Peursum

Plaats
Buurtschap
Giessenlanden
Alblasserwaard
Zuid-Holland

zh_gemeente_peursum_kaart_kuijper_kopie.jpg

De gemeente Peursum, hier op een kaart van J. Kuijper uit ca. 1870, omvat oorspronkelijk alleen de W rechthoek op deze kaart. In 1857 komt ook de O rechthoek = de gemeente Nederslingeland erbij. De grens tussen beide is de Smoutjesvliet en de huidige N216

De gemeente Peursum, hier op een kaart van J. Kuijper uit ca. 1870, omvat oorspronkelijk alleen de W rechthoek op deze kaart. In 1857 komt ook de O rechthoek = de gemeente Nederslingeland erbij. De grens tussen beide is de Smoutjesvliet en de huidige N216

Peursum

Terug naar boven

Status

- Peursum is een buurtschap, voormalig dorp en voormalige gemeente in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard. De gemeente is in 1812 toegevoegd aan de gemeente Noordeloos, en daar per 1-4-1817 alweer van afgesplitst tot wederom een zelfstandige gemeente. In 1957 is de gemeente opgegaan in de nieuwe gemeente Giessenburg, die op haar beurt in 1986 is opgegaan in de nieuwe gemeente Giessenlanden.

- De gemeente Peursum is per 19-8-1857 vergroot met de gemeente Nederslingeland (= de huidige buurtschap Pinkeveer).

- Wapen van de voormalige gemeente Peursum.

- In principe verdwijnen plaatsnamen niet door een fusie van gemeenten. De plaatsen als zodanig blijven immers gewoon bestaan. Soms, zoals hier, grijpt men echter de gelegenheid aan om aan elkaar gegroeide kernen (hoewel hier weliswaar de rivier de Giessen nog tussen zit), tegelijk te laten 'fuseren' tot één dorp. In dit geval heeft men, naast de gemeente Giessenburg, in 1957 gelijk het dorp Giessenburg ingesteld, een samenvoeging van de dorpen Peursum N van de Giessen en Giessen-Nieuwkerk Z daarvan. De huidige dorpskern van Giessenburg is het oude dorp Giessen-Nieuwkerk.

- Hoewel formeel de plaatsnaam Peursum niet meer bestaat, omdat de bebouwing voor de postadressen dus 'in' Giessenburg ligt, ligt de bebouwing, doordat de rivier de Giessen er tussen zit, nog altijd los van de dorpskern van Giessenburg. En het heeft ook nog een zekere eigen identiteit. Zo heeft de buurt een eigen buurtvereniging. Daarom vinden wij Peursum vandaag de dag, gezien de ligging en de eigen buurtvereniging, nog wel als buurtschap te beschouwen (je zou het ook nog als dorp kunnen zien omdat het een kerk heeft, maar gezien de lintbebouwing zonder kern wordt het toch meer een buurtschap gevonden).

- De buurtschap Peursum ligt grotendeels binnen de bebouwde kom van Giessenburg, maar heeft zelf geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat.

- Onderdeel van de buurtschap is ook de in het N uiteinde van de Peursumseweg gelegen kleine buurtschap Klein Peursum, een plaatsnaam die gezien het nog jonge bord ter plekke vermoedelijk pas recentelijk is 'uitgeroepen'. Voor verdere details hierover zie de link.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Peursem.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Peursum ligt op de noordoever van de rivier de Giessen, tegenover het vroegere Giessen-Nieuwkerk = de huidige dorpskern van Giessenburg, rond de Peursumseweg. Het grondgebied van de buurtschap loopt in het N tot aan de N214. Het buitengebied N van de Peursumseweg is zeer dunbebouwd (1 complex met 4 huisnrs. aan de Heideweg, 2 panden aan de Vlietweg, 1 pand aan de Schuitenmakersweg, en 1 pand aan de Peursumsekade). Aan de W kant van de buurtschap loopt tussen de N214 en de Giessen de Peursumse Vliet.

De grenzen tussen Peursum en het ZW gelegen buurdorp Giessen-Oudekerk zijn niet formeel afgebakend (omdat ook dát dorp voor de postadressen 'in' Giessenburg ligt). In ieder geval valt een klein stukje van de Bovenkerkseweg (= het W verlengde van de Peursumseweg) ook nog tot Peursum te rekenen. Gezien het bebouwingsbeeld lijkt ons het deel tot aan de Kooiweg, dus t/m huisnr. 44, de meest logische afbakening tussen beide genoemde kernen.

De buurtschap ligt verder NW van het dorp Schelluinen en de stad Gorinchem, WZW van de dorpen Hoornaar en Hoogblokland, ZW van het dorp Noordeloos, ZZW van het dorp Goudriaan, Z van het dorp Ottoland, ZO van het dorp Molenaarsgraaf, OZO van het dorp Bleskensgraaf, NO van het dorp Hardinxveld-Giessendam en NNO van het dorp Boven-Hardinxveld.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de buurtschap en gemeente Peursum 26 huizen met 243 inwoners. Bij de opheffing van de gemeernte per 1-1-1957 heeft zij ca. 400 inwoners. Tegenwoordig omvat de buurtschap ca. 140 huizen met ca. 350 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

"De ingezetenen van Peursum hebben reeds vóór de Hervorming kerkelijk tot Giessen-Oudekerk behoord, en dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven, met dien verstande, dat Doleantie en Afscheiding ervoor hebben gezorgd dat ook op Peursums grondgebied een kerkgebouw is verrezen.

Giessenburg was vroeger een sterk agrarisch gericht dorp; de veehouderij vormde een belangrijke bestaansbron. Er woonden vele welgestelden. Het deel van de gemeente dat vroeger het zelfstandige dorp Peursum uitmaakte, kan er zich zelfs op beroemen dat zo'n 50 jaar geleden het, per hoofd van de bevolking gerekend, de hoogstaangeslagene in de belasting was van alle gemeenten van Nederland. Het overtrof zelfs het toen ook al als rijk bekend staande Wassenaar!" (bron: Giessenburg in oude ansichten)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2016 is de Peursumse Vlietbrug in Peursum, die de Bovenkerkseweg met de Peursumseweg verbindt, vervangen, omdat de oude brug kennelijk 'op' was. In 2015 heeft de gemeente al een gewichtsbeperking moeten toepassen voor zwaar vrachtverkeer. Er is een speciaal brugdek gemaakt, omdat voor de pleziervaart een hogere doorvaarthoogte is vereist dan bij de oude brug het geval was. De hellingen naar de brug moeten ook niet te steil worden. Om de brug niet te hoog te laten worden is er gekozen voor een speciaal dun brugdek. Deze brugconstructie kon niet ‘prefab’ geleverd worden en moest ter plekke gemaakt worden. Ook is een speciale funderingstechniek toegepast. Het heien van palen zou te veel trillingen geven voor de bebouwing. Daarom zijn palen toegepast die in de bodem zijn geschroefd. Mede door inspraak van omwonenden is het een bijzondere brug geworden. Zo is onder de brug een kluunvoorziening voor schaatsers gerealiseerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De kerk van Peursum, de huidige Gereformeerde (PKN) Maranathakerk (Peursumseweg 15), dateert uit 1970, en heeft een moderne uitstraling door zijn ligging op een 'terp' en zijn open toren. De kerk verving de voorganger uit 1913, die ervoor stond. Toen de nieuwe kerk gereed was, heeft men de oude afgebroken.

- Overige bezienswaardige panden o.a.: Peursumseweg 31, 57 (Elders Rust), 67, 95, 97, 99, 101, 103, 107, 109, 119 (met wapen) (1880). - Bovenkerkseweg 14 (voormalige school, in de gevel staat nog de inscriptie 'School met den Bijbel 1898'), 18-20, 24-26, 30. In Peursum staat een pand dat vroeger het gemeentehuis is geweest van deze voormalige gemeente. Daarvóór is het een openbare lagere school geweest. Wij weten echter de locatie van dit pand niet. Wij vermoeden dat dit het pand is waarin tegenwoordig Dagboerderij De Hoeff is gevestigd (Bovenkerkseweg 12) (zie hieronder bij Links > Zorg). Weet iemand of dit klopt of dat dit een ander pand was? (en als het een ander pand betreft, wat dan de vroegere functie van het pand van Dagboerderij De Hoeff is geweest).

Terug naar boven

Links

- Buurtvereniging: - Buurtvereniging Peursum.

- Sport: - Je zou gezien de naam denken dat voetbalvereniging v.v. Peursum in de gelijknamige buurtschap speelt. Vermoedelijk was dat oorspronkelijk wel zo, maar tegenwoordig hebben ze hun accommodatie in het dorp Giessenburg, vandaar dat wij de vereniging daar verder beschrijven.

- Zorg: - Op Dagboerderij De Hoeff in Peursum (Bovenkerkseweg 12) (een locatie van zorginstelling Syndion) werken bijna 80 mensen met een beperking die begeleiding en structuur nodig hebben. De cliënten werken in een van de drie groepen:1 ) Tuinderij. Hier werken cliënten die groente en fruit kweken en de kruiden en tuinplanten bijhouden. Dit gebeurt op het land en in de kassen. Ook zorgen zij voor de dierenweide, waar onder andere geiten, schapen en kippen te vinden zijn. Hier worden verse groenten en streekproducten verkocht. 2) Keukengroep. Zij verwerken de opbrengst van het land tot heerlijke producten. Deze worden geleverd aan bedrijven, maar zijn ook voor iedereen te koop in de winkel bij De Hoeff. Bovendien verzorgen deze cliënten de catering voor Lunchroom de Zoete Hoeffe en de theetuin. 3) Zorggroep/ouderengroep. Deze cliënten beleven arbeidsmatige activiteiten mee en dragen bij naar mogelijkheden en interesse. In 2015 is Dagboerderij De Hoeff verbouwd en heringericht.

Reactie toevoegen