Joure

Plaats
Dorp
De Fryske Marren
Fryslân

Joure

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Joure.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Joure.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Joure (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Joure is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente De Fryske Marren. T/m 1983 gemeente Haskerland. In 1984 over naar gemeente Skarsterlân, in 2014 over naar gemeente De Fryske Marren. Joure is de hoofdplaats van de gemeente De Fryske Marren.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
De Jouwer. Inwoners wonen niet 'in' maar 'op de Jouwer'.

Benaming inwoners
Een inwoner van Joure is een Jouster.

Oudere vermeldingen
In een 16e-eeuwse kopie van het marktrecht van Joure uit 1466 komt de naam van de plaats voor als 'ter' Heuwera. In de 15e en 16e eeuw komen veel varianten voor waaruit blijkt hoe moeilijk de beginklanken van de naam waren te spellen. In een variant uit 1511, "op die Jouwera", is een moderne vorm gevonden. Op de meeste kaarten uit de 16e eeuw staat echter Hyauwer, die uit 1579 heeft Ioure en de kaart met Friese varianten uit het einde van die eeuw vermeldt Hyaure. Vanaf de 17e eeuw is de meest voorkomende variant Joure, al komt ook (de) Jouwer veel voor. Winsemius (1622) spelt Iouwre en boven het deurportaal van de kerk staat "De Flecke Iovwer 1644". Doordat de Friese varianten, De Jouwer en het niet ver van deze plaats gelegen Oldeouwer / De Ouwer op elkaar lijken, is er veel verwarring geweest, en werd verondersteld dat Joure al vroeg in de 15e eeuw werd genoemd. Dat is echter onjuist; de naam van Oldeouwer komt wél in parochielijsten uit die tijd voor en Joure niet, omdat die plaats tot de parochie van Westermeer behoorde. In zijn tekst zegt Schotanus (1664): "De Joure, een uytbuerte van Westermeer", wat een juiste constatering is. In het Fries wordt de plaatsnaam altijd voorafgegaan door het lidwoord de, terwijl men ook niet te of in deze plaats woont, maar 'op de Jouwer'.(1)

Naamsverklaring
Het gaat bij deze naam wellicht om een oorspronkelijke waternaam *Ghebara. In het eerste stukje van die naam zit een element dat je ook in het woord gevel vindt. Het betekent 'puntig'. Het zou dan ook om de punt van het land kunnen gaan bij de plaats van het huidige Hermastate op de grens met het dorp Snikzwaag (ook in die naam zit een woord met de betekenis 'punt'). Daar werd aanvankelijk ook de beroemde jaarmarkt gehouden. Al in de vroege 17e eeuw (zeker al in 1622) dacht men overigens dat de naam verband hield met het woord hjouwer 'haver'. Dat is niet waarschijnlijk, ook al omdat een es bij deze buurtschap ontbreekt. Een enkele veldnaam als Haverkamp kan nooit tot de buurtschapnaam hebben geleid. Ook Van der Aa's 19e-eeuwse verhaal met 'overtocht' is volstrekt onjuist en dat geldt ook voor Hepkema's opvatting ten aanzien van 'oever'.(2)

Terug naar boven

Ligging

Joure ligt W van Heerenveen, en grenst in het Z aan de A7, waar ter plekke het Knooppunt Joure ligt, zijnde het punt waar de A6 uitkomt op de A7. Z van de A7 ligt ook nog een strook (landelijk) dorpsgebied, en wel tot aan de Skarster Rien bij Boornzwaag, omvattende weilanden, plus een handvol panden, en de Put van Nederhorst.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Joure 332 huizen met 2.454 inwoners, met daarnaast de buurtschap Westermeer, die in de 20e eeuw in het dorp is oipgegaan, met 13 huizen en 90 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 6.000 huizen met ca. 13.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Museum Joure
Het complex van de 10 fraai gelegen historische gebouwen van Museum Joure geeft een goed beeld van de bedrijvigheid van het 19e-eeuwse Joure. Het museum heeft collecties op het gebied van oude ambachten zoals de fabricage van koffie en thee, de Friese klokkenindustrie, de kopergieterij, de zilversmederij, de bakkerij en de grafische industrie. Een belangrijk onderdeel van het museum vormt de historie van multinational Douwe Egberts, het gebruik en de fabricage van koffie, thee en tabak. In de winkelstraat van Joure op nummer 97 is 'De Witte Os' gevestigd, het voormalig winkeltje van Douwe Egberts. Het winkeltje is ingericht in de stijl van rond 1900, met theekisten, tabaksvaten en tabakspotten en doet nu dienst als museumwinkel. Je kunt er koffie, thee, snoep en geschenkartikelen kopen.

Pal naast 'De Witte Os', op Midstraat 99, bevindt zich het voormalige woonhuis van familie De Jong, de grondleggers van Douwe Egberts. Oorspronkelijk was het rond 1882 een woon- en bedrijfspand waar koffie werd gebrand en tabak werd gekerfd. In het pand was ook een distilleerderij gevestigd. Het pakhuis uit 1898 was van oorsprong een fabriek van Douwe Egberts. Later deed het dienst als theepakhuis. Het Egbert Douweshuisje is een 18e-eeuwse dubbele arbeiderswoning. In deze woning werd Egbert Douwes in 1723 geboren.

Aan het einde van de 18e eeuw was er in Joure ook een indrukwekkende klokkenindustrie. Er werden aanvankelijk stoelklokken, maar later voornamelijk staartklokken gemaakt, die tot ver buiten Nederland werden verkocht. Op de Klokkenafdeling is niet alleen een boeiende verzameling antieke Friese klokken samengebracht, ook is er een authentieke klokkenwerkplaats te bezichtigen. Op de Bakkerijafdeling is een collectie bakkersgereedschappen te zien. In het pand van de Kopergieterij werden onder andere onderdelen gemaakt voor de Friese klokkenindustrie en tevens voor andere takken van industrie zoals scheepsbouw en zuivelbereiding. Het productieproces van het 'geelgieten' wordt stapsgewijs uiteengezet. In de Grafische afdeling, de drukkerij, vind je onder andere gereedschappen en machines voor letterzetten, boekdrukken en boekbinden. Zo nu en dan is de drukkerij in werking te zien. Ook een Natuurafdeling maakt deel uit van het complex. Hier wordt de natuur van Skarsterlân in beeld gebracht.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Rijkswaterstaat, de provincie Fryslân en gemeente De Fryske Marren werken samen aan de verbetering van de bereikbaarheid van Fryslân via Joure. De bestaande rotonde maakt plaats voor een ongelijkvloerse verbinding tussen de A6 en A7. Ook de omgeving van het knooppunt wordt aangepakt. Bij de aanleg van de nieuwe Entree Joure vervangt een ovatonde de bestaande (mini)rotonde, en het carpoolterrein wordt met 67 plekken uitgebreid tot 217 plekken. Er wordt een busplein gerealiseerd en er komen nieuwe fiets- en voetpaden.

Aanvankelijk werd besloten te investeren in de rotonde zelf. Maar toen de bouw van de Zuiderzeelijn niet doorging, kwam er geld vrij en kon het knooppunt veel drastischer worden aangepakt. De rotonde verdwijnt en er komen fly-overs. Dat verbetert de doorstroming en de verkeersveiligheid. De verwachting is dat na gereedkomen van het project de verkeersdruk op de omliggende dorpen vermindert. Daar hebben bewoners nu nog last van sluipverkeer, omdat veel auto's en vrachtwagens de rotonde bij Joure mijden vanwege de files. Op de Jousterweg, die Oudehaske doorsnijdt, is het in de spits soms zo druk dat dorpelingen met moeite de straat over komen. Het nieuwe Knooppunt Joure, dat 70 miljoen euro kost, wordt naar verwachting eind 2017 in gebruik genomen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Joure heeft 24 rijksmonumenten.

- 17e-eeuwse Hervormde (PKN) Hobbe van Baerdt Tsjerke (Midstraat 67).

- RK Mattheuskerk (Midstraat 110) uit 1952. Deze kerk heeft voorgangers gehad uit 1751 en 1836. De toren van de huidige kerk is nog wel van de voorganger.

- De Gereformeerde (PKN) kerk De Oerdracht (E.A. Borgerstraat 46) dateerde oorspronkelijk uit 1983, is in 1994 door brand verwoest en daarna herbouwd.

- De Doopsgezinde kerk (Midstraat 70) dateert uit 1824. - Doopsgezinde Gemeente Joure.

- Op het kerkhof van Joure staat de 16e-eeuwse voormalige kerktoren van de kerk van Westermeer. De bijbehorende kerk is in de 18e eeuw gesloopt.

- De Penninga's Molen is in 1692 in Westzaan (Zaanstreek) gebouwd en staat sinds 1900 in Joure. - Stichting Penninga's Molen heeft ten doel het in stand houden van het molens als industrieel erfgoed. Zij heeft in eigendom de Penninga's Molen en daarnaast de Skarrenmoune te Scharsterbrug. De stichting heeft opleidingsbevoegdheid als lesmolen te functioneren voor toekomstige molenaars. Elke zaterdagmorgen van 9.30 tot 12.00 uur is de Penninga's Molen geopend. Deze wordt bediend door gediplomeerde molenaars en molenaars in opleiding.

- De Groene Molen dateert uit ca. 1800.

- Gevelstenen in Joure.

- Puzzelmuseum Joure staat boordevol logische puzzels, breinbrekers en raadsels. Er is ook volop gelegenheid om zelf te puzzelen. Tijdens je bezoek aan het Puzzelmuseum word je op een leuke en enthousiaste manier verrast door magisch entertainment. Iedereen vindt het leuk om op een ongedwongen manier getuige te zijn van kleine 'wonderen. Je kunt een afspraak maken om het Puzzelmuseum te bezoeken. Het Puzzelmuseum is ook erg geschikt voor kinderfeestjes, familiefeesten, buurtfeesten, personeelsfeesten en scholen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Klassieke bolides en hun bezitters staan al sinds 1994 centraal tijdens oldtimerevenement VROEM (op een zaterdag in juni). Dit bijzondere evenement is gratis toegankelijk voor zowel deelnemers als bezoekers en staat bol van activiteiten voor jong en oud met auto's, motoren, brommers, live-muziek, een onderdelenmarkt en een kinderplein.

- Friese Ballonfeesten (gedurende 5 dagen eind juli). - Friese Ballonfeesten op Facebook.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Vakantie of slecht weer: ideale omstandigheden om een bezoek te brengen aan Swimfun, het grootste subtropische zwemparadijs van Noord-Nederland. Beleef een spannend avontuur in de wildwaterbaan. Deze kronkelt door de jungle, door grotten en langs watervallen. Beleef alle spannende glijbanen of leef je uit in het golfslagbad. Verder vind je er een whirlpool, peuter- en kleuterbad, koudwaterput, kruidenbaden, Turkse stoomcabines, zonnebanken, sauna en horeca.

- 6x per jaar is er in party- en zalencentrum 't Haske een Treinbeurs. Op meer dan 100 meter aan tafels tonen vele deelnemers uit alle windstreken een veelzijdig aanbod aan gebruikte en nieuwe modeltreinen van de meeste merken. De deelnemers aan de beurs zijn echte rashobbyisten die je de fijne kneepjes van de modelspoorhobby kunnen bijbrengen.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Joure.

Terug naar boven

Links

- Jouster Courant.

- Jouw Joure, met o.a. nieuws.

- Stichting Vleckemarketing Joure is een initiatief van Gemeente De Fryske Marren en de Jouster partners, VVV De Friese Meren-Gaasterland, Ondernemersvereniging Skarsterlan (OVS), Stichting Horeca Joure en de Winkeliersvereniging (WIH). Allemaal partners die hetzelfde willen: een mooi dorp waar het fijn is om te wonen, aantrekkelijk is om te ondernemen en waar iedereen graag op bezoek komt. Op hun gezamenlijke site Te Joure laten zij zien wat er in dit grote dorp (in Fryslân heet dat een 'vlek') allemaal te zien en te doen is. - Te Joure op Facebook.

- Onderwijs: - Scholengemeenschap Sevenwolden. - Bornego College.

- Muziek: - Muziekvereniging Concordia. - Shantykoor De Warringers is volgens hun site 'het leukste koor van Fryslân'. Ze brengen een repertoire met het zeemanslied, de shanty, ballades en lekkere meezingers. Ze zijn meertalig en zingen in het Fries, Nederlands, Duits en Engels. - Vrouwenkoor Brûzenije heeft ca. 50 leden. Aanvankelijk werden er alleen shanty´s en seasongs gezongen. Ondertussen is het repertoire aanzienlijk uitgebreid en brengt het koor ook Nederlandse en Friese volksliedjes, Ierse en Engelse Folksongs, levensliederen en mooie luisterliedjes ten gehore.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Joure alg. en idem RK.

Reactie toevoegen