Ommerschans

Plaats
Buurtschap
OmmenHardenberg
Salland
Overijssel

Ommerschans

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Ommerschans.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Ommerschans.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Ommerschans.

Terug naar boven

Status

- Ommerschans is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Salland, gemeente Ommen.

- De buurtschap Ommerschans valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Vinkenbuurt.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Ommerschans ligt in het uiterste N van de gemeente Ommen, direct Z van Balkbrug.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Ommerschans 34 huizen / gebouwen met 1.457 inwoners 'waaronder 1.253 kolonisten' (1) in de gemeente Ommen, en 15 huizen met 88 inwoners in de gemeente Avereest. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De Ommerschans is rond 1625 op kosten van Groningen en Friesland gebouwd als vestingwerk, als verdediging tegen de destijds naar het noorden oprukkende Spaanse troepen. Van 1819 tot 1890 was het een 'bedelaarskolonie' van de Maatschappij van Weldadigheid. Sinds 1894 werden de landerijen gebruikt door het nabijgelegen 'opvoedingsgesticht voor jongeren' Veldzicht te Balkbrug (t/m 2000 gemeente Avereest, vandaar dat op oude ansichten vaak staat 'Veldzicht Avereest'). Tegenwoordig is Veldzicht een Forensisch Psychiatrisch Centrum, ook wel bekend als TBS-kliniek. Van de oorspronkelijke Ommerschans is weinig meer overgebleven dan een deel van de omgrachting.

- Er zijn aan het begin van de 19e eeuw in ons land 'luilevende armen' die in plaats van te werken liever hun hand ophouden. Men noemt ze "ene grief voor onze natuur, luije buiken, onbeschaamde deugnieten, zedelooze voorwerpen". In het in 1822 opgerichte bedelaarsgesticht Ommerschans zullen die eens hard worden aangepakt en heropgevoed. Uit alle windstreken, van Hoorn tot Veere en van Brussel tot Groningen, worden de bedelaars door gemeentebesturen 'opgezonden'. Maar zijn het wel allemaal bedelaars? Met veel liefde voor het onderwerp en de mensen die er een rol in spelen, en met oog voor vermakelijke details, vertelt Wil Schackmann in zijn boek De Bedelaarskolonie (2013) het verhaal van het gesticht en zijn bewoners. Met verrassende conclusies.

Zie verder Geschiedenis Ommerschans in de Canon van Ommen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2015 is de oude Ommerschans weer zichtbaar gemaakt. Wallen van 5 meter hoog zijn teruggebracht in het landschap. Archeologische opgraven hebben in 2015 vele vondsten uit de tijd van de bedelaarskolonie opgeleverd (zie verder de link en het filmpje aldaar). Men wil naast de schans ook een deel van de oude kolonie weer tot leven wekken in het landschap. Hoe, daar wordt anno 2015 nog over nagedacht.

- De meeste boeren in het gebied Ommerschans bij Balkbrug en Vinkenbuurt lijken geen hinder te ondervinden van een eventuele aanwijzing van het gebied tot Unesco Werelderfgoed. Zij krijgen daar echter pas volledig zekerheid over wanneer het bestemmingsplan voor het gebied is aangepast. Dat gebeurt waarschijnlijk medio 2016. De afdelingen Hardenberg en Ommen van LTO Noord en de dorpsbelangenverenigingen van Balkbrug, Vinkenbuurt en Ommerschans hebben met de gemeente Ommen een convenant gesloten waarin de gevolgen van de eventuele aanwijzing tot Werelderfgoed zijn verwoord. De LTO-afdelingen waren daartoe bereid nadat in een onderzoeksrapport was gesteld dat de landbouwbedrijven rond de potentiële werelderfgoedlocatie niet onder het beschermd dorpsgezicht hoeven vallen. Er is toegezegd dat aan de circa 40 agrarische bedrijven in het landbouwontwikkelingsgebied geen nadere eisen worden opgelegd. De enige boeren die wel te maken krijgen met beperkingen, zijn de 6 agrarische bedrijven in de kern rond Ommerschans zelf, maar deze kennen nu ook al een regime als beschermd dorpsgezicht. Voor hen komen er geen verdere beperkingen bovenop.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ommerschans heeft 3 rijksmonumenten.

- Ommerschans heeft 1 gemeentelijk monument.

- De voormalige kerk van Ommerschans (Balkerweg 85) wordt in de volksmond ook wel de Boskerk genoemd, en is het enige gemeentelijke monument van de buurtschap. De kerk is in 1845 gebouwd door de 'bedelaars' uit de buurtschap Ommerschans. De kerk is van oorsprong Nederlands Hervormd. Later werd zij ook door de katholieken gebruikt. De hervormden keken naar het westen en de katholieken keken naar het oosten. De banken konden worden omgeklapt. In een latere periode is halverwege de kerk een muur gemetseld om een duidelijke scheiding aan te brengen tussen het katholieke en het hervormde gedeelte. De uitgang was destijds gericht op de oude Zwolseweg. De kerk behoorde tot instituut Veldzicht. Begin jaren negentig hebben zij de kerk verkocht aan particulieren.

Helaas is er maar weinig van de kerk bewaard gebleven. De klok van de kerk is in bezit van Veldzicht. Onder architectuur hebben de eigenaren van het pand een verdiepingsvloer aangebracht, die tegenwoordig als woning in gebruik is. Eind 2007 is de benedenverdieping verbouwd tot Thomashuis Balkbrug (opvanghuis voor mensen met een beperking) (dat eigenlijk in Ommerschans ligt en voor het postadres in Vinkenbuurt ligt, dus weer een 'spelletje Wie van de Drie?' qua naamgeving, zoals wij dan weleens gekscherend zeggen, maar het ligt wel héél dichtbij Balkbrug dus de naamgeving is wel begrijpelijk).

- De rijksmonumentale voormalige ijskelder uit ca. 1819, gelegen in een bosschage bij Balkerweg nr. 80, is tegenwoordig in gebruik als aardappelkelder. De kelder maakte deel uit van de voormalige bedelaarskolonie die in 1819 op de Ommerschans gesticht werd, en later van het gesticht Veldzicht in het naburige Balkbrug. De ijskelder heeft een ronde plattegrond onder een bakstenen koepelgewelf. De koepel is afgedekt met aarde en vormt een kunstmatige heuvel. De ingangspartij bestaat uit een bakstenen frontmuur met vleugels, daarbinnen een houten deur onder een rondboog. De ijskelder is van algemeen cultuur-en architectuurhistorisch belang vanwege de oorspronkelijke functie, de typologie, de relatie met de vroegere bedelaarskolonie en het latere gesticht Veldzicht, en de gaafheid.

Terug naar boven

Links

- Vereniging De Ommerschans zet zich in voor behoud en herstel van het historische gebied van de Ommerschans.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Ommerschans oud. Curieus is dat daar maar 22 namen worden vermeld, terwijl de archeoloog onder de link bij Recente ontwikkelingen meldt dat hier ca. 5.000 mensen uit de tijd van de kolonie begraven liggen.

Reactie toevoegen