Bourtange

Plaats
Dorp
Westerwolde
Westerwolde
Groningen

bourtange marktplein [640x480].jpg

Bourtange, Marktplein

Bourtange, Marktplein

Bourtange

Terug naar boven

Status

- Bourtange is een vestingdorp in de provincie Groningen, in de streek en gemeente Westerwolde. T/m 2017 gemeente Vlagtwedde. Van 1808 t/m 1821 is het een zelfstandige gemeente geweest.

- Onder het dorp Bourtange vallen ook de buurtschappen Abeltjeshuis, Pallert, Stakenborg, Stobben en Wollingboermarke. In het dorpsgebied is ook nog sprake van een buurtje De Kiele.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Boertang.

Oudere vermeldingen
Gebied: 1573 Op die Bertaing, fort: 1593 Op d'Boirtange, 1612 Bourtange, 1658 Bourtanger Fort, 1773 Bourtanger Schans, 1781 Fortresse de Bourtange, 1936 Boertange.

Naamsverklaring
De spelling met ou staat onder Franse invloed. Een tange is de benaming voor een zandrug in hoogveengebied, een zandschiereiland in de venen, verwant met tonge in landtong. Volgens sommigen is de aanduiding boertange ontstaan doordat op de tange een boer 'huis, schuur' was gebouwd. In Westerwolde duidt boer echter het gemeenschappelijk bezit van de boeren aan. Mogelijk is boertange te vergelijken met woorden als boermande, boermarke en boerveen.(1)

Terug naar boven

Ligging

Bourtange ligt O van Stadskanaal, ZO van Vlagtwedde.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Bourtange 54 huizen met 355 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 300 huizen met ruim 700 inwoners. Binnen de vesting zelf wonen ca. 70 mensen. Het zou daarmee weleens de kleinste nog bestaande complete vesting (d.w.z. geheel omgeven door grachten en wallen) van Nederland kunnen zijn.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1580 geeft Willem van Oranje opdracht om op een zandrug in het Bourtangermoeras, op de grens met het huidige Duitsland, een fort aan te leggen. In 1593 wordt hier in opdracht van Willem Lodewijk van Nassau een vesting opgeworpen. Tussen 1593 en 1851 is Bourtange een belangrijke vesting. Nadat de vesting in 1851 is opgeheven, ontstaat een agrarisch dorp. Slechts een beperkt aantal gebouwen herinnerde nog aan de glorie van vroeger. In de jaren zestig van de vorige eeuw neemt de toenmalige gemeente Vlagtwedde het initiatief om de vesting te reconstrueren. Het plan is uitgevoerd tussen 1967 en 1992. Wallen zijn opnieuw opgeworpen, grachten zijn gegraven en soldatenbarakken zijn gebouwd. Bezoekers van het vestingdorp van nu wanen zich eeuwen terug in de tijd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bourtange heeft 12 rijksmonumenten.

- De huidige Hervormde (PKN) kerk van Bourtange (Marktplein 2a) is gebouwd in 1869 als vervanging van de oude garnizoenskerk. Die oude kerk, voor 1607 al in gebruik, was de eerste nieuw gebouwde protestantse kerk in de provincie Groningen. De kerk was als garnizoenskerk speciaal bestemd voor de in de vesting gelegerde militairen. Bij de herbouw van de kerk is gebruik gemaakt van de materialen van de gesloopte garnizoenskerk. De grafzerken uit de oude kerk hebben een plek gekregen in de nieuwe kerk. De oudste grafzerk dateert uit 1613. Ook een drieluik uit de oude kerk met de tekst van de geloofsbelijdenis uit 1607 is in de nieuwe kerk bewaard gebleven.

- Rond 1835 ontstaat in Bourtange een zelfstandige joodse gemeente, die sinds 1842 de beschikking had over een kleine synagoge (Batterijstraat 1). Tussen 1840 en 1895 is er gebruik gemaakt van een begraafplaats aan de Oude Jodenkerkhoflaan. Op deze begraafplaats staat nog een tiental zerken. In de nabijgelegen buurtschap Hebrecht is vanaf 1897 begraven. Op deze begraafplaats, de Stobben genaamd, zijn nog 26 zerken te zien. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn bijna alle joodse inwoners naar Polen gedeporteerd. Slechts een enkeling kon onderduiken en heeft zo de oorlog overleefd. De synagoge is verkocht en is sinds 1989 in gebruik als Joods Synagogaal Museum. In 2000 is  in het museum een reconstructie van het mikwe opengesteld.

- De Vestingmolen (Kapitein Prottstraat 1c) is een standerdmolen en staat op een van de wallen van de voormalige legervesting. Oorspronkelijk stond op deze locatie al in 1619 een walmolen. Deze standerdmolen staat sinds 1832 in de Ter Apeler buurtschap Ter Haar. Bij de reconstructie van de vesting is deze molen in 1980 als kopie van de oorspronkelijke molen in Ter Haar gebouwd. De molen wordt regelmatig door een vrijwillig molenaar in bedrijf gesteld, is eigendom van de gemeente Westerwolde en is een gemeentelijk monument.

- Naast de standerdmolen op het molenbastion was ook reeds in de 17e eeuw een kleine rosmolen geplaatst. Deze werd gebruikt om in tijden van nood toch graan te kunnen malen. Ook deze rosmolen is bij de reconstructie van de vesting in ere hersteld, en wel in 1988. Artikel over de standerdmolen en de rosmolen te Bourtange.

- Gevelstenen in Bourtange.

Terug naar boven

Evenementen

- Evenementenkalender Bourtange.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Bourtange is een populair vestingdorp bij zowel Nederlandse als buitenlandse toeristen, omdat hier nog zo veel in goede staat bewaard is gebleven, dan wel is gerestaureerd. Het is ook een steeds populairder bestemming aan het worden bij toeristen uit Azië, maar van vestigingsmanager Hendri Meendering mag dat nog wel een tandje meer: "Het mag van mij wel gaan naar een of twee bussen per dag, maar het moet geen overkill aan Aziaten worden. Geen Chinese invasie, het moet hier wel gezellig blijven. Wekelijks zo'n 400 Aziaten in de vesting, dat is waar wij op hopen." (bron en voor nadere informatie zie RTV Noord, 4-5-2018)

Terug naar boven

Beeld

- Verzameling foto's, ansichtkaarten e.a. documenten m.b.t. Bourtange.

- Wandel met deze interactieve panoramakaart virtueel door Bourtange.

Terug naar boven

Literatuur

- Tweedehands boeken over Bourtange (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit vestingdorp Bourtange op Facebook.

- Onderwijs: - "Basisschool Willem Lodewijck is de enige school in Bourtange. Het is een kleine openbare school. Dit betekent dat ieder kind, ongeacht afkomst, ras of godsdienst zich thuis moet voelen op onze school. Het team beoogt dus ook vanuit dat principe het onderwijs gestalte te geven. De naam van de school is onverbrekelijk verbonden met de vesting, als eerbetoon aan de Friese stadhouder Willem Lodewijck van Nassau.

OBS Willem Lodewijck biedt onderwijs dat uitdagend en ontdekkend is, waarbij het schoolteam wil aansluiten bij de ontwikkeling van het kind. Zowel binnen de leerinhouden als binnen de didactische werkwijzen, waarbij rekening wordt gehouden met verschillen. De leerstof biedt naast de basisleerstof tevens mogelijkheden voor differentiatie. We geven ook onderwijs buiten de muren van de school. We verzorgen onderwijs in een buitenlokaal, in de buurt en bij bedrijven en instellingen. We doen dit niet alleen; ouders en (zorg)instellingen zijn van essentieel belang voor het slagen van ons onderwijs. De lijnen zijn kort, de buurt is belangrijk.

Zelfstandig werken en zelfstandig leren vinden wij een voorwaarde om te komen tot onderwijs op maat; het draagt bij aan de vorming van de leerlingen tot zelfstandige personen, het kunnen opkomen voor jezelf, iemand zijn en de wereld om je heen ontdekken, tot slot draagt ons onderwijs ook bij aan succeservaringen in het vervolgonderwijs."

- Overige verenigingen: - Stichting Bourtange Oude Voertuigen en Machines (BOVEM) heeft ca. 30 leden, die hun oude auto's, landbouwvoertuigen en landbouwmachines koesteren. Ze organiseren regelmatig activiteiten en nemen deel aan activiteiten van anderen. Onder de link vind je daar vele fotoverslagen van.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bourtange.

Reactie toevoegen