Cillaarshoek

Status
- Cillaarshoek is een buurtschap* in de provincie Zuid-Holland, in de streek Hoeksche Waard, in deels gemeente Strijen, deels gemeente Binnenmaas. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1811. In 1812 toegevoegd aan de gemeente Maasdam, per 1-4-1817 weer afgesplitst als zelfstandige gemeente, in 1832 weer toegevoegd aan de gemeente Maasdam. Toen de gemeente Maasdam in 1984 opging in de nieuwe gemeente Binnenmaas, is een deel van de buurtschap Cillaarshoek middels een grenscorrectie naar de gemeente Strijen overgegaan (het betrof 13 hectare met 84 huizen en 232 inwoners. Zo te zien aan de oude plattegrond van de gem. Maasdam - zie hieronder - betrof dit een lange smalle strook rond de Keizersdijk). De gemeentegrens loopt nu midden door de buurtschap en is te herkennen aan twee witte strepen dwars over de weg, ter hoogte van het kombord dat u vanuit Maasdam tegenkomt (zie de foto).
* Hoewel Cillaarshoek een kerk heeft, wordt het desondanks kennelijk nog als buurtschap beschouwd.
- Wapen van de voormalige gemeente Cillaarshoek.
- De buurtschap Cillaarshoek valt, ook voor de postadressen, deels onder het dorp Strijen (gemeente Strijen), deels onder het dorp Maasdam (gemeente Binnenmaas). Het deel aan de Keizersdijk valt onder Strijen, het deel aan de Gatsedijk valt onder Maasdam, de Zuiddijk valt deels onder Strijen (huisnrs. 1-21), deels onder Maasdam (huisnrs. 1-31 en 2-24).
- Cillaarshoek heeft alleen plaatsnaamborden voor het deel dat onder de gem. Strijen valt. Als u vanuit Maasdam naar Cillaarshoek gaat, komt u dus al in Cillaarshoek terecht zonder dat u daar ter plekke op wordt geattendeerd, omdat in het deel onder de gem. Binnenmaas (vallend onder het dorp Maasdam) geen plaatsnaamborden staan.

Naam
Oudere vermeldingen
Cillershoek, Cielishouck, Cillaartshoek, 1331 Zilaerdshoeke, 1524 Cillers Hoeck, 1573 Chillertzhouck, 1840 Cillaardshoek, 1883 Cillaarshoek.
Naamsverklaring
Waarschijnlijk hoek 'landpunt, hoekrand' (zie Hoek gem. Bergeijk) en de persoonsnaam Zilaerd. Aan het Middeleeuws Latijnse cellarius 'magazijnmeester van een klooster' moet hier niet worden gedacht.(1)

Ligging
De buurtschap Cillaarshoek ligt N van Strijen, direct Z van Maasdam, en vormt een lintbebouwing rond de Keizersdijk. Deze Keizersdijk is vernoemd naar keizer Karel V en was eeuwenlang onderdeel van de doorgaande route van Amsterdam naar Parijs.

Statistische gegevens
- In 1840 omvatte de buurtschap Cillaarshoek 59 huizen met 297 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Cillaarshoek ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners (schatting onzerzijds).

Geschiedenis
Cillaarshoek is een voormalige heerlijkheid in het Land van Strijen. Later werd het tot de Hoeksche Waard gerekend. "Volgens eene oude vertelling zou dit dorp, vóór den Sint Elisabethsvloed van 1421, onder den naam Weda, Weeda of Weede, eene zeer aanzienlijke stad zijn geweest, maar volgens de oude kaarten, welke er van den Grooten Zuidhollandschen Waard bestaan, moet Weda of Weede meer zuidelijk gelegen hebben en was het geen stad maar een dorp."(2) Volgens dezelfde bron besloeg de heerlijkheid Cillaarshoek slechts een oppervlakte van ruim 8 bunder (een bunder was ongeveer gelijk aan een hectare, hoewel dat per streek iets kon verschillen) en omvatte zij slechts het dorp Cillaarhoek als lintbebouwing aan de Keizerswijk plus een noordelijk buurtje aan de Binnenbedijkte Maas, toen nog Binnenmaas geheten.

Cillaarshoek groeide sterk na 1421, toen veel overlevenden van de Sint Elisabethsvloed zich hier vestigden.(3) (4) stelt dat Cillaarshoek werd gesticht door de inwoners van het hiervoor genoemde Weede, nadat dit dorp in 1421 bij de Sint Elisabethsvloed door het water was verzwolgen.

Bezienswaardigheden
- Cillaarshoek heeft 2 rijksmonumenten: de hervormde (PKN) kerk aan de Keizersdijk 159 en de ernaast gelegen pastorie op nr. 161 uit ca. 1840. De kerk is een zaalkerkje met houten klokkentorentje, gedekt met leien. De eerste kerk in Cillaarshoek is gebouwd in de 15e eeuw, de opvolger dateerde uit ca. 1615, welke in 1838 is afgebroken en kort erna is vervangen door de huiidige kerk.

Links
- Als 't mot dan komt 't er is een documentaire van Maatje van Eck over de saamhorigheid van een buurtschap (Cillaarshoek dus) in de 21e eeuw. Onder de link vindt u de mogelijkheid om de DVD te bestellen, een pagina over de geschiedenis van Cillaarshoek en op die pagina ook een link naar ca. 40 oude foto's van de buurtschap en een link naar 17 recente foto's.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Cillaarshoek.
- Doopboek Cillaarshoek 1667-1815 deel I.
- Doopboek Cillaarshoek 1667-1815 deel II.
- Schouten en schepenen van Cillaarshoek.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
2. 2. Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden,
   Aa, A.J. van der
   , p.ca. 10.000, (1851)
   
3. 3. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
4. 4. Wikipedia,
   x
   , (2012)