Het Stift

Status
- Het Stift is een buurtschap (hoewel het een kern en kerk heeft, wordt Het Stift toch algemeen als buurtschap beschouwd) in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Dinkelland. T/m 2000 gemeente Weerselo.
- De buurtschap Het Stift valt onder het dorp Weerselo.

Naam
Spelling
Alle elektronische en papieren media die wij hebben geraadpleegd, spellen voor deze plaats Het Stift. Alleen het plaatsnaambord ter plekke (dat toch ook een officiële status heeft, want in opdracht van de gemeente vervaardigd en de bebouwde kom van het plaatsje aangevend) vermeldt 't Stift. Dat lijkt ons dus een 'drukfoutje'.
Naamsverklaring
De naam Stift staat in verband met stichten en betekent geestelijke stichting. Daarmee bedoelde men een gebouw voor personen die in kloosterlijk verband samenwoonden en werkten. Maar, niet alle kloosters kunnen Stiften worden genoemd, want onder een Stift begreep men die geestelijke stichtingen waar alleen ongehuwde dames uit de adel werden toegelaten. (bron: Het Stift Online)

Ligging
Het Stift ligt direct NW van Weerselo en grenst in het O aan de N343 (Weerselo-Tubbergen).

Statistische gegevens
- In de Volkstelling van 1840 wordt Het Stift - in tegenstelling tot de andere buurtschappen van de gemeente Weerselo - niet apart vermeld en geteld, dus kennelijk is het in dat jaar bij Weerselo inbegrepen.
- Tegenwoordig heeft Het Stift ca. xx huizen met ca. xxx inwoners.

Geschiedenis
In 1142 werd de kerk van Weerselo met al haar goederen aan de ridder Hugo van Buren geschonken. Tot die tijd was deze kerk een kapel die vanuit de kapittelkerk van Sint-Plechelmus te Oldenzaal  werd bestuurd. Hugo van Buren besloot er samen met zijn gezellen een teruggetrokken leven van boete en gebed te gaan leiden. Op 14 september 1152 werd de kapel officieel tot klooster gewijd. Aanvankelijk was het een benedictijnenklooster voor zowel paters als zusters. In de eerste eeuwen volgend op de consecratie van het gebouwencomplex had het klooster zwaar te lijden onder de roofzucht van Twentse edelen, met name de Heren van Saasveld. Op een gegeven moment trokken de paters naar Utrecht  en bleven de zusters alleen achter. Daarop werden vrouwen van adellijke afkomst toegelaten tot het klooster om een goede opvoeding en goed onderwijs te genieten. Het is bekend dat vooral de wat minder mooie adellijke jonge dames hun intrede in Het Stift deden. De strenge regels van het oorspronkelijke Benedictijnenklooster vervaagden langzaam en kort na 1500 veranderde het klooster definitief in een vrij, adellijk sticht, waar nog wel dagelijks de heilige Mis en andere liturgische plechtigheden gevierd werden door de gemeenschap.

Brand
Op de feestdag van St. Maarten in 1523 was een van de zusters zorgeloos met haar haardvuur omgesprongen zodat haar kamer in brand vloog. Omdat de andere zusters de brand te laat opmerkten greep het vuur zo snel om zich heen dat het gehele kloostergebouw en de kerk afbrandden. Een grote ramp, want veel boeren en burgers uit de verre omtrek van Het Stift brachten hun meest waardevolle eigendommen op Het Stift in veiligheid. Dit was omdat Het Stift bijzonder weinig last had van hertog Karels krijgsbenden. Het klooster was volgepakt met huisraad en verschillende bezittingen.

Het Stift gereformeerd / hervormd
In 1626, toen Oldenzaal was veroverd op de Spanjaarden, werd door de Staten van Overijssel besloten dat ook in het katholiek gebleven Weerselo een gereformeerde predikant moest worden aangesteld, welke zich bij Het Stift vestigde. De Stiftskerk werd van haar katholieke karakter ontdaan en werd op calvinistische wijze heringericht. In 1809 bepaalde koning Lodewijk Napoleon Bonaparte van Holland dat de Stiftkerk te klein was voor de zeer omvangrijke katholieke geloofsgemeenschap van Weerselo en dat daarom de kleine hervormde gemeenschap deze kon behouden. De katholieken kregen gelden om een eigen bedehuis te bouwen dat meer op hun grote aantal berekend was. In 1932 vond een grote restauratie plaats.

Herbouw Stiftshuizen
Na 1950 is er veel veranderd in Het Stift. Een van de belangrijkste veranderingen is het feit dat de tekening van Schouwman uit ongeveer 1750 weer werkelijkheid is geworden. De omstreeks 1800 deels afgebroken Stiftshuizen zijn namelijk in 1974 op hun oude fundering herbouwd. De vondst van oude fundamenten en de oude tekening boden voldoende houvast om Het Stift in haar oude glorie te herstellen. Het fraai gerestaureerde Stift is in 1975 feestelijk heropend. (bron: (1) en Het Stift Online)

Recente ontwikkelingen
Ontwikkelingsplan Het Stift en omgeving
Het Ontwikkelingsplan Het Stift en omgeving* is in 2010 van start gegaan. Volgens de gemeente zijn de unieke sfeer en het karakter van Het Stift geen vanzelfsprekendheid. Het landschap om Het Stift heen verandert in hoog tempo en ook Het Stift zal te maken krijgen met de gevolgen hiervan. Om ook in de toekomst te kunnen genieten van de cultuurhistorische kwaliteiten van het Stift is het daarom van belang dat de unieke kwaliteiten en de sfeer gewaarborgd, hersteld en uitgebreid kunnen worden. Het motto van het plan is: 'Het Stift breidt uit in kwaliteiten'. Het ontwikkelingsplan is opgesteld in opdracht van de gemeente Dinkelland in het kader van het gebiedsprogramma 2007-2013 Nationaal Landschap Noordoost-Twente. Door de uitvoering van de diverse projecten wordt de toeristische functie en de belevingswaarde van Het Stift versterkt. Onderdelen van het plan zijn onder meer het versterken van de aanwezige groenstructuren, het verbeteren van de parkeermogelijkheden, het verbeteren van routestructuren, de aanleg van een beeldenroute en de transformatie van erven tussen Weerselo en Het Stift naar meer groene erven met recreatieve mogelijkheden. Het Waterschap Regge en Dinkel gaat de beekloop van de Middensloot op Het Stift herstellen.
* De link naar de Streefbeeldkaart onderaan die pagina werkt vooralsnog alleen op Explorer en niet op Firefox.

Bezienswaardigheden
Het Stift is een beschermd dorpsgezicht.

- Hervormde Stiftskerk uit ca. 1600.

- Stiftshuizen.

- Voormalig gemeentehuis van Weerselo op Het Stift.

- Storkenhuis.

Stiftsschool
De Stiftsschool is sinds 2001 niet meer als zodanig in gebruik. Het gebouw is in 2005 gerestaureerd.

Smederij
De smederij van Het Stift is al enkele eeuwen oud. Het heeft sinds het recente overlijden van de laatste smid uit het dorp enkele jaren leeg gestaan, maar is sinds 2007 gelukkig weer als zodanig in gebruik.

Vicarie
De Vicarie lag vroeger net buiten de grachten van Het Stift. Het was toen woonhuis van de vicaris, iemand die een belangrijke taak had bij missen en erop moest letten dat iedereen zich aan de regels hield. Later werd het een herberg. De herberg is later naar de overkant verplaatst. Dankzij de inzet van De Stichting Vrienden van Het Stift kon de restauratie van de Vicarie met de unieke doorrijschuur eind 1984 worden afgerond.

Evenementen
- In de Stiftskerk worden regelmatig concerten georganiseerd.
- Stiftfestival (gedurende een week, eind augustus). "Een week vol passievolle, liefdevolle, krankzinnige, hartverscheurende en aangrijpende muziek, door een keur aan topsolisten uit binnen en buitenland", aldus artistiek leider Daniel Rowland.
- Franse Markt / Monumentendag (zaterdag in september).
- Winterfair en midwinterhoornblazen (half december).

Links
- Het Stift Online, site met o.a. nog veel meer informatie over de geschiedenis van Het Stift, actualiteiten en een evenementenagenda.
- Volg Het Stift op Twitter.