvat, zouden wij toch opteren voor de status buurtschap (met kerk).

- De buurtschap Fransum valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Den Ham.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Fraansum.

Uitspraak
Fraanzom.

Oudere vermeldingen
1285 Franchim, Frenchem, 1378 Fransum, 1506 Franszum.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk heem 'woonplaats' van de persoon Frank. Men heeft ook gedacht aan Franka-haim 'heem van het volk der Franken'. In dat geval is de overgang van k naar s, zonder dat een oorspronkelijke i volgde, zeker vreemd. Vergelijk hiervoor Winsum.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Fransum ligt NW van Aduard, rond de Fransumerweg. Door de buurtschap loopt de waterloop Fransumertocht.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Fransum 24 huizen met 166 inwoners. Tegenwoordig omvat de wierde nog altijd slechts de kerk, een boerderij en een woning. De buurtschap in bredere zin zal nog steeds enkele tientallen panden omvatten.

Terug naar boven

Geschiedenis

De wierde van Fransum is zowel op de IJzertijd / Romeinse periode als op de Middeleeuwen (5e tot 8e eeuw) gedateerd. Bij opgravingen ter voorbereiding op de restauratie van de kerk in 1948 werden graven van voor de 13e eeuw aangetroffen (hoewel de kerk uit de 13e eeuw dateert en geen voorganger heeft gehad). In de jaren zeventig zijn in de bodem inheems Romeinse en middeleeuwse scherven aangetroffen.

Fransum was aanvankelijk een eigen kerspel (parochie) waar ook Den Ham onder viel. In 1555 splitste Den Ham zich af. Tegenwoordig valt de buurtschap kerkelijk onder Den Ham. De kerk is in 1909 aan de eredienst onttrokken. Van 1953 tot 1965 zijn er jaarlijks weer enkele diensten geweest. De kerk is in bezit van de Stichting Oude Groninger kerken.

ZO van de wierde ligt het Fransumer Voorwerk, een buurtje van enkele boerderijen, met in 1840 3 panden en 20 inwoners. De term Voorwerk slaat op de functie die de boerderijen hadden als uithof van het klooster van Aduard.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Fransum heeft 5 rijksmonumenten.

- De kerk van Fransum dateert oorspronkelijk uit de 13e eeuw. Het kerkje bevat de oudste bakstenen preekstoel van Nederland. De preekstoel dateert uit de 14e of 15e eeuw.

- Het zogeheten kerkje van Harkema is gebouwd door (de in 2011 overleden) boer Albert Harkema. - Reportage over Albert Harkema en zijn kerk en andere bouwsels.

- Molen De Eolus.

- In één van de boerderijen op het Fransumer Voorwerk bevindt zich een laag raampje met tralies (zie foto). Dat zijn de zogeheten diefijzers, die in, soms door, het kozijn werden geplaatst, waardoor het raam aan de binnenkant zo nodig wijd open gezet kon worden voor toevoer van koelende lucht in de kelder, zonder dat er indringers (dieren en dieven) naar binnen konden. Helaas konden ratten en muizen er wel door, katten echter niet (de afstand van de tralies was daarop afgestemd). Toen er metalen horregaas te koop kwam, dachten 'slimme' boeren het rat- en muisprobleem op te lossen door dat aan de binnenkant van de tralies te spijkeren. Ze kwamen bedrogen uit; hierdoor was er bijna geen koelende tocht / trek / wind meer met als gevolg sneller bederf van de opgeslagen etenswaren, en melk / room / boter gingen 'sterk' d.w.z. ranzig smaken.

Terug naar boven

Links

- Site over Fransum van een voormalig inwoner.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Fransum.

Reactie toevoegen