Vrederust
lokatie
Status
- Vrederust is een buurtschap en psychiatrisch ziekenhuis in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Bergen op Zoom. T/m 1996 gemeente Halsteren. T/m 1961 tevens gedeeltelijk gemeente Bergen op Zoom*.
* Zie verder bij Halsteren > Status.
- De buurtschap Vrederust valt onder het dorp Halsteren.
Naam
Oudere vermeldingen
1869 kopie 1910 Vrederust.
Naamsverklaring
Elliptische naam met het karakter van een wensgedachte: op deze plek rust(e) vrede. Veelvuldig voorkomende naam, met name bij 19e-eeuwse landerijen.(1)
Ligging
De buurtschap Vrederust ligt in het bosrijke gebied ZO van Halsteren.
Geschiedenis
Het Algemeen Psychiatrisch Ziekenhuis Vrederust is in 1909 opgericht. Het was een project van de Vereeniging tot Christelijke Verzorging van Krankzinnigen in Zeeland. Deze wilde een tehuis in een bosrijke omgeving, dat per trein goed bereikbaar was en met schoon drinkwater. In die tijd waren dat de vereisten voor het bouwen van een inrichting. Zo’n plek was in de eigen provincie niet te vinden. Daarom werd er een stuk van het landgoed Buitenlust aangekocht van de familie Bakx. Daar konden de ‘gekken’ van de buitenwereld worden afgezonderd. De (circa 200) patiënten konden therapeutisch werken in de boomgaarden, de bloemkwekerij en de moestuin. In 1923 kwam er een kerk bij. De rijken zonden hun ‘zenuwlijders’ overigens veelal naar dure klinieken in het buitenland. Personeel en patiënten kwamen aanvankelijk allemaal uit Zeeland. Het is lange tijd een protestants Zeeuws bolwerk geweest in het katholieke West-Brabant.
Recente ontwikkelingen
Sinds de jaren zeventig is Vrederust ‘opengebroken’. Bij gebrek aan Zeeuwse werknemers werd er steeds meer personeel uit de buurt aangenomen. Voor de patiënten is de situatie aanmerkelijk verbeterd. Nieuwe medicijnen en therapieën zijn ontwikkeld en het aantal bedden is van achthonderd naar vierhonderd teruggebracht. Patiënten gaan tegenwoordig weer zo snel mogelijk naar huis. Een deel van het terrein is in 1987 door Het Brabants Landschap aangekocht. Aangezien de naam Vrederust onverbrekelijk met het ziekenhuis is verbonden, moest hier een andere naam voor worden bedacht. Dat is weer Buitenlust geworden. Het terrein van Vrederust is in 1997 gerenoveerd; het gebied is ingekrompen, de tuinen zijn aangepast en er zijn nieuwe gebouwen geplaatst en bestaande gerenoveerd.
Bezienswaardigheden
- De protestantse kerk is opgericht in 1923.
- In het westen van het gebied liggen de restanten van Fort Pinsen.
- Op het terrein van Vrederust is een kunst- en beeldenroute uitgezet. Hierdoor wil men het terrein uitnodigender maken voor mensen ‘van buiten’, die hier tijdens een ontspannen fietstocht of wandeling van de omgeving kunnen genieten, waardoor tevens patiënten en niet-patiënten elkaar kunnen ontmoeten.
- Op het eerste gezicht zou je denken dat er een watertoren op het terrein staat. De huidige toren is echter geen watertoren en maakt deel uit van het hoofdgebouw van Vrederust. Vrederust had wel een eigen watertoren, deze is in 1994 afgebroken.
Literatuur
- In 1998 is de geschiedenis van Vrederust door historicus J. Gorisse op schrift gesteld in het boek ‘Van Idealen en Mensenwerk’.
- Ook Halsterenaar Johannes Sinke verhaalt in zijn publicaties over Fort De Roovere over Vrederust. Dat is ook logisch want Vrederust, het fort en ook het nabijgelegen landgoed Buitenlust zijn zowel geografisch als historisch als een soort ‘Siamese drieling’ met elkaar verweven. Zie verder bij Fort De Roovere.
Links
- Vrederust heeft sinds 1933 een eigen voetbalvereniging: v.v. Vrederust.
