Joure

Plaats
Dorp
De Fryske Marren
Fryslân

joure g knolweg [640x480].jpg

Joure, G. Knolweg

Joure, G. Knolweg

Joure

Terug naar boven

Status

Joure is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente De Fryske Marren. T/m 1983 gemeente Haskerland. In 1984 over naar gemeente Skarsterlân, in 2014 over naar gemeente De Fryske Marren. Het is de hoofdplaats van gemeente De Fryske Marren.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
De Jouwer. Inwoners wonen niet 'in' maar 'op de Jouwer'.

Benaming inwoners
Een inwoner van Joure is een Jouster.

Oudere vermeldingen
In een 16e-eeuwse kopie van het marktrecht van Joure uit 1466 komt de naam van de plaats voor als 'ter' Heuwera. In de 15e en 16e eeuw komen veel varianten voor waaruit blijkt hoe moeilijk de beginklanken van de naam waren te spellen. In een variant uit 1511, "op die Jouwera", is een moderne vorm gevonden. Op de meeste kaarten uit de 16e eeuw staat echter Hyauwer, die uit 1579 heeft Ioure en de kaart met Friese varianten uit het einde van die eeuw vermeldt Hyaure. Vanaf de 17e eeuw is de meest voorkomende variant Joure, al komt ook (de) Jouwer veel voor. Winsemius (1622) spelt Iouwre en boven het deurportaal van de kerk staat "De Flecke Iovwer 1644". Doordat de Friese varianten, De Jouwer en het niet ver van deze plaats gelegen Oldeouwer / De Ouwer op elkaar lijken, is er veel verwarring geweest, en werd verondersteld dat het dorp al vroeg in de 15e eeuw werd genoemd. Dat is echter onjuist; de naam van Oldeouwer komt wél in parochielijsten uit die tijd voor en Joure niet, omdat die plaats tot de parochie van Westermeer behoorde. In zijn tekst zegt Schotanus (1664): "De Joure, een uytbuerte van Westermeer", wat een juiste constatering is. In het Fries wordt de plaatsnaam altijd voorafgegaan door het lidwoord de, terwijl men ook niet te of in deze plaats woont, maar 'op de Jouwer'.(1)

Naamsverklaring
Het gaat bij deze naam wellicht om een oorspronkelijke waternaam *Ghebara. In het eerste stukje van die naam zit een element dat je ook in het woord gevel vindt. Het betekent 'puntig'. Het zou dan ook om de punt van het land kunnen gaan bij de plaats van het huidige Hermastate op de grens met het dorp Snikzwaag (ook in die naam zit een woord met de betekenis 'punt'). Daar werd aanvankelijk ook de beroemde jaarmarkt gehouden. Al in de vroege 17e eeuw (zeker al in 1622) dacht men overigens dat de naam verband hield met het woord hjouwer 'haver'. Dat is niet waarschijnlijk, ook al omdat een es bij deze buurtschap ontbreekt. Een enkele veldnaam als Haverkamp kan nooit tot de buurtschapnaam hebben geleid. Ook Van der Aa's 19e-eeuwse verhaal met 'overtocht' is volstrekt onjuist en dat geldt ook voor Hepkema's opvatting ten aanzien van 'oever'.(2)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp ligt W van Heerenveen, en grenst in het Z aan de A7, waar ter plekke het Knooppunt Joure ligt, zijnde het punt waar de A6 uitkomt op de A7. Z van de A7 ligt ook nog een strook (landelijk) dorpsgebied, en wel tot aan de Skarster Rien bij Boornzwaag, omvattende weilanden, plus een handvol panden, en de Put van Nederhorst.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Joure 332 huizen met 2.454 inwoners, met daarnaast de buurtschap Westermeer, die in de 20e eeuw in het dorp is oipgegaan, met 13 huizen en 90 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 5.200 huizen met ca. 13.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het complex van de 10 fraai gelegen historische gebouwen van Museum Joure geeft een goed beeld van de bedrijvigheid van dit dorp in de 19e eeuw. Het museum heeft collecties op het gebied van oude ambachten zoals de fabricage van koffie en thee, de Friese klokkenindustrie, de kopergieterij, de zilversmederij, de bakkerij en de grafische industrie. Een belangrijk onderdeel van het museum vormt de historie van multinational Douwe Egberts, het gebruik en de fabricage van koffie, thee en tabak. In de winkelstraat van het dorp op nummer 97 is 'De Witte Os' gevestigd, het voormalig winkeltje van Douwe Egberts. Het winkeltje is ingericht in de stijl van rond 1900, met theekisten, tabaksvaten en tabakspotten en doet nu dienst als museumwinkel. Je kunt er koffie, thee, snoep en geschenkartikelen kopen.

Pal naast 'De Witte Os', op Midstraat 99, bevindt zich het voormalige woonhuis van familie De Jong, de grondleggers van Douwe Egberts. Oorspronkelijk was het rond 1882 een woon- en bedrijfspand waar koffie werd gebrand en tabak werd gekerfd. In het pand was ook een distilleerderij gevestigd. Het pakhuis uit 1898 was van oorsprong een fabriek van Douwe Egberts. Later deed het dienst als theepakhuis. Het Egbert Douweshuisje is een 18e-eeuwse dubbele arbeiderswoning. In deze woning werd Egbert Douwes in 1723 geboren.

Aan het einde van de 18e eeuw was er in Joure ook een indrukwekkende klokkenindustrie. Er werden aanvankelijk stoelklokken, maar later voornamelijk staartklokken gemaakt, die tot ver buiten Nederland werden verkocht. Op de Klokkenafdeling is niet alleen een boeiende verzameling antieke Friese klokken samengebracht, ook is er een authentieke klokkenwerkplaats te bezichtigen. Op de Bakkerijafdeling is een collectie bakkersgereedschappen te zien. In het pand van de Kopergieterij werden onder andere onderdelen gemaakt voor de Friese klokkenindustrie en tevens voor andere takken van industrie zoals scheepsbouw en zuivelbereiding. Het productieproces van het 'geelgieten' wordt stapsgewijs uiteengezet. In de Grafische afdeling, de drukkerij, vind je onder andere gereedschappen en machines voor letterzetten, boekdrukken en boekbinden. Zo nu en dan is de drukkerij in werking te zien. Ook een Natuurafdeling maakt deel uit van het complex. Hier wordt de natuur van Skarsterlân in beeld gebracht.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Rijkswaterstaat, de provincie Fryslân en gemeente De Fryske Marren hebben samen gewerkt aan de verbetering van de bereikbaarheid van Fryslân via Joure. De bekende rotonde - de laatste snelwegrotonde van Nederland - als 'kruising' van de A6 en A7, heeft plaats gemaakt voor een ongelijkvloerse verbinding. Ook de omgeving van het knooppunt is aangepakt. Bij de aanleg van de nieuwe Entree Joure vervangt een ovatonde de bestaande (mini)rotonde, en het carpoolterrein is met 67 plekken uitgebreid tot 217 plekken. Er is een busplein gerealiseerd en er zijn nieuwe fiets- en voetpaden aangelegd.

Aanvankelijk is besloten te investeren in de rotonde zelf. Maar toen de bouw van de Zuiderzeelijn niet doorging, kwam er geld vrij en kon het knooppunt veel drastischer worden aangepakt. De rotonde is verdwenen en er zijn fly-overs aangelegd. Dat verbetert de doorstroming en de verkeersveiligheid. De verwachting is dat na gereedkomen van het project de verkeersdruk op de omliggende dorpen vermindert. Daar hadden bewoners last van sluipverkeer, omdat veel auto's en vrachtwagens de rotonde meden vanwege de files. Op de Jousterweg, die Oudehaske doorsnijdt, was het in de spits soms zo druk dat dorpelingen met moeite de straat over kwamen. Het nieuwe Knooppunt Joure, dat 70 miljoen euro heeft gekost, is eind 2017 in gebruik genomen. De Facebookpagina 'Knooppunt Joure' doet in tekst en beeld verslag van de werkzaamheden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Joure heeft 24 rijksmonumenten.

- 17e-eeuwse Hervormde (PKN) Hobbe van Baerdt Tsjerke (Midstraat 67). - Protestantse Gemeente Joure.

- De Gereformeerde (PKN) kerk De Oerdracht (E.A. Borgerstraat 46) dateerde oorspronkelijk uit 1983, is in 1994 door brand verwoest en daarna herbouwd.

- RK Mattheuskerk (Midstraat 110) uit 1952. Deze kerk heeft voorgangers gehad uit 1751 en 1836. De toren van de huidige kerk is nog wel van de voorganger.

- De Doopsgezinde kerk (Midstraat 70) dateert uit 1824. - Doopsgezinde Gemeente Joure.

- Op het kerkhof van Joure staat de 16e-eeuwse voormalige kerktoren van de kerk van Westermeer. De bijbehorende kerk is in de 18e eeuw gesloopt.

- Penninga's Molen is in 1692 in Westzaan (Zaanstreek) gebouwd en staat sinds 1900 in Joure. - Stichting Penninga's Molen heeft ten doel het in stand houden van het molens als industrieel erfgoed. Zij heeft in eigendom de Penninga's Molen en daarnaast de Skarrenmoune te Scharsterbrug. De stichting heeft opleidingsbevoegdheid als lesmolen te functioneren voor toekomstige molenaars. In 2017 is de molen deels gerestaureerd. De roeden (wieken) zijn vervangen omdat ze in zeer slechte staat verkeerden. Ook zijn 2 achtkantstijlen (draagbalken in de molen) vervangen, zijn 5 van de 8 kanten opnieuw met riet gedekt, en is de molen vergast tegen houtworm.Elke zaterdagmorgen van 9.30 tot 12.00 uur is de Penninga's Molen geopend. Deze wordt bediend door gediplomeerde molenaars en molenaars in opleiding.

- De Groene Molen dateert uit ca. 1800.

- Gevelstenen in Joure.

- Puzzelmuseum Joure staat boordevol logische puzzels, breinbrekers en raadsels. Er is ook volop gelegenheid om zelf te puzzelen. Tijdens je bezoek aan het Puzzelmuseum word je op een leuke en enthousiaste manier verrast door magisch entertainment. Iedereen vindt het leuk om op een ongedwongen manier getuige te zijn van kleine 'wonderen. Je kunt een afspraak maken om het Puzzelmuseum te bezoeken. Het Puzzelmuseum is ook erg geschikt voor kinderfeestjes, familiefeesten, buurtfeesten, personeelsfeesten en scholen.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- In de Jouster Horeca Agenda vind je de evenementen die de komende tijd door de Jouster horeca worden georganiseerd.

- 6x per jaar is er in party- en zalencentrum 't Haske een Treinbeurs. Op meer dan 100 meter aan tafels tonen vele deelnemers uit alle windstreken een veelzijdig aanbod aan gebruikte en nieuwe modeltreinen van de meeste merken. De deelnemers aan de beurs zijn echte rashobbyisten die je de fijne kneepjes van de modelspoorhobby kunnen bijbrengen.

- Stichting Nijjiersrevu De Jouwer bestaat uit een enthousiast stel mensen dat jaarlijks in januari een nieuwe Nieuwjaarsrevu op de planken brengt.

- "Fryske Krite De Jouwer hat as primêre doelstelling it behâlden en fersterkjen fan de Fryske taal en skiednis en alle kulturele aspekten dy't dêrmei ferbân hâlde. De Fryske Krite docht dit troch it fersoargjen fan amateurtoaniel en dat al ca. 80 jier. Fryske Krite De Jouwer is yn 1938 oprjochte en bringt elts jier 2 toanielstikken op de planken (maart & novimber). Sûnt 1983 is ús sfearfol teater festige yn Party- en Zalencentrum ’t Haske op ‘e Jouwer."

- Joure onder de Wol (op een zaterdag in mei) is een evenement om je kennis te laten maken met alle aspecten van wol. Niet alleen schapenwol, maar ook wol van de alpaca, de geit en het angorakonijn. Gedurende de dag kun je zien hoe schapen geschoren worden en de verdere verwerking hiervan. De losse wol, het wassen, kaarden, spinnen etc. Doel is om je te laten zien, te laten voelen en ervaren hoe het is om te werken met wol.

- Hemelvaart Festival Joure is hét gratis festival op Hemelvaartsdag in Fryslân. Live muziek en animatie voor de kinderen maakt dit festival al jaren tot een groot succes.

- Klassieke bolides en hun bezitters staan al sinds 1994 centraal tijdens oldtimerevenement VROEM (op een zaterdag in juni). Dit bijzondere evenement is gratis toegankelijk voor zowel deelnemers als bezoekers en staat bol van activiteiten voor jong en oud met auto's, motoren, brommers, live-muziek, een onderdelenmarkt en een kinderplein.

- Friese Ballonfeesten (gedurende 5 dagen eind juli). - Friese Ballonfeesten op Facebook.

- We kennen allemaal de Libelle Zomer Fair, de Huishoudbeurs, kerstfairs en ga zo maar door. Mooie evenementen waar vrouwen gek op zijn, maar niet echt iets dat mannen interesseert. Wat vinden mannen nou écht leuk, waarvan gaat hun hart sneller kloppen en het bloed sneller stromen? Precies die dingen horen thuis op The Ultimate Men's Fair (op een zaterdag eind juli, in Park Heremastate in Joure). Tijdens hét mannenevent kunnen alle mannen van Nederland hun hartje ophalen door zich onder te laten dompelen in een oase van alles dat zij fantastisch vinden.

- Kinderdorp Joure (augustus) is een spelweek voor kinderen in de basisschoolleeftijd.

- Sinds 2016 is er op een vrijdag eind augustus vanaf 14.00 uur straatfestival Joure Swingt. Bij diverse horecagelegenheden treedt een 15-tal artiesten roulerend op. Een initiatief van een aantal muzikanten in samenwerking met de Jouster horeca.

- Jaarlijks wordt er begin december een Sinterklaassprookje opgevoerd in Joure.

- In december wordt het centrum van Joure omgetoverd tot Winter Wonderland. Er vinden in deze maand diverse evenementen en activiteiten plaats, met op 27, 28 en 29 december als knallende afsluiter de Boxing Days: 3 dagen muziek, gezelligheid en hoge kortingen in dé winkelstraat van Joure.

- Feest Oud en Nieuw XXL in de Evenementenhal.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Vogelwacht Joure e.o. (opgericht in 1961, ca. 300 leden) houdt zich o.a. bezig met nazorg, broedzorg, het geweldige natuurgebied De Twigen, ringwerk van roofvogels, vleermuizen e.d., en alle andere zaken die met (weide)vogels te maken hebben. Ze richten zich ook op het in stand houden van de natuur in en om Joure in brede zin.

- Vakantie of slecht weer: ideale omstandigheden om een bezoek te brengen aan Swimfun, het grootste subtropische zwemparadijs van Noord-Nederland. Beleef een spannend avontuur in de wildwaterbaan. Deze kronkelt door de jungle, door grotten en langs watervallen. Beleef alle spannende glijbanen of leef je uit in het golfslagbad. Verder vind je er een whirlpool, peuter- en kleuterbad, koudwaterput, kruidenbaden, Turkse stoomcabines, zonnebanken, sauna en horeca.

- Nieuws van de Jouster winkeliers. "Het winkelen in Joure is prettig, alles ligt dicht bij elkaar en de auto staat altijd op loopafstand, de gekochte spulletjes kun je kwijt en ook nog eens gratis parkeren." Aldus een 'recensie' op de Facebookpagina van de winkeliers.

- Kringloopwinkel House of Treasure (Transportwei 5, Joure) herbergt een schat aan tweedehands betaalbare inboedel.  Meer dan 600 m2 waar je gezellig kunt rondsnuffelen voor interessante goederen of gewoon voor ontspanning. Meubels, huisraad, decoratie, prullaria, boeken, cd’s, speelgoed, textiel, curiosa, vintage, brocante. Het is ook een ontmoetingsplek voor jong en ouder. Ze doen er ook aan re-stylen, het 'oppimpen' van meubelen. Gratis leuke tips voor de inrichting van je huis. Ben je op zoek naar iets speciaals? Dan kunnen zij dit voor je in de gaten houden. Ze organiseren ook regelmatig workshops en wat dacht je van een verjaardagsfeestje met ‘Trash Art’; kunstwerken maken van oude spullen en materialen. Je mag bij hen ook gratis je huis, boot of motorvoertuig te koop zetten. House of Treasure verzorgd ook Interieur Styling, Re-Styling en Woningfotografie ten behoeve van de verkoop van je woning. En muurschilderingen, decoratieve beschilderingen en partystyling voor je feest of evenement.

- De N en NO van Joure gelegen Haskerveenpolder (die deels ook op grondgebied van de dorpen Haskerhorne, Oudehaske en Vegelinsoord ligt) behoort tot de Friese veenpolders: eerst in agrarisch gebruik, daarna (in fasen) grotendeels verveend en vervolgens (soms ook in fasen) opnieuw ingericht voor een agrarische functie. Het gebied is in de Visie Erfgoed en Ruimte aangewezen als een van de waardevolle Wederopbouwlandschappen in Nederland. Naast de vrij gave inrichtingswerken van de ruilverkaveling is echter ook de middeleeuwse verkaveling nog dominant aanwezig. Deze zichtbare cultuurhistorische gelaagdheid van het landschap is de reden voor de bijzondere status.

Het plangebied voor het Landschapsplan valt niet samen met de historische veenpolder, maar volgt de grenzen van de voormalige gemeente Haskerlân. Met deze uitbreiding is het een interessant voorbeeldgebied in het kader van de uitwerking van de Feangreidefisy, omdat er op korte afstand grote verschillen zijn in de dikte van het veenpakket. In het zuidelijk deel van de polder is het veen reeds grotendeels verdwenen. De jongere landschappelijke structuren en beplanting aldaar ademen steeds meer kenmerken van een zandgebied uit. In het noordelijk deel van de veenpolder en het aangrenzende gebied ten westen van de Vegelinsweg is nog meer dan 0.80 meter veen aanwezig. Het in 2018 opgestelde Landschapsplan Haskerveen biedt inzicht in de gewenste ruimtelijke ontwikkeling op lange termijn en draagt concreet bij aan mogelijke herinrichtingsmaatregelen, met behoud van de huidige agrarische functie in het gebied. Het plan zet in op het behoud en versterken van de verschillende karakteristieke landschapszones in het gebied, met daarin specifiek de Haskerveenpolder.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Joure.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Joure (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Stichting Vleckemarketing Joure is een initiatief van Gemeente De Fryske Marren en de Jouster partners, VVV De Friese Meren-Gaasterland, Ondernemersvereniging Skarsterlan (OVS), de lokale Stichting Horeca en de Winkeliersvereniging (WIH). Allemaal partners die hetzelfde willen: een mooi dorp waar het fijn is om te wonen, aantrekkelijk is om te ondernemen en waar iedereen graag op bezoek komt. Op hun gezamenlijke site Te Joure laten zij zien wat er in dit grote dorp (in Fryslân heet dat een 'vlek') allemaal te zien en te doen is. - Nieuws van Te Joure op Facebook.

- Nieuws: - Jouster Courant. - Nieuws van de Jouster Courant op Facebook. - Jouw Joure. - Nieuws van Jouw Joure op Facebook. - Jouregio. - Nieuws van Jouregio op Facebook.

- Wijkvereniging: - Wijkvereniging Wyldehoarne.

- Onderwijs / educatie / kinderopvang: - Scholengemeenschap Sevenwolden. - Bornego College. - Basisschool Twa Fjilden. - Bij It Toanhûs krijg je alle ruimte om je talenten te ontdekken. Je kunt bij hen terecht voor lessen en cursussen op het gebied van Dans, Muziek, Theater, Kunst & Design.

- Muziek: - Muziekvereniging Concordia. - Con Spirito is een bruisende vereniging die staat voor muziek, show en dans. Con Spirito en Jong Con Spirito bestaan beide uit blazers, slagwerkers en color guard (dansgroep). Iedere woensdag repeteren deze groepen zowel gezamenlijk als in secties. Tijdens de lessen wordt er nieuwe muziek ingestudeerd en op het veld, of in de sporthal, wordt er gewerkt aan de show. - Shantykoor De Warringers is volgens hun site 'het leukste koor van Fryslân'. Ze brengen een repertoire met het zeemanslied, de shanty, ballades en lekkere meezingers. Ze zijn meertalig en zingen in het Fries, Nederlands, Duits en Engels.

- Vrouwenkoor Brûzenije heeft ca. 50 leden. Aanvankelijk werden er alleen shanty´s en seasongs gezongen. Ondertussen is het repertoire aanzienlijk uitgebreid en brengt het koor ook Nederlandse en Friese volksliedjes, Ierse en Engelse Folksongs, levensliederen en mooie luisterliedjes ten gehore. - De band Straight on Stage maakt Old-skool Rock, Blues en Rock 'n Roll.

- Sport: - Sportclub SC Joure is een in 1920 opgerichte omnisportvereniging. De club heeft afdelingen voor voetbal en korfbal. - Facebookpagina Vrouwen 1.

- Bij CSC Joure kan jong en ouder terecht om te gymmen, turnen, freerunnen of volleyballen. Zowel voor de recreanten als voor de leden die wat meer prestatiegericht willen sporten, biedt de vereniging - met ca. 550 leden - tal van mogelijkheden.

- Sloeproeiteam Lytse Bear.

- Het Jouster Skûtsje de 'Oeral Thús' zeilt al jaren mee in de top van de SKS-vloot. Aan het helmhout staat sinds 2007 schipper Dirk Jan Reijenga.

- Nieuws m.b.t. Darten in Joure.

- Tennisvereniging TV Joure is een actieve en bruisende tennisvereniging, waar je het gehele jaar door kunt sporten. Alleen, samen of met je gezinsleden; sportief en gezellig! De vereniging heeft bijna 500 leden, waarvan 150 jeugdleden, en heeft de beschikking over 9 tennisbanen, een padelbaan en een playground met 4 fase roodbanen en 2 fase oranjebanen. Gedurende het hele jaar vinden er voor jong en ouder diverse tennisactiviteiten plaats.

- Bij zwemvereniging Z&PC Avéna kun je recreatief elementair zwemmen, wedstrijdzwemmen, trimzwemmen en waterpoloën.

- Volleybalvereniging VC Joure. - VC Dames 1.

- Vanaf mei kun je op de warme avonden heerlijk beachvolleyballen in het zand.

- Overige verenigingen: - Volièrevereniging Zanglust Joure is opgericht in 1967.

- Zorg: - Woonzorgcentrum Sint Theresia. - Verpleeghuis De Flecke. - EHBO Joure.

- Veiligheid: - Brandweer Joure.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Joure alg. en - idem RK.

Reactie toevoegen