Etersheim
lokatie
Status
- Etersheim is een buurtschap in de provincie Noord-Holland, in de streek Waterland, gemeente Zeevang. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1811. Vervolgens is het in 1812 toegevoegd aan de gemeente Oosthuizen, per 1-5-1817 weer een zelfstandige gemeente geworden, in 1848 wederom opgegaan in de gemeente Oosthuizen en uiteindelijk per 1-8-1970 met Oosthuizen opgegaan in de nieuw ontstane gemeente Zeevang.
- De buurtschap Etersheim valt (ook voor de postadressen) onder het dorp Oosthuizen.
- Wapen van de voormalige gemeente Etersheim.
Naam
Oudere schrijfwijzen
1277 Eitersem (= Ettersem), 1342 Ettersem, 1393 Etershem. De gemeente Etersheim heette ook wel 'Etersheim en Zuidschardam'.
Naamsverklaring
De naam is waarschijnlijk een samenstelling van heem 'woonstede' en een Friese persoonsnaam Etter (die is ontstaan uit namen als Edaert en Edelhard). Gezien het naamgevingspatroon van met heem gevormde namen, die als eerste deel veelal een persoonsnaam hebben, is de verklaring als het Friese (gereconstrueerde vorm) eterst 'uiterst, meest afgelegen' minder waarschijnlijk.(1)
Ligging
De buurtschap Etersheim ligt NO van Oosthuizen, aan het IJsselmeer, rond de weg Etersheim en de t-splitsing met de IJsselmeerdijk.
Statistische gegevens
In de Volkstelling van 1840 had de gemeente Etersheim 21 huizen met 129 inwoners, verdeeld in dorp Etersheim 9/45 en buurtschap Zuid-Schardam 12/84.
Geschiedenis
Etersheim, nu niet meer dan een buurtschap met een handvol huizen, was vroeger een dorp. Dit dorp is echter reeds lang geleden in de toen nog Zuiderzee (thans IJsselmeer) verdronken. In 2009 is op de bodem van het IJsselmeer, ter plekke van het verdronken dorp Etersheim, een sarcofaag (stenen grafkist) uit de 12e eeuw gevonden. Volgens de Noord-Hollandse provinciearcheoloog Rob van Eerden gaat het om een unieke vondst, omdat de sarcofaag met deksel en ornamenten vrijwel intact is. Er heeft een adellijke persoon of familie in gelegen. Amateurduikers hebben de kist gevonden. De zandstenen sarcofaag lag dicht bij de dijk van het huidige Etersheim in een grafveld en stak door erosie af en toe boven de IJsselmeerbodem uit. Om vandalisme te voorkomen is besloten het gevaarte te bergen. Archeologen proberen aan de hand van eveneens gevonden beenderen het DNA van de overledene(n) te achterhalen en te bepalen hoe oud alles precies is.
Bezienswaardigheden
- Etersheimer Braakmolen.
- De voormalige hervormde kerk van Etersheim uit 1901 was in functie tot 1971 en is sindsdien in gebruik als woning. Bijzonder is dat de toren van de kerk in de jaren tachtig is afgebroken, omdat deze te zwaar was in verhouding tot het kleine kerkje, en daarom op instorten stond. Sinds 2011 kunt u in het kerkje overnachten. De begraafplaats bij het kerkje is nog steeds in gebruik.
School
Dik Trom is een icoon van de jeugdliteratuur in de 20e eeuw. In Etersheim staat het schooltje waar Johan Kievit, de schrijver van de boeken van Dik Trom, rond 1900 woonde en lesgaf. In 1891 schreef hij er zijn eerste boek over Dik Trom. Stadsherstel Amsterdam gaat het vervallen gebouwtje in ere herstellen en maakt er een kinderboekenmuseum van. Zo wordt niet alleen een stukje levende Nederlandse historie bewaard, maar ook een bijdrage geleverd aan de jeugdliteratuur. De restauratie, die eind 2012 gereed beoogt te zijn, wordt gekoppeld aan andere interessante initiatieven. Zo wordt de restauratie van het schooltje, interieur en bijbehorende woning gebruikt als leerlingbouwplaats en restauratie-opleidingsproject. Met Dik Trom als boegbeeld heeft het project een grote uitstraling op de regio, waardoor de recreatie een behoorlijke impuls kan krijgen. Nadere informatie over de renovatie van de school te Etersheim.
Musea
- Museum van de Muskusrat (kunstproject).
Natuur en recreatie
- Bezoekerscentrum De Breek.
- Onverhard wandelpad bij Etersheim met 2 zelfbedieningspontjes.
- Beschrijving Kijk over Kogenroute.
Links
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Etersheim.
- Overzicht van huwelijken in de gemeente Etersheim, van begin 19e eeuw tot haar opheffing in 1848 (pdf).
Nieuwe reactie inzenden