Westernijtsjerk

Plaats
Buurtschap
Ferwerderadiel
Fryslân

westernijtsjerk_collage.jpg

Westernijtsjerk, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Westernijtsjerk, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Westernijkerk.JPG

Het mooi gelegen Westernijtsjerk.

Het mooi gelegen Westernijtsjerk.

Westernijkerk. (2).JPG

Het oude station bij Westernijtsjerk.

Het oude station bij Westernijtsjerk.

Westernijkerk..JPG

De romaanse kerk in Westernijtsjerk.

De romaanse kerk in Westernijtjerk.

westernijtsjerk_dijktempel_van_marrum_of_tempeltje_van_ids.jpg

De 'Dijktempel van Marrum', in de regio ook bekend als het 'Tempeltje van Ids'. Voor nadere toelichting zie bij Bezienswaardigheden. (© https://afanja.wordpress.com)

De 'Dijktempel van Marrum', in de regio ook bekend als het 'Tempeltje van Ids'. Voor nadere toelichting zie bij Bezienswaardigheden. (© https://afanja.wordpress.com)

westernijtsjerk_marrum_kleilansmole_en_windturbines.jpg

De oude Kleilânsmole uit 1865 en de moderne windturbines staan in Westernijtsjerk (buurtschap van Marrum) gebroederlijk naast elkaar.

De oude Kleilânsmole uit 1865 en de moderne windturbines staan in Westernijtsjerk (buurtschap van Marrum) gebroederlijk naast elkaar.

Westernijtsjerk

Terug naar boven

Status

- Westernijtsjerk is een buurtschap* in de provincie Fryslân, gemeente Ferwerderadiel.
* Hoewel het plaatsje een kerk heeft, wordt het gezien de geringe grootte plus het feit dat het geen kern en voorzieningen heeft - ook voor de postadressen - niet als dorp, maar als buurtschap van het dorp Marrum beschouwd. Gezamenlijk worden ze ook wel als tweelingdorp beschouwd, wat ook in de namen van diverse lokale instellingen tot uitdrukking komt. De dunbebouwde lintbebouwing heeft ook geen 'bebouwde kom'. Daarom heeft het plaatsje witte plaatsnaamborden i.p.v. blauwe.

- Marrum en Westernijtsjerk hebben ook een gezamenlijk dorpswapen en -vlag. De bijnaam van de Marrumers is katten en voor Nijkerkers roeken. Daarom zijn deze dieren afgebeeld op het wapen. Daarnaast zijn er elementen ontleend aan de wapens van adelijke families die hier in het verleden hebben gewoond en aan de omgeving en historie van Marrum.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Westernijkerk. Overigens is de plaatsnaam officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
Westernijtsjerk heette vroeger (en op sommige plattegronden nog steeds, zoals tot voor kort ook in Google Maps) ook 'gewoon' Nijkerk. De latere toevoeging Wester- onderscheidt het van het in de gemeente Dongeradeel gelegen dorp Oosternijkerk, dat vroeger ook 'gewoon' Nijkerk heette, wat ongetwijfeld aanleiding zal hebben gegeven tot misverstanden.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Westernijtsjerk ligt als lintbebouwing rond de gelijknamige weg en de Hoge Herenweg, direct W van Marrum. Parallel daarachter ligt ook nog een handvol boerderijen aan de Zeedijk. De buurtschap wordt van Marrum gescheiden door de provincialeweg N357 (Leeuwarden-Holwerd).

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Westernijtsjerk 25 huizen met 228 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 60 huizen met ca. 150 inwoners, met name gelegen aan de wegen Westernijtsjerk, Hoge Herenweg, Zeedijk, Jepmaloane, Ozingaloane en Westerhüslânne (het is ons als 'Hollanders' af en toe een raadsel waarom de Friezen soms zo oneenduidig spellen, zelfs binnen één plaats, zoals hier zowel -loane als -lânne, red.).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Met het project Vijfhuizen 'fan swiet nei sâlt' - genoemd naar de ligging nabij o.a. de Hallumer buurtschap Fiifhuzen - geeft Wetterskip Fryslân een impuls aan de waterveiligheid, landbouw, vismigratie, natuurontwikkeling en recreatie in noord-Fryslân. Een nieuw gemaal in de Zeedijk in het verlengde van de Westerhúslânne in het ZW van buurtschap Westernijtsjerk bij Marrum verbetert straks de waterafvoer bij zware regenval, die vaker voor gaat komen als gevolg van klimaatverandering. Het extra gemaal is ook nodig omdat het door de zeespiegelstijging steeds vaker voorkomt dat het natuurlijke spuien van water op de Waddenzee bij Lauwersoog niet kan omdat de zeewaterstand hoger is dan de boezem. Dan hoopt het water zich al gauw op in het noorden en is er extra gemaalcapaciteit nodig. Het gemaal - kosten 15 miljoen euro en een capaciteit van 4,2 kuub per seconde - zal ongeveer net zo vaak draaien als het Hooglandgemaal bij Stavoren. Voor deze plek is gekozen omdat hier het Friese boezemwater het dichtst bij de Waddenzee komt. Het nieuwe ca. 5 km lange afvoerkanaal sluit aan op de Hallumerfeart.

Ook ontstaat er zo een bijzondere verbinding tussen (zoet) binnenwater en zout (zee)water in het unieke buitendijkse kwelderlandschap voor kwelderplanten en wadvogels. Zal het eigenlijke gemaal maar af en toe draaien, een kleine pomp zorgt voor een permanente afvoer van zoet water naar zee. Het zorgt zo voor een zoet lokstroompje dat jonge glasaal en volwassen stekelbaarsjes verleidt de Friese boezem in te trekken. Daardoor ontstaat in het nieuwe afvoerkanaal door de grootste kwelder van Europa een nieuw 30 ha groot zoet-zout watergebied. Het zoute zeewater komt zo via een slenk opnieuw de kwelder binnen. Samen met een nieuwe vaarroute en fietspad komt er een schitterend (natuur)gebied voor bewoners, natuurliefhebbers en recreanten langs de Friese Waddenkust.

Het project omvat: een boezemvaart die deels een verbreding is van de bestaande Hallumerhoeksterfeart en deels een nieuw te graven vaart; een Nieuwe Poldervaart aan de zuidzijde van de Westerhúslânne die aansluit op de hoofdwatergang in combinatie met een wegverbreding van de Westerhúslânne; een fietspad vanaf de Koedijk naar de Noorderleegsteroprit met een fietsbrug over de nieuwe vaart. De Noorderleegsteroprit wordt ingericht voor landbouw- en fietsverkeer; een nieuw gemaal (visueel aantrekkelijk en landschappelijk goed ingepast) in de zeedijk nabij de Westerhúslânne; een vispassage in het gemaal tussen de Friese Boezem en de Waddenzee; een afwateringsvaart buitendijks die overgaat in een slenk door een nieuw te verkwelderen gebied en zoet-zout overgang van circa 33 hectare;

nieuwe kaden aan weerszijden van de afwateringsvaart en de slenk die aansluiten op zowel de primaire kering als de bestaande Lontdijk. Via een doorbraak in de Lontdijk kan het water verder afstromen naar de Waddenzee; maatregelen in het te verkwelderen gebied vanwege het nieuwe overgangsgebied tussen zout en zoet water. Dit ten behoeve van vogels en ten behoeve van de agrarische bedrijfsvoering (veeveiligheid, drinkwatervoorziening); visdrempelconstructie tussen de slenk en de afwateringsvaart ten behoeve van de vismigratie. Het buitendijkse landbouwgebied wordt door nieuwe dijken beschermd tegen de zee. Het project is voorjaar 2017 gestart en beoogt eind 2018 gereed te komen. Voor wie het project wil bekijken is boven op de dijk een uitzichtbalkon aangelegd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Westernijtsjerk heeft 4 rijksmonumenten, zijnde de kerk, de molen en 2 archeologische monumenten.

- De romaanse 13e-eeuwse kerk met 15e-eeuwse toren is in 2005 overgedragen aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Voorheen waren er alleen in de zomermaanden kerkdiensten. Tegenwoordig is de kerk in de zomermaanden op de zaterdagmiddagen te bezichtigen en zijn er exposities. Op andere dagen kan de sleutel op het sleuteladres worden afgehaald. - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Westernijtsjerk, met foto's van alle grafstenen.

- De Kleilânsmole uit 1865 is een achtkante windmolen van het type grondzeiler. De functie is poldermolen. Eigenaar is Stichting De Fryske Mole. De molen is in 1974 gerestaureerd, maar raakte in de loop der jaren in verval. Daarom is de molen in 2010 wederom maalvaardig gerestaureerd.

- Tussen 1963 en 1993 is in Fryslân 66 kilometer dijk op deltahoogte gebracht. Ter afsluiting van dit project is op de Zeedijk bij Westernijtsjerk (aan het eind van de Ozingaloane) de 'Dijktempel van Marrum' geplaatst (vervaardigd door kunstenaar Ids Willemsma uit Akkrum). Het stelt een deel van de dijk voor dat is opgetild op pilaren. Vandaar dat het dak bedekt is met gras. Ook de vorm van de pilaren is belangrijk, zij verwijzen naar de vrouw, breed in de heupen en smal in de schouders.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Op Zeedijk 8 vind je een heel bijzondere uitkijktoren, namelijk een tot uitkijktoren omgeboiuwde voormalige voedersilo. In de silo is een trappenhuis aangebracht dat je naar het 24 meter hoge uitkijkplateau brengt. Bij mooi weer heb je een indrukwekkend uitzicht over de Waddeneilanden, het buitendijks gebied en het terpenlandschap. Voor durfals is het mogelijk om onder professionele begeleiding van de toren te abseilen.

Deze locatie is ook het startpunt van de SeedyksterToer in een heel bijzonder vervoermiddel: een overdekte panoramawagen achter een trekker, die je graag meeneemt op een reis door het onvergetelijke buitendijks gebied, over dijken, langs slenken, geulen en kwelders. Het gebied staat bekend als een van de belangrijkste broed-, fourageer- en pleisterplaatsen voor vogels in Noord-Europa. Zowel inheemse vogelsoorten als vogels op doortrek naar noordelijke of zuidelijke contreien voelen zich hier thuis en vinden voedsel in overvloed. Tijdens de rondrit krijg je uitleg over de flora en fauna en over de historie van het Noorderleegs Buitenveld. Ook wadlopen vanaf deze locatie is mogelijk.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Doarpsbelang Marrum-Westernijtsjerk.

Reacties

(2)

Aukje ik heb mijn zoon uit Canada over en mijn vraag binne jimme al iepen? En jimme preciese adres foar us tom tom.

Ik vermoed dat u op de Seedykster Toer doelt? Op onze site en dus ook onze pagina hierboven, beschrijven wij van alles, van in dit geval Westernijtsjerk. Maar inhoudelijk hebben wij geen bemoeienis met de organisaties die wij vermelden. Maar hierboven staat een link naar de site van de Seedyskter Toer, op hun pagina vindt u o.a. e-mail, adres etc. dus via die pagina kunt u hen benaderen met uw vragen.
Succes,
Frank van den Hoven
hoofdredacteur www.plaatsengids.nl

Reactie toevoegen