Grijpskerk

Plaats
Dorp
Westerkwartier
Westerkwartier
Groningen

gemeente_grijpskerk_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Grijpskerk anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Grijpskerk anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

grijpskerk_collage.jpg

Grijpskerk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Grijpskerk, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Grijpskerk..JPG

In Grijpskerk aangekomen

In Grijpskerk aangekomen

Grijpskerk. (2).JPG

In Grijpskerk, dichtbij Molen De Kievit

In Grijpskerk, dichtbij Molen De Kievit

Grijpskerk. (3).JPG

De Hervormde kerk in Grijpskerk

De Hervormde kerk in Grijpskerk

Grijpskerk

Terug naar boven

Status

- Grijpskerk is een dorp in de provincie Groningen, in de streek en gemeente Westerkwartier. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1989. In 1990 over naar gemeente Zuidhorn, in 2019 over naar gemeente Westerkwartier.

- Onder het dorp Grijpskerk vallen ook de buurtschappen GaarkeukenVierhuizen en Westerhorn.

- Wapen van de voormalige gemeente Grijpskerk.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Gruupskerk.

Oudere vermeldingen
1500 Ruygwerdt alias Grijpskerke, 1506 Grypskercke alias Ruegewerdt, 1558 kopie toe Grijpskerke, 1561 Engewerdt alias Grijpskerke, 1579 Grijpskerck, 1584 to Grijp-kercke, 1781 Grijpskerk.

Naamsverklaring
Genoemd naar de kerk 'bedehuis' die rond 1500 is gebouwd als dochterkerk van Sebaldeburen, door Nicolaas Grijp. Mogelijk was dit dezelfde persoon als de uit Groningen afkomstige Claus Grijp, priester van de A-kerk. Het Middelnederlandse grijp betekent 'griffioen'. Dit fabeldier staat als windvaan op de kerk, herinnerend aan het geslacht Grijp, dat dit dier in zijn wapen voerde. In 1476 wordt Johan Grijp vermeld met betrekking tot het dijkrecht van de Ruigewaard.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Grijpskerk grenst in het W aan de dorpen Visvliet en Pieterzijl, in het O aan de dorpen Kommerzijl en Niezijl en nog net aan buitengebieden van de dorpen Noordhorn en Zuidhorn, in het Z aan de dorpen Oldekerk en Sebaldeburen en in het ZW aan het dorp Lutjegast, en ligt ONO van het dorp Buitenpost, O van het dorp Burum, OZO van het dorp Kollum, Z van het dorp Zoutkamp, ZW van het dorp Leens, NNW van de dorpen Niekerk en Leek, NNO van de dorpen Grootegast en Marum en NO van het dorp Surhuisterveen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Grijpskerk 428 huizen met 2.775 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 100/611 (= huizen/inwoners), de dorpen Visvliet 77/485, Pieterzijl 57/342 en Niezijl 82/493 en de buurtschappen Gaarkeuken 9/57, Westerhorn 18/153, Waarden 61/490, Kommerzijl 16/95 en Juursemakluft 8/49. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.100 huizen met ca. 2.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Tussen Grijpskerk en Munnekezijl heeft de borg Aikema gestaan, ook wel borg Aykema of Aykemaborg. Op deze borg woonde de familie Clant van Aikema. Helaas is de borg in 1768 op afbraak geveild voor 1.000 euro, zodat er niets van is overgebleven. Het geboomte is apart geveild. Dat bracht nog meer op dan het huis, dat vermoedelijk, na een aantal jaren onbewoond te zijn geweest, in vervallen staat verkeerde. Ondanks alle verkavelingen is de locatie van de borgstee door het slotenpatroon nog in het landschap te herkennen. Kadasterkaarten uit de vorige eeuw gaven aan dat het perceel nog een lichte glooiing kende, maar gezien de huidige functie van landbouwgrond heeft het bewerken van de grond deze glooiing over de jaren mogelijk verminderd. - Nog een pagina over de Aykemaborg.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Grijpskerk heeft 20 rijksmonumenten.

- De in 1991 opgerichte Stichting Kluften en Waarden zet zich in voor het behoud van het culturele erfgoed in en om Grijpskerk. Daartoe worden monumenten, beeldbepalende panden en waardevolle landschapselementen bestudeerd, beschreven en zonodig aangekocht en beheerd. Daarnaast wordt een archief beheerd met boeken, objecten en foto- en filmmateriaal.

- Korenmolen De Kievit.

- Westerhornermolen.

- N van de dorpskern ligt de locatie gasopslag Grijpskerk van de NAM.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Grijpskerk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Basisschool De Triangel. - Basisschool De Borgstee.

- Muziek: - Muziekvereniging Ons Ideaal is opgericht in 1899. De fanfare heeft ca. 24 muzikanten en komt uit in de 5e divisie.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Grijpskerk.

- In het vroege voorjaar leggen kieviten hun eieren in de weilanden. Voor Groningers en Friezen is het opzoeken van die eieren een geliefde bezigheid. Tijdens dat zoeken moet herhaaldelijk over een sloot worden gesprongen. Bij smalle sloten lukt dat gemakkelijk, bij bredere sloten komt er een polsstok aan te pas. Uit dat slootjespringen zijn wedstrijdjes ontstaan. Er wordt gebruik gemaakt van houten polsstokken, die aanvankelijk doorgaans een lengte hebben van 4 meter. In het begin wordt over sloten gesprongen, maar later tracht men met langere polsstokken brede vaarten te overbruggen. Zo ontstaat een nieuwe sport: fierljeppen. Rond 1930 lijkt de manier van springen al veel op het tegenwoordige fierljeppen. In Fryslân ontstaan diverse fierljepverenigingen. In Groningen is er maar één. De fierljepaccommodatie van de enige Fierljepvereniging van Groningen heeft de naam Grijpskerk Arena gekregen.

Bij de eerste officiële wedstrijden wordt vaak niet verder gesprongen dan een meter of 10. Natuurlijk heeft de sport zich sindsdien erg ontwikkeld. In 2006 heeft de sport een grote stap gezet met de introductie van polsstokken van Carbon (voorheen aluminium). Het fierljeppen is een interessante kijksport. In de zomermaanden komen dan ook talrijke belangstellenden de verrichtingen van de wedstrijd-fierljeppers in Grijpskerk volgen. Anderen komen hierheen om op een zomerdag zelf de sport te beoefenen. Voor deze recreatiespringers is de gesprongen afstand minder belangrijk. Daar telt vooral het droog bereiken van de overkant, zoals dat vroeger bij het slootjespringen het geval was.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Grijpskerk.

Reactie toevoegen