De Knipe

Plaats
Dorp
Heerenveen
Fryslân

de_knipe_collage.jpg

De Knipe, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

De Knipe, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

De Knipe..JPG

Aangekomen in De Knipe.

Aangekomen in De Knipe.

De Knipe. (3).JPG

De Knipe aan de Schoterlandse Compagnonsvaart anno 2011. Er lijkt niet veel veranderd te zijn t.o.v. 100 jaar geleden.

De Knipe aan de Schoterlandse Compagnonsvaart anno 2011. Er lijkt niet veel veranderd te zijn t.o.v. 100 jaar geleden.

De Knipe. (4).JPG

Daar in De Knipe is het best mooi.

Daar in De Knipe is het best mooi.

De Knipe. (5).JPG

De Nij Brongergea Tsjerke in De Knipe.

De Nij Brongergea Tsjerke in De Knipe.

De Knipe. (2).JPG

Gezien in de kerk van de Knipe.

Gezien in de kerk van de Knipe.

de_knipe_niet_parkeren_ivm_sinterklaas_kopie.jpg

Het is ten strengste verboden je auto bij de scholen in De Knipe te parkeren als Sinterklaas op bezoek komt. Als je het toch doet, komt hij hoogst persoonlijk de sanctie uitdelen.

Het is ten strengste verboden je auto bij de scholen in De Knipe te parkeren als Sinterklaas op bezoek komt. Als je het toch doet, komt hij hoogst persoonlijk de sanctie uitdelen.

De Knipe

Terug naar boven

Status

- De Knipe is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Heerenveen. T/m 30-6-1934 gemeente Schoterland.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving en spelling
In de gemeente Heerenveen zijn wat de plaatsnamen betreft de Nederlandstalige varianten de officiële. Deze staan ook bovenaan op de plaatsnaamborden, de Friestalige varianten staan er onder. Het bijzondere bij De Knipe is dat die nog maar 1 spelling heeft en dus ook maar 1 naam op de borden. Dat komt zo:

De huidige plaatsnaam is ontstaan in 1970. Voorheen was het dorp verdeeld in de delen - dorpen of buurtschappen - Benedenknijpe W van de sluis en Bovenknijpe O van de sluis. In 1970, na het opheffen van de sluis, zijn deze delen samengevoegd onder de nieuwe plaatsnaam De Knipe. De ij is hier vervangen door i omdat men van de associatie met 'knijpen' af wilde. Vooral omdat het dorp voorheen uit de delen Boven-Knijpe en Beneden-Knijpe bestond. De gemeente Heerenveen kende (toen) ook geen friestalige namen en het Fries vormde ook niet de achtergrond van de wijziging. Oftewel De Knijpe is een verouderde Nederlandstalige variant, en geen Nederlandstalige variant van een vermeende Friestalige variant De Knipe, wat soms ten onrechte wordt gedacht.

Bijzonder is ook dat in de Volkstellingen t/m 1960 doorgaans wordt gesproken van de aparte kernen Benedenknijpe en Bovenknijpe, terwijl het hulppostkantoor dat hier in 1852 werd gevestigd (vermoedelijk in Benedenknijpe) altijd al De Knijpe heeft geheten, en ook op oude ansichtkaarten uit begin 20e eeuw soms al De Knijpe staat (zie afbeelding).

Oudere vermeldingen
De Knijpe stond tot in de 19e eeuw ook bekend als Nieuw-Brongerga (het voormalige dorp thans buurtschap Bronger Gea, voorheen Brongerga, ligt iets ten zuiden van De Knipe, in de noordoosthoek van het dorp Oranjewoud).

Terug naar boven

Ligging

De Knipe ligt O van Heerenveen, als lintbebouwing, met een bescheiden komvorming in het W gedeelte.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 was dit dorp nog verdeeld in de dorpen Boven-Knijpe en Beneden-Knijpe met resp. 118/571 (= huizen/inwoners) en 127/643. Tegenwoordig heeft De Knipe ca. 600 huizen met ca. 1.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van De Knipe, kun je terecht bij de volgende instantie, site en literatuur:

- Historische Werkgroep Kynhout.

- Artikelen over De Knipe in vroeger tijden.

- Van het boek 'Alear yn De Knipe' (136 pag. grootformaat full colour, 2008, oplage slechts 850 stuks) over de geschiedenis van het dorp, zijn zolang de voorraad strekt nog enkele exemplaren verkrijgbaar (van €22,50 voor €15,00). Voor nadere informatie zie de link.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Knipe heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de 14e-eeuwse klok in de klokkenstoel uit ca. 1920 op Dominee Veenweg 28B, en de Nij Brongergea Tsjerke.

- De Knipe heeft 2 gemeentelijke monumenten, zijnde grafmonumenten op de begraafplaats Dominee Veenweg 28, en de boerderij op Dominee Veenweg 50.

- De PKN (voorheen Hervormde) Nij Brongergea Tsjerke (Meyerweg 74) valt onder de Protestantse Gemeente Tjalleberd - De Knipe. In het kader van de fusie tot PKN is de Gereformeerde kerk van het dorp verkocht.

- Bij het monumentale witte kerkje ligt de dorpsbegraafplaats. Omgeven door een beukenhaag liggen de graven in rijen en grotendeels naar de kerk gericht. Achter de laatste rij graven was een grasveld, waar het bestuur een asverstrooiplek en urnennissen wilde realiseren, die passen binnen de historische en monumentale sfeer. Buro Wille en Memodes hebben samen een unieke en op de plek afgestemde urnenvoorziening gerealiseerd. Binnen de beschikbare ruimte is een hofje met de contouren van de kerk ontworpen, dat omsloten wordt door een beukenhaag. In de haag zijn zuilen geplaatst, die refereren aan de vorm van de steunberen van de kerk. Aan de binnenzijde van de zuilen bevinden zich nissen. De buitenzijde kan gebruikt worden voor naamplaatjes voor asverstrooiing op het grasveld rondom het hofje. Binnenin het hofje ligt een opgehoogd veld, met daarin urnengraven. De rand van de ophoging biedt ruimte aan kleine zitjes tegenover de urnennissen. (© Bakker Betonwaren, die het beton hebben geleverd)

- Kerk van de Doopsgezinde Gemeente Bovenknijpe.

- Van ca. 1920 tot ca. 1960 wordt het landschap Z van Het Meer en - toen nog - Beneden Knijpe bepaald door de aanwezigheid van een 6-tal zogeheten 'Amerikaanse windmotoren'. Zij bemaalden met name het gebied O van Heerenveen, tussen Het Meer / Beneden Knijpe en Oranjewoud. Vandaag de dag is er daar nog maar 1 van over, O van de Woudsterweg in De Knipe. Tot 2014 verkeerde de molen in vervallen staat. In dat jaar is een restauratie gereed gekomen waardoor hij er weer piekfijn uitziet. Op de site van Historische Werkgroep Kynhout, onder het menu Amerikaanse windmotor, vind je alle bijzonderheden over o.a. historie en restauratie van de molen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Tractorpulling De Knipe (mei). - Tractorpulling op Facebook.

- Tijdens de Survivalrun (weekend in juni) houden maar liefst ca. 5.000 survivalaars 'De Knipe Yn Tou'. Een survivalrun is een hardloopwedstrijd met natuurlijk en niet-natuurlijke hindernissen. De afstanden zijn niet te vergelijken met de afstanden van een hardloopevenement. Door de hindernissen is het veel zwaarder. Overschat jezelf dus niet! Recreatieve deelnemers kunnen meedoen aan survivalruns van 5 tot 7 km (soms langer). Wedstrijden voor jeugddeelnemers variëren van 5 tot 7 km. Wedstrijden voor senioren zijn er van 7 tot 18 km. - Survivalrun op Facebook.

- Hét jaarlijkse dorpsfeest in De Knipe is de Knypster Merke (5 dagen in oktober), met o.a. veel live muziek en acts, Autocross, trekkerbehendigheidswedstrijd, touwtrekken, schuttersfeest en de in de regio bekende en geliefde allegorische optocht. De versierde wagens zijn origineel en van hoge kwaliteit. De bouwploegen halen alles uit de kast voor een schitterende optocht. De optocht van versierde wagens gaat twee maal door het dorp. 's Middags om 14.00 uur en 's avonds om 19.30 uur als het donker is en de wagens mooi verlicht zijn. De optocht wordt opgeluisterd door de kinderoptocht, muziekkorpsen, majorettes en  shantykoren. - Videoreportage van de Knypster Merke 2015.

Terug naar boven

Beeld

- Beeldbank De Knipe.

- Actuele foto's en oude foto's, krantenartikelen etc. van Boppeknipe op Facebook (Boppeknipe is Fries voor Bovenknijpe = de vroegere naam van het O deel van het dorp).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over De Knipe.

- Nieuws: - Actualiteiten uit De Knipe in de Heerenveense Courant. - Nieuws uit De Knipe op Facebook.

- Onderwijs: - De naam van De Compagnonsschool is terug te voeren naar de tijd van de veenontginning. Rond 1600 werden grote stukken veen door drie heren uit Heerenveen opgekocht en ontgonnen. Zij werden 'de Compagnons' genoemd. Mede door hun toedoen is De Knipe ontstaan. Het logo van de school beeldt de gondelvaart uit die vroeger, toen de Compagnonsvaart nog open was, elk jaar werd gehouden. In de tijd van de gondelvaarten stonden er twee scholen in het dorp. De Compagnonsschool is in 1965, na samenvoeging van de twee oude scholen van Boven- en Beneden-Knipe, precies op de grens van de twee dorpen gebouwd. Het oude gebouw is verdwenen en deze plek doet nu dienst als schoolplein. De school heeft ca. 150 leerlingen en is gehuisvest in De Barte, de nieuwe multifunctionele accommodatie van De Knipe. Dit gebouw staat op het vroegere schoolplein van de school en heeft een ruime speelplaats voor de kinderen van de scholen, de peuterspeelzaal en het kinderdagverblijf. - Basisschool De Pream.

- Muziek: - Muziekvereniging Crescendo De Knipe "bestaat al sinds 1949 en heeft sindsdien een roemrucht verleden opgebouwd. De vereniging heeft diverse pieken en dalen gekend en die zullen ook altijd blijven bestaan. Crescendo is een gezellige en kleine vereniging met als doel om met zijn allen op een informele manier lekker muziek te maken en om telkens de lat weer iets hoger te leggen, om zo kwalitatief steeds beter te spelen. Het korps is aangesloten bij de OMF en speelt in de 5e divisie en telt op dit moment 22 leden en 5 leerlingen. Elke woensdagavond om 20:00 uur repeteert het korps in de Doopsgezinde kerk. Ieder jaar hebben we diverse optredens op het programma staan, en daarop wordt ook het repertoire aangepast. Aan het eind van het seizoen hebben we traditioneel de afsluitende  barbecue. Op dit moment is de bezetting erg dun, daarom zijn nieuwe leden van harte welkom. Kom eens kijken op een repetitieavond van Crescendo om te kijken of het iets voor je is." Aldus de vereniging op haar site.

- Sport: -  Voetbalvereniging Read Swart is opgericht in 1929 - als opvolger van diverse voorlopers die er sinds 1920 reeds in De Knipe waren - en staat bekend om zijn alertheid op ontwikkelingen. Zo zijn er speciale pupillenelftallen sinds deze door de KNVB in competitieverband voetballen (omstreeks 1970). Ze waren een van de eerste met F-pupillen (6- ,7- en 8-jarigen) en een van de eerste met H- ('kabouter'-)voetbal (voor kinderen jonger dan 6 jaar). Er wordt sinds midden jaren zeventig aan zaalvoetbal gedaan en vanaf begin jaren tachtig zijn er onafgebroken dames- en meisjeselftallen. In 2006 heeft Read Swart een privatiseringsplan voltooid: de club heeft het onderhoud van de gemeente overgenomen en heeft daardoor nieuwbouw kunnen plegen, het clubhuis kunnen renoveren en alle bestaande gebouwen in eigendom overgenomen. Ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de club in 2004 is er een gedenkboek verschenen, dat via de link ook online is te lezen.

- Kruisboogvereniging. - Sportvereniging OKC bestaat uit de afdelingen gymnastiek, turnen en jazz. Daarnaast organiseert de vereniging survivaltrainingen. - Volleybalvereniging OPM Heerenveen zorgt in het beachvolleybalseizoen (1 mei tot ca. half september) voor 3 beachvolleybalvelden in De Knipe, zodat beachvolleyballers daar het hele seizoen 'met zand tussen de tenen' kunnen spelen. - Korfbalvereniging Kinea is opgericht in 1924 en heeft ca. 150 leden, bestaande uit 5 seniorenteams waaronder 1 midweekteam, 12 jeugdteams, en een combinatieteam met SIM. Sinds 2011 heeft Kinea zijn eigen kunstgrasveld. Dit veld is een van de eerste kunstgrasvelden van deze hoogwaardige kwaliteit, waardoor hier officiële interlands op mogen worden gespeeld. In het winterseizoen maakt Kinea gebruik van de BlauwWit Hal in Heerenveen, wat voor Kinea tevens de thuisbasis is tijdens wedstrijden.

- Zorg: - Zorgboerderij It Wolwêzen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van De Knipe en - Boven Knijpe.

Reacties

(2)

Wanneer is De Knipe opgericht?

Red.:
Als u doelt op de naam De Knipe, die is dus in 1970 ontstaan. Voorheen was er sprake van de kernen Benedenknijpe en Bovenknijpe, die daarvoor weer (deels) bekend stonden als Nieuw-Brongerga. Het gebied zal allicht in ontwikkeling gekomen zijn na het graven van de Opsterlandse Compagnonsvaart die in 1551 van start is gegaan. Voor meer info kunt u wellicht de historische werkgroep genoemd onder Geschiedenis benaderen.

Ik ben op zoek naar Femke. Waarschijnlijk geboren rond 1942. Zusje heette Klaasje. Ouders hadden een café met feestzaal langs de vaart. Wie kan mij helpen?

Reactie toevoegen