Buurtschappen met een kerk

schaaphok hervormde kerk.jpg

In de buurtschap Schaaphok gem. Slochteren staat een piepklein kerkje. Tegenwoordig is het in gebruik als woonhuis.

In de buurtschap Schaaphok gem. Slochteren staat een piepklein kerkje. Tegenwoordig is het in gebruik als woonhuis.

In de geografie was het doorgaans zo dat een buurtschap tot dorp 'promoveert' zodra er een kerk komt. In aardrijkskundige woordenboeken uit de 19e eeuw lees je dan ook dat `buurtschap X een dorp wordt door de bouw eener kerk in 18xx`. De plaats krijgt er sowieso al meer status door omdat het vanaf dan doorgaans een eigen parochie dan wel kerkelijke gemeente wordt. En de plaats groeit mede of vooral daardoor immers vaak uit tot een kern van grotere omvang met tevens nog andere voorzieningen (overigens zijn er ook dorpen zonder kerk, om het nog ingewikkelder te maken).

Sommige buurtschappen-met-kerk worden echter nog altijd als buurtschap betiteld, bijvoorbeeld omdat zij ondanks de kerk nooit verder zijn uitgegroeid tot een dorpskern, en/of er nog immer sprake is van alleen verspreide bebouwing. Dit is - in verhouding tot het totale aantal dorpen en buurtschappen in ons land - tamelijk uitzonderlijk (tot heden hebben wij er ca. 65 getraceerd, op een totaal van minstens 4.000 buurtschappen is dat dus ruim 1,5 procent). En het zijn vaak landschappelijk en/of qua architectuur bijzondere gebouwen. Vandaar een overzicht van 'buurtschappen met (al dan niet nog in functie zijnde) kerk':

- Ane gem. Hardenberg.

- Assel gem. Apeldoorn.

- Bareveld gem. Aa en Hunze.

- De Beek gem. Ermelo (de kerk met ca. 1.100 zitplaatsen is vooral voor de inwoners van buurdorp Uddel).

- Beemte gem. Apeldoorn.

- Berghuizen gem. De Wolden.

- Binnenwijzend gem. Drechterland.

- Blijdenstein gem. De Wolden.

- Bontebrug gem. Oude IJsselstreek (deze grote kerk voor zo´n kleine buurtschap is voor de inwoners van Silvolde en Ulft en daarom bewust tussen beide kernen in in deze buurtschap gebouwd).

- Breede (gem. Eemsmond).

- Brigdamme gem. Middelburg.

- Cillaarshoek ged. gem. Strijen, ged. gem. Binnenmaas.

- Driedorp gem. Nijkerk.

- Duistervoorde gem. Voorst.

- Elshof gem. Olst-Wijhe.

- De Engel gem. Lisse.

- Etersheim gem. Edam-Volendam.

- Fransum gem. Zuidhorn.

- Gasselterboerveen gem. Aa en Hunze.

- Gelderse Buurt gem. Hollands Kroon.

- Greup ged. gem. Oud-Beijerland, ged. gem. Binnenmaas.

- Hantumerhoeke gem. Dongeradeel.

- Heierhoeve gem. Venlo, voor 2001 gem. Grubbenvorst. Formeel was het een kapel maar er werden wel kerkdiensten gehouden. De kapel had 80 zitplaatsen en is in 2009 afgebroken om plaats te maken voor industrie van Venlo.

- Herike-Elsen gem. Hof van Twente.

- Hien gem. Neder-Betuwe.

- Hogeweg (dat voor de postadressen zogenaamd 'in' Kamperveen ligt, maar dat bestaat ter plekke helemaal niet als plaats) gem. Kampen.

- Huinen gem. Putten.

- Indoornik gem. Overbetuwe.

- Kerkbuurt gem. Schiedam.

- Kievitswaard gem. Werkendam.

- Kijfhoek gem. Zwijndrecht (de kerk valt overigens onder de Hervormde Gemeente Heerjansdam).

- 't Kip gem. Berkelland.

- 't Kruis gem. Heerhugowaard.

- Langstraat gem. Oostflakkee.

- Liesbos gem. Breda.

- Luchtenveld bij Drachten.

- De Meele gem. Dalfsen.

- Molenpolder bij Maarssen.

- Moorveld bij Geulle, gem. Meerssen. Bijzonder aan Moorveld is dat de kerk daar min of meer toevallig staat, in die zin dat deze niet expliciet voor Moorveld is bedoeld maar voor het hele gebied O van Geulle, incl. de overige buurtschappen aldaar. Daarom is de parochie ook niet Moorveld genoemd maar Waalsen.

- Oostum gem. Winsum.

- Rhederbrug gem. Bellingwedde.

- Schaaphok gem. Slochteren.

- Schoor gem. Nederweert.

- Sellingerbeetse gem. Vlagtwedde.

- Sint Anthoniepolder gem. Binnenmaas.

- Slijkplaat gem. Sluis.

- Het Stift gem. Dinkelland.

- Stuivezand gem. Drimmelen.

- Twekkelo gem. Enschede en Hengelo.

- De Valk gem. Ede.

- Veldhoek bij Hengelo GL.

- Vierbannen gem. Werkendam.

- Vinkenbuurt bij Ommen.

- Vossenberg bij Elsendorp NB.

- Vrederust gem. Bergen op Zoom.

- Waal gem. Molenwaard.

- Weite gem. Vlagtwedde.

- Wenum gem. Apeldoorn.

- Westernijtsjerk gem. Ferwerderadiel.

- Wetering gem. Steenwijkerland.

- Wijthmen gem. Zwolle.

- Zuidbuurt gem. Zoeterwoude.

- Zuideinde (dat voor de postadressen zogenaamd 'in' Kamperveen ligt, maar dat bestaat ter plekke helemaal niet als plaats) gem. Kampen.

De grootste plaats met een kerk die nog steeds als buurtschap wordt betiteld, is Offenbeek (gem. Beesel) met bijna 5.000 inwoners... Dat is wel érg curieus.

Nog een bijzonder en volgens ons zelfs uniek geval is dat er een plaatsje-met-kerk is in ons land dat je, in tegenstelling tot de buurtschappen, zelfs niet meer een ´woonplaats´ kunt noemen, omdat er sinds kort niet meer gewoond mag worden. Het betreft het plaatsje Ruigoord.

Reactie toevoegen