Skip to content
Wenum-Wiesel

Wenum-Wiesel

lokatie

samenvatting: 

Status
- Wenum-Wiesel is een 'tweelingbuurtschap' in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Apeldoorn.
- Wenum-Wiesel bestaat, zoals de naam al suggereert, uit de buurtschappen Wenum en Wiesel. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Etten en Leur (het huidige Etten-Leur), zijn Wenum en Wiesel niet echt aan elkaar gegroeid en zijn het geografisch gezien eigenlijk nog steeds 2 aparte buurtschappen, en ook de inwoners zelf beschouwen dat nog zo. Maar kennelijk heeft de gemeente Apeldoorn gezien de geografische en wellicht ook cultuurhistorische verwantschap, aanleiding gezien ze formeel tot 1 'woonplaats' Wenum-Wiesel te benoemen in het postcodeboek en in de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).
- Ter plekke is de situatie qua bebording wat verwarrend: er staan richtingwijzers naar de afzonderlijke kernen Wenum en Wiesel, in Wenum staan blauwe plaatsnaamborden (komborden) Wenum en in het buitengebied staan witte plaatsnaamborden Wenum-Wiesel (zie de afbeeldingen hieronder).
- Onder de 'postale woonplaats' Wenum-Wiesel vallen naast de buurtschappen Wenum en Wiesel ook nog de buurtschappen De Haere en het grootste deel van de buurtschap Jonas.
- Overigens zou je Wenum ook als dorp kunnen beschouwen omdat het een kerk en een zekere mate van kern heeft, maar ter plekke benoemt men zich als buurtschap.
- Al met al een soortgelijke oneenduidige situatie dus als bij de O van Wenum-Wiesel gelegen en in veel opzichten vergelijkbare 'tweelingbuurtschap' Beemte-Broekland.

Naam
Oudere vermeldingen
Wenum: 1335 in der Merck to Wenen, 1335-1336 Wenem, 1335 Wenmermarc, 1339 Weneme, 1434 Wenum.
Wiesel: 1337 Wiessel, 1379 Wysel, 1505 Wissel, 1517 Wyssell, 1840 Wiessel.
Naamsverklaring
Wenum: herkomst en betekenis onbekend. Verklaard als Wino-hêm 'woonplaats van de persoon Wino'.
Wiesel: wordt geduid als een samenstelling van het Germaanse wisô-* 'weide' en lo 'bos'. Zie ook bij Wissel.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
Wenum-Wiesel ligt N van Apeldoorn, tussen Apeldoorn en Vaassen.

Statistische gegevens
- In 1840 had Wenum 37 huizen met 256 inwoners en Wiesel 38 huizen met 243 inwoners.
- Ook vandaag de dag zijn beide kernen nog ongeveer even groot: Wenum-Wiesel heeft tegenwoordig ca. 900 huizen met ca. 2.200 inwoners, waarvan 1.150 in Wenum en 1.050 in Wiesel.

Beschrijving
Wenum
Wenum heeft een open en grootschalig cultuurlandschap. Het boerenland is nog aangenaam gestoffeerd met glooiende weilanden, een korenmolen, bomenrijen en halfverharde paden. De buurtschap wordt doorsneden door de Wenumse Beek, een gegraven sprengenbeek. De Wenumse Beek wordt gevoed met water uit de, in buur-buurtschap Wiesel gelegen, Greutelse en Wieselse sprengen, die grotendeels afhankelijk zijn van regenwater, wat betekent dat het waterniveau nogal wisselt. In Wenum ligt ook de Papegaaibeek, geen gegraven sprengenbeek, maar een natuurlijke weilandbeek. Beide beken monden via een aquaduct over de Grift uit in het Apeldoorns Kanaal. De Wenumse Beek diende voor de aandrijving van papiermolens, kopermolens en een korenmolen. Van de vijf molenplaatsen in de beek is alleen de al in 1313 vermelde, nog steeds in werking zijnde Wenumse Watermolen overgebleven (zie verder bij Bezienswaardigheden). Een bijzonder bedrijf in Wenum met bovendien een rijke historie is Zorgboerderij Wenum Hoeve, die een zinvolle dagbesteding biedt aan 'hulpboeren' met een lichamelijke of geestelijke beperking.

Wiesel
Op de overgang tussen de hoge droge Veluwe en de lagere nattere gronden in de dalen vestigden zich de eerste mensen in dit gebied. Hier was alles voorhanden om te kunnen leven: water, weilanden en heide voor vee, hogere gronden voor akkers en bos en hakhout voor bouw- en brandhout. De schapenhouderij heeft in dit gebied een grote rol gespeeld. Er hebben in het verleden veel schaapskooien gestaan, nu staat er nog één. De schapen werden geweid op de heide, waar ook plaggen werden gestoken voor in de stallen. Door overexploitatie van de heide ging deze verstuiven. Om de akkers en graslanden tegen het zand te beschermen werd door de vroegere bewoners een haag aangeplant. Doordat er door de wind steeds meer zand werd aangevoerd, werd deze geleidelijk aan steeds hoger. Nu is het een  imposante hoge wal, de Zandhegge, die als een boog om de vroegere akkers ligt. Het huidige Wiesel geeft een goed beeld van een historisch enkenlandschap met fraai oud geboomte, hakhoutwallen, een oude wegenstructuur en deels nog historische bebouwing, waaronder boerderijen. Wiesel is in 2001 aangewezen als beschermd dorpsgezicht. In dit gebied liggen de Wieselse en de Greutelse sprengen van de Wenumse Beek.

Recente ontwikkelingen
- Anno 2011 wordt gewerkt aan een Dorpsvisie Wenum-Wiesel, waarin de dorpelingen de gewenste ontwikkelingen voor de buurtschappen schetsen voor de komende jaren.
- De Prinses Beatrixschool heeft er in 2011 2 lokalen bij gekregen. Dat is op zich niet bijzonder. Het bijzondere is dat ze deels ondergronds zijn gebouwd. De uitbreiding diende om een lokaal voor de BSO binnen de school te maken. Ook was een groep kinderen wegens ruimtegebrek ondergebracht in het speellokaal. Reden van de ondergrondse bouw is dat de Welstandscommissie het niet in het landschap vond passen om bovengronds bij te bouwen. Er is daarvoor te weinig ruimte. Extra bovengrondse lokalen zouden ten koste gaan van de speelruimte. De nieuwbouw is de vervulling van een oude wens en heeft niet te maken met een groei van de school. Er is zelfs sprake van een daling van het leerlingenaantal.

Bezienswaardigheden
- Wiesel is in 2001 benoemd tot gemeentelijk beschermd dorpsgezicht (pdf).
- De hervormde Pniëlkerk uit 1958 (Zwolseweg 381) is een gemeentelijk monument.
- Windmolen Wenum.
- Wenumse Watermolen.
- Landgoed De Ploeg.
- Schaapskooi.
- Z van Wiesel liggen in Paleispark Het Loo de restanten van drie forten die in opdracht van koning Willen III in 1854/1855 zijn aangelegd: Fort Wiesel, Fort Frederik Hendrik en Fort Java.

Jaarlijkse evenementen
- Het Oranjefeest (filmpje optocht 2010) wordt in Wenum-Wiesel nog altijd rond 31 augustus - de verjaardag van wijlen koningin Wilhelmina - gevierd. Koningin Wilhelmina heeft lange tijd op Het Loo gewoond, dat bovendien vanouds een grote werkgever voor de buurtschappen Wenum en Wiesel is geweest. Overigens woonde het personeel van het Koninklijk Huis vooral rond het paleis in de huidige wijk Het Loo.

Natuur en recreatie
- Ommetje De Wenumse Watermolen van IVN Apeldoorn.
- Landgoed De Zandhegge is tegenwoordig deels een natuurgebied.
- W en NW van Wiesel bevinden zich naar deze plaats genoemde bosgebieden met deels nog heide. Het betreft Wieselsche Veld, Wieselsche Enk, Wieselsche Bosch en Wieselsche Bergen. Op het Wieselsche Veld was in de jaren zeventig van de 19e eeuw sprake van een militair gebied met bijzondere militaire en filatelistische aspecten. Voor nadere informatie zie de link.

Links
- Dorpsraad en Buurtvereniging voor Wenum-Wiesel en het Noordelijk gedeelte van Noord Apeldoorn (WWNNA).
- Filmpje dat u rondleidt door Wenum-Wiesel.
- Volg Wenum-Wiesel op Twitter.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wenum.

  1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
    Berkel, G. van; K. Samplonius
    , (2006)
Wenum en Wiesel worden tegenwoordig formeel als 1 plaats 'Wenum-Wiesel' beschouwd.
Wenum en Wiesel zijn niet echt aan elkaar gegroeid, daarom worden ze ter plekke nog wel apart aangegeven.
Wenum heeft in tegenstelling tot Wiesel officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) en is een 30km-zone.

Kenmerken (classificatie)

Type object: 
plaats
Type plaats: 
Dorp
Gemeente: 
Apeldoorn
Streek: 
Veluwe
Provincie: 
Gelderland
Erkende woonplaats: 
Ja
Postcodereeks: 
7345
0

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Use <bib>...</bib> to insert automatically numbered references.
  • Use [fn]...[/fn] (or <fn>...</fn>) to insert automatically numbered footnotes.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Allowed HTML tags: <a> <b> <address> <blockquote> <br> <caption> <center> <code> <dd> <del> <div> <dl> <dt> <em> <h2> <h3> <h4> <h5> <h6> <hr> <i> <img> <li> <ol> <p> <pre> <span> <strong> <sub> <sup> <table> <tbody> <td> <tfoot> <th> <thead> <tr> <u> <ul> <tr> <img> <span>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden