Heerenveen

Plaats
Dorp en gemeente
Heerenveen
Fryslân

heerenveen dracht 1930 [640x480].jpg

Heerenveen Dracht 1930

Heerenveen Dracht 1930

Heerenveen plaatsnaambord kleine it (Kopie).jpg

Het voorzetsel van de Friese spelling van Heerenveen hoort met hoofdletter i, maar de gemeente is daar niet consequent in. Bijvoorbeeld de plaatsnaamborden zijn deels met hoofdletter i, deels met kleine i gespeld.

Het voorzetsel van de Friese spelling van Heerenveen hoort met hoofdletter i, maar de gemeente is daar niet consequent in. Bijvoorbeeld de plaatsnaamborden zijn deels met hoofdletter i, deels met kleine i gespeld.

FR arrondissement Heerenveen in ca. 1870 kaart B. Behrns [1024x768].gif

arrondissement Heerenveen in ca. 1870 kaart B. Behrns

arrondissement Heerenveen in ca. 1870 kaart B. Behrns

Heerenveen

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Heerenveen.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Heerenveen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Heerenveen (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Heerenveen is een dorp en gemeente in de provincie Fryslân.

- De gemeente Heerenveen is per 1-7-1934 ontstaan uit samenvoeging van de gemeente Aengwirden, een groot deel van de gemeente Schoterland en een deel van de gemeente Haskerland.

- De oorspronkelijke gemeente Heerenveen omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Bontebok, Gersloot, Gersloot-Polder, Hoornsterzwaag, Jubbega, Katlijk, De Knipe, Luinjeberd, Mildam, Nieuwehorne, Nieuweschoot, Oranjewoud, Oudehorne, Oudeschoot, Terband en Tjalleberd, en de buurtschappen Anneburen, Brongergea, Het Meer, Jubbega-Schurega, Oudewegstervaart, Spitsendijk en Welgelegen (deels).

- In 2014 is de gemeente Heerenveen uitgebreid met de dorpen Nieuwebrug en Haskerdijken van de in dat jaar opgeheven gemeente Skarsterlân, en met het zuidelijk deel van de in dat jaar opgeheven gemeente Boarnsterhim. Dat betreft de dorpen Akkrum (met de buurtschappen Henshuizen, Leenhuis, Meskenwier, Nieuwe Schouw, Oude Schouw (deels) en Weerhuis), Aldeboarn (met de buurtschappen Easterboarn, Poppenhúzen en Warniahúzen) en Nes (met de buurtschappen Bokkum, Burstum, Pean en Soarremoarre).

- Wapen van de gemeente Heerenveen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Heerenveen.

- Sinds juni 2013 heeft Heerenveen een nieuw logo en nieuwe slogan: 'Heerenveen, 'n Gouden Plak'.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
It Hearrenfean. Ook in het Nederlands werd de naam heel lang - tot in de 20e eeuw - door het lidwoord het voorafgegaan. Taalkundig hoort het voorzetsel It met hoofletter te worden geschreven. De gemeente gaat hier echter niet eenduidig mee om en spelt de plaatsnaam bijv. op de plaatsnaamborden zowel met hoofdletter als met kleine letter i (zie foto).

Bijnaam
Met name in de 19e eeuw had Heerenveen - samen met het naastgelegen lommer- en landgoedrijke Oranjewoud - de bijnaam 'het Friese Haagje', wegens 'de aanzienlijke levenswijze en weelde'.

Oudere vermeldingen
De naam had al vanaf het begin dezelfde vorm als vandaag, al waren er kleine spellingvariaties. De kaart van 1579 heeft s heerenfeen, die met Friese varianten (1595) t heerenfeen. Overigens werd met de naam Heerenveen aanvankelijk het veengebied van de drie heren initiatiefnemers bedoeld. Toen er huizen langs de Hearresleat en de Skoatterlânske Kompanjonsfeart ontstonden, nam de nederzetting in het dagelijks spraakgebruik die naam over.

Naamsverklaring
Het tweede element van de naam is veen 'veen', wat voor zich spreekt: Heerenveen is vanaf 1551 ontstaan als turfgraversnederzetting. Het eerste element is het meervoud van heer 'manspersoon'. Dat meervoud gaat terug op de drie ondernemers die hier rond 1550 begonnen met turfontginning ten behoeve van Utrecht en West-Nederland. Het waren de heren Van Dekema, Van Cuyck en Foeyts. Deze heren zijn verder vernoemd in de Hearresleat en de Hearresyl. Die 'Heerenzijl', Veenherenzijl (19e eeuw) of Feenheerenzijl (1622) lag in de Slachtedijk onder Terkaple.(1)

Terug naar boven

Ligging

Heerenveen ligt in het ZO van Fryslân, ZO van Leeuwarden, ZW van Drachten, O van Joure.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de kern Heerenveen 368 huizen met 2.244 inwoners, verdeeld in 280/1.828 (= huizen/inwoners) onder de gemeente Schoterland en 88/416 onder de gemeente Aengwirden.

- De gemeente Heerenveen is bij haar oprichting per 1-7-1934 als volgt samengesteld: van de gemeente Schoterland 15.159 inwoners, van de gemeente Aengwirden 4.848 inwoners en van de gemeente Haskerland 1.341 inwoners.

- Tegenwoordig omvat de gemeente Heerenveen ca. 19.000 huizen met ca. 43.000 inwoners (waarvan ca. 28.500 in de kern Heerenveen) op een oppervlakte van 14.000 hectare.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zoals hierboven reeds beschreven, is halverwege de 16e eeuw begonnen met het ontginnen van het veen van het huidige Heerenveen. Gelijktijdig is er ook bebouwing ontstaan. Heerenveen is daarmee het oudste veenkanaaldorp van Nederland. Als zelfstandige gemeente - en plaats! - bestaat Heerenveen echter nog maar sinds 1934. Voordien bestond Heerenveen juridisch namelijk uit een cluster buurtschappen van de dorpen Nijehaske, Oudeschoot en Terband, rond een driegemeentenpunt (van respectievelijk de gemeenten Haskerland, Schoterland en Aengwirden). Van der Aa (1840) spreekt van 'kruisbuurten' (vanwege de ligging rond de kruising van de de Hearresleat en de Skoatterlânske Kompanjonsfeart). Dat dat veel praktische problemen gaf, ligt voor de hand. En de herindeling van 1934 daarom evenzeer. Het deel onder Nijehaske heet op de kaart van Eekhoff Heerenwal. Daar werd in 1715 de nieuwe kerk van Nijehaske gebouwd. Het deel onder Terband werd al rond 1700 De Fok genoemd. Ook daar kwam een nieuwe - in de 20e eeuw weer afgebroken - kerk. Genoemde namen behoren nu tot het Heerenveense straatnamenbezit.

Door de uitbreidingen van Heerenveen in de loop van de 20e eeuw zijn de buurdorpen Oudeschoot, Nieuweschoot, Oranjewoud, Nijehaske, De Knipe en Terband aan de kern Heerenveen vastgegroeid, hoewel het formeel (d.w.z. voor het postcodeboek en voor de gemeentelijke basisregistraties BAG) nog wel zelfstandige dorpen zijn. Zij het met de volgende kanttekeningen (voor nadere toelichting zie de pagina's van de dorpen in kwestie):

- De dorpskern van Nijehaske is bij de herindeling van 1-7-1934 toegevoegd aan de gemeente en kern Heerenveen. Het huidige formele dorp Nijehaske omvat nog slechts een klein stukje buitengebied van het vroegere dorp.

- De dorpskern van Oudeschoot, d.w.z. het deel van Oudeschoot W van de huidige A32, is in 1965 aanvankelijk aan de kern Heerenveen toegevoegd, maar heeft in 2003, na acties van de inwoners, haar plaatsnaam teruggekregen.

- Ook het deel van Oranjewoud W van de A32 is 'gemakshalve' aan de kern Heerenveen toegevoegd. De inwoners strijden er nog steeds voor om, net als in Oudeschoot, hun 'geamputeerde' dorpsdeel weer terug te krijgen.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen van de gemeente) Heerenveen, kunt u terecht bij:

- Stichting Werkgroep Oud Heerenveen, op welker site u o.a. een pagina vindt over onstaan en eerste ontwikkeling van Heerenveen (1551-ca. 1600) en een pagina met tientallen oude ansichtkaarten en foto's van Heerenveen met uitvoerige toelichting.

- Museum Willem van Haren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De kern Heerenveen heeft 31 rijksmonumenten en 187 gemeentelijke monumenten.

- Molen Welgelegen.

- Museum Belvédère (moderne kunst).

- Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum.

Terug naar boven

Links

- Officiële site van de gemeente Heerenveen.

- Nieuws uit Heerenveen.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Heerenveen alg., - idem RK en - idem Schoterhof.

Reactie toevoegen