Drachten

Plaats
Stad
Smallingerland
Fryslân

drachten noorderbuurt 1924 [640x480].jpg

Drachten Noorderbuurt 1924

Drachten Noorderbuurt 1924

Drachten

Terug naar boven

Status

- Drachten is een kern* in de provincie Fryslân, gemeente Smallingerland.

* Wij gebruiken bewust de term 'kern', omdat Drachten weliswaar niet tot de bekende Friese 'elf steden' behoort en nooit stadsrechten heeft verkregen, maar gezien grootte (in die zin zelfs de 2e plaats van de provincie!), industrie, voorzieningen en centrumfunctie inmiddels redelijkerwijs wel tot de steden gerekend kan worden. Maar aangezien men hier kennelijk nog verdeeld over is (in lokale media zien wij zowel stad als dorp gehanteerd worden), hanteren wij vooralsnog de neutrale term 'kern'.

- Drachten is de hoofdplaats van de gemeente Smallingerland. Gezien de grote(re) naamsbekendheid van Drachten, is in de loop der jaren enkele malen aan de orde gesteld om de naam van de gemeente Smallingerland evt. te veranderen in Drachten. Vooralsnog is hier niet genoeg 'draagkracht' voor gevonden.

- Onder de kern Drachten vallen ook de buurtschappen Buitenstvallaat, It Súd en Noarderein.

Een bijzonder grens- en naam-geval is bedrijventerrein Drachten-Azeven rond het klaverblad van A7/N31. Het is recentelijk en gezamenlijk ontwikkeld door de gemeenten Smallingerland en Opsterland. Het deel NO van dit klaverblad valt onder de gemeente Smallingerland, het deel ZW daarvan is gemeente Opsterland. Die gemeente heeft op haar deel van het terrein blauwe plaatsnaamborden (komborden) geplaatst met de 'plaatsnaam' Drachten-Azeven.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Drachten is ontstaan uit twee buurtschappen, die in de loop der eeuwen zijn geschreven als respectievelijk Nortdracht (1444), Noorderdrachten (16e eeuw), Noorder Drachten (1664), Noorderdragten en Suutdracht (1444), Zuiderdrachten (16e eeuw), Suyder Drachten (1664), Zuiderdragten. In de Volkstelling van 1840 (1) worden zij inmiddels als één plaats beschouwd, onder de benaming Zuid- en Noord-Dragten. Sinds de 2e helft van de 19e eeuw wordt Drachten in toenemende mate als één kern beschouwd, hoewel de gemeentelijke Kuijperkaart uit ca. 1870 de kernen weer apart vermeldt, als Noorder Dragten en Zuider Dragten. In 1883 vinden we de spelling Drachten, in 1901 Dragten. Kort daarna wordt de spelling met ch weer ingevoerd.

Naamgeving
De plaats is genoemd naar de ligging aan het riviertje de Drait, Drayt, Dreit of Dracht. Het meervoud komt omdat het riviertje twee armen had, waardoor men er vaak in meervoud over sprak. De voorvoegsels van de aanvankelijke buurtschappen Noorderdrachten en Zuiderdrachten verwijzen naar de ligging ten opzichte van deze Drait.

Naamsverklaring
De naam verwijst naar het karakter van de veenstroom de Drait. Een terrein dat langzaam natuurlijk afwatert, wordt in het Fries 'deldrachtich' genoemd.(2)

Terug naar boven

Ligging

Drachten ligt ZO van Leeuwarden, in het O van de provincie, aan de A7 en de N31.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Drachten onder de naam 'Zuid- en Noord-Dragten' 544 huizen met 3.560 inwoners. Tegenwoordig heeft Drachten ca. 18.000 huizen met ca. 45.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zoals bij Naam reeds gesteld, is Drachten voortgekomen uit de buurtschappen Noorderdrachten en Zuiderdrachten. Tot 1641 waren dat slechts kleine buurtschappen, die onder de kerkelijke gemeente Boornbergum en Kortehemmen vielen. Door het graven van de Dragstervaart in genoemd jaar, en de aansluitend gestarte afgraving van de omliggende venen, nam de omvang en welvaart van deze buurtschappen zodanig toe, dat zij zich in 1667 van de genoemde kerkelijke gemeente afscheidden, en een eigen kerkelijke gemeente vormden, met in iedere buurtschap een kerk, die daardoor dus tot dorp 'promoveerden'. Sinds de 2e helft van de 19e eeuw zijn de beide dorpen aaneengegroeid tot de huidige kern Drachten.

In  de jaren zestig van de 20e eeuw is de Drachtstervaart vaart gedempt om het dorp verder te kunnen laten groeien. Tegenwoordig wil men, vooral uit toeristisch oogpunt, de vaart graag terug. De intentie is dan ook om de Drachtstervaart in 2016 te kunnen heropenen.

Tot 1950 nog een dorp met 'slechts' 10.000 inwoners, is Drachten sinds dat jaar fors gegroeid tot de huidige 45.000 inwoners. De groei werd gestimuleerd door de vestiging van industrieën zoals de Philips scheerapparatenfabriek (in 1950 begonnen met 14 medewerkers, nu 2.000 medewerkers) en Dunlop met 300 medewerkers. Industrieterrein De Haven is inmiddels het grootste industrieterrein van Noord-Nederland.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Rapport over de mogelijke toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen in Drachten-West (2012).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Drachten heeft 25 rijksmonumenten.

- Drachten heeft 37 gemeentelijke monumenten.

- Gevelstenen in Drachten.

- Museum Dr8888 is gevestigd in een voormalig franciscaner klooster in het centrum van Drachten. De collectie van het museum geeft een boeiend overzicht van de beeldende kunst vanaf de twintigste eeuw tot nu. De nadruk ligt hierbij op kunstenaars en stromingen die op enigerlei wijze verbonden zijn met Friesland. De cultuurhistorische collectie toont onder meer een uniek middeleeuws graf. Dit graf  dat is opgebouwd uit kloostermoppen, afkomstig uit het klooster van Smalle Ee. Ook bezit het museum de grootste Trechterbeker die in een pre-historische grafheuvel is gevonden.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Poppodium Iduna organiseert op een zondag in juli (in 2018 voor de 5e keer) het gratis toegankelijke festival Popcity. Iduna's achtertuin, het Thalenpark, wordt dan van 15.00 tot 23.00 uur omgetoverd tot een waar festivalterrein: een fraaie opmaat naar een zwoele zomervakantie!

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Poppodium Iduna.

Terug naar boven

Beeld

- Op de website Dragten.nl vind je vele oude foto's en ansichtkaarten van Drachten.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Drachten (online te bestellen).

- Douwe de Graaf, 'Folgeren. Mensen door de tijd'. Uitg. Elikser, 2010. De Folgeren was een buurtschap onder de rook van Drachten. Tegenwoordig is de Folgeren aan Drachten vastgegroeid. Douwe de Graaf laat je kennismaken met de bewoners van de woningen en boerderijen, tussen ruwweg 1920 en heden, aan Het Noord, de Folgeren, de Folgeralaan, de Kletsterlaan en de Fennereed. De informatie in het boek is gebaseerd op vele gesprekken die hij met huidige en vroegere inwoners van de Folgeren heeft gehad; dit gecombineerd met informatie uit archieven en kranten. Ook de historie van de Folgeren door de eeuwen heen wordt uitgebreid beschreven.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - "Drachten wil je meemaken".

- Lokale links: - Drachten linkspagina.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging De Singels. - Frijsteat Folgeren.

- Muziek: - Op de site Dragten.nl vinden we een prachtig lied over Drachten, It alde doarp, in het Fries, gebaseerd op, en ook op de melodie van het lied Het Dorp van Wim Sonneveld (helaas vooralsnog alleen te beluisteren in Explorer). - "De Hûnekop uit Drachten is de meest besproken Friestalige band, bestaande uit "Rûchhouwers" met boerenverstand en een ijverige doe-het-zelf houding. Om te begrijpen wat voor muziek de Hûnekop maakt, moet je gewoon de bandnaam even intoetsen op Youtube. De Hûnekop heeft sinds 2009 5 studio-albums uitgebracht, een e.p. met Strawelte in 2013, en een best-of album in 2014. Meerdere malen is De Hûnekop genomineerd voor allerlei prestigieuze awards, waarvan ze er ook een aantal in de wacht sleepten. Verder is De Hûnekop gewoon een van de vetste live bands van het moment." Aldus de band op hun site.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Drachten klooster, - idem Noorderbegraafplaats, - idem Slingehof en - idem Zuiderbegraafplaats.

Reacties

(1)

Ik kom in de genealogie steeds 2 plaatsnamen tegen, die thans tot Drachten behoren. Het betreft Noorderdragten en Zuiderdragten. Ook wordt het geschreven met een ch in plaats van de g. Kunt u mij de officiële en juiste naam geven?
Vriendelijk gegroet,
Jaap

Red.:
Nee, dat kan niet. De door u genoemde namen betreffen namelijk de voorgangers van het huidige Drachten, en die hebben inderdaad verschillende spellingen gehad. Dus je kunt daarbij niet spreken van 1 officiële en juiste naam. We hebben e.e.a. inmiddels uitgewerkt in de hoofdstukken Naam en Geschiedenis hierboven. Daar vindt u nu dus meer informatie over deze eind 19e eeuw in het huidige Drachten opgegane voormalige buurtschappen, later dorpen.

Reactie toevoegen