Emmen

Plaats
Stad en gemeente
Emmen
Zuidoost Drenthe
Drenthe

gemeente_emmen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Emmen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Emmen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Emmen

Terug naar boven

Status

- Emmen is een stad en gemeente in de provincie Drenthe.

- De gemeente Emmen is in 1998 vergroot met de gemeente Schoonebeek.

- De gemeente Emmen omvat naast de gelijknamige stad verder nog de dorpen Barger-Compascuum, Barger-Oosterveld, Emmer-Compascuum, Emmer-Erfscheidenveen, Erica, Klazienaveen, Klazienaveen-Noord, Munsterscheveld, Nieuw-Amsterdam, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, Nieuw-Weerdinge, Noordbarge, Oranjedorp, Roswinkel, Schoonebeek, Veenoord, Weerdinge, Weiteveen, Westenesch, Zandpol, Zuidbarge en Zwartemeer, en de buurtschappen Amsterdamscheveld, Barger-Erfscheidenveen, Barger-Oosterveen, Ermerveen, Foxel, Koelveen, Middendorp (bij Nieuw-Schoonebeek), Middendorp (bij Schoonebeek), Oosterse Bos, Schutwijk, Westerse Bos en Wilhelmsoord. In totaal zijn dit 1 stad, 23 dorpen en 12 buurtschappen. Het voormalige dorp Emmerschans wordt tegenwoordig als wijk beschouwd.

- In 1976 heeft de gemeente middels een grenscorrectie de buurtschap De Maten afgestaan aan de Groningse gemeente Vlagtwedde.

- Wapen van de gemeente Emmen.

- In en direct rond Emmen ligt een aantal kernen die door de inwoners - en ook door ons - doorgaans nog wel als 'plaats' (d.w.z. dorp dan wel buurtschap) worden beschouwd, hoewel ze in 1978 geen eigen postcode en bijbehorende plaatsnaam hebben gekregen, en daarom sindsdien voor de postadressen 'in' Emmen liggen. Ter plekke staan ook doorgaans witte plaatsnaamborden, om aan te duiden dat de gemeente ze tegenwoordig kennelijk als wijken van de stad beschouwt. Het betreft Barger-Oosterveld, Noordbarge, Weerdinge (heeft wel blauwe borden en is ook nog duidelijk een apart van de stad gelegen dorp), Westenesch en Zuidbarge (dat op richtingborden in de buurt nog wel met de layout van een plaats, zijnde wit op blauw, wordt aangegeven). Angelslo heeft borden waarop expliciet 'wijk' staat aangegeven.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Emmen.

- Onder de stad Emmen vallen ook een deel van de buurtschap Ermerveen en de buurtschappen Westenesch en Wilhelmsoord.

Terug naar boven

Naam

Inwoners
Een inwoner van Emmen is een Emder.

In het dialect
Emm.

Oudere vermeldingen
1139 kopie 16e eeuw en 1232-1233 Emne, 1327 kopie 1471, 1381 Empne, 1395-1396 Emmene, 1510 Empne, 1551 Emmen.

Naamsverklaring
Etymologie onbekend. Emne gaat volgens sommigen terug op emnî* 'effen, vlak gebied', bij het Oudsaksische ebhan 'vlak, effen', met als overtreffende trap het Oudsaksische emnist, in contrast met Noordbarge en Zuidbarge. Hiermee verwant is Ende (Dld), bij Dülmen (890 Emnidi). Daar echter de hoogtekaart van Emmen en omgeving weinig steun voor deze verklaring biedt, heeft men ook gedacht aan de wortel amb*- 'rivier' (o.a. in Drents eem 'water'), een - niet overgeleverde - oude naam voor de Sleenerstroom, die dan destijds voor het gehele nederzettingsgebied zou moeten hebben gegolden. Ter vergelijking wordt gewezen op de Duitse namen Holtemme, 814 Holtemna, 1369 Holtempne (dat echter ook wordt geduid als Holtmanni*, een samenstelling van holt 'hoogopgaand loofbos' en manni 'water') en Emen, ca. 1000 Embini en Emmeln, 1160 Eimblem. Het in 1381-1383 genoemde Kerspel van Emnynchem wordt ook als Emmen geïdentificeerd.(1)
* Gereconstreerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Emmen ligt in het ZO van Drenthe. De gemeente Emmen grenst in het O en Z aan Duitsland, in het W aan de gemeente Coevorden, in het N aan de gemeente Borger-Odoorn en de provincie Groningen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- De gemeente Emmen heeft ca. 45.000 huizen met ca. 109.000 inwoners, waarvan ca. 23.000 huizen met ca. 57.000 inwoners in de stad (de twee laatstvermelde aantallen zijn inclusief de aantallen voor de dorpen die voor de postadressen 'in' Emmen liggen; in totaal gaat dit om ca. 1.930/ca. 4.900 (= ca. aantal huizen/ca. aantal inwoners), gespecificeerd naar dorp zijn de aantallen: Barger-Oosterveld ca. 1.100/ca. 2.800, Noordbarge ca. 400/ca. 1.000, Weerdinge ca. 280/ca. 700 en Zuidbarge ca. 150/ca. 400). Met 337 km2 is Emmen qua oppervlakte een van de grootste gemeenten van ons land.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Emmen, kun je terecht bij de volgende instanties, sites en film:

- Historisch Emmen is een uitvoerige, zeer informatieve site over de geschiedenis van deze stad, verdeeld in vele thematische hoofdstukken, opgezet en onderhouden door Johan Withaar.

- De in 1992 opgerichte Historische Vereniging Zuidoost-Drenthe stelt zich ten doel om de historie van de regio te bestuderen en door te geven aan de leden. Het blad de Kroniek verschijnt vier keer per jaar. Oudere nummers zijn via de link ook online te lezen, vanaf jaargang 1, nummer 1! Jaarlijks worden er een aantal lezingen en een busexcursie met gids georganiseerd.

- "Mijn naam is Pauline Berens. Broer Berens (1916-2013) was mijn vader. Zijn hobbies waren regionale geschiedenis en stamboomonderzoek. Sinds zijn overlijden in 2013 ben ik bezig zijn hobbyspullen te catalogiseren. Het betreft vooral eigen en verzameld werk van mijn vader en van mijn eigen werk voor zover onze hobbies elkaar overlapten. Centraal thema is Barger-Compascuum, vooral bewoners en geschiedenis. Maar ook veel informatie over andere kernen in de gemeente Emmen en elders in Zuidoost-Drenthe. De Catalogus Collectie Broer Berens is via het internet beschikbaar, om informatie te delen met een groter publiek, als eerbetoon aan mijn vader en als hulpmiddel voor de verdeling ooit." Wij - de redactie van Plaatsengids.nl - hebben enkele steekproeven genomen en het is werkelijk een enorme schatkamer aan historische teksten, genealogische gegevens, oude foto's e.a. documenten, plattegronden, akten, ingescande oude boeken etc., dus zeer de moeite waard om eens goed voor te gaan zitten voor wie in de geschiedenis van Zuidoost-Drenthe geïnteresseerd is.

- Emmen is sinds de jaren vijftig in slechts enkele decennia in hoog tempo gegroeid van bescheiden dorp naar een forse stad. Aanvankelijk is dat gebeurd met de zogeheten Marshallhulp, waarmee de Verenigde Staten Europa hebben ondersteund in het kader van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. De stedebouwkundige die de uitbreidingen ontwierp, wilde de stad toch dorpse kwaliteiten laten houden, met veel groen en ruimte. Daarom bedacht hij het concept van het woonerf. Dit waren de eerste woonerven ter wereld (jaren zestig, wijk Emmerhout). Men kwam van heinde en verre om met excursies Het Wonder Emmen te aanschouwen. Onder de link vind je de documentaire van het VPRO-programma Andere Tijden (2016) hierover.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Vanaf 2013 wordt er gewerkt aan een nieuw Centrumplein in Emmen.

- In 2012 is de recreatieve vaarverbinding Erica-Ter Apel gereed gekomen. Een 'beleefkanaal' maakt deel uit van de plannen. In het kader van natuur en duurzaamheid voorzien de plannen in een ecoduct, natuurzones en een spaarsluis. Er zijn voorzieningen gerealiseerd voor afmeren, wandelen, fietsen, sportvissen en kleine watersport. Daarnaast is bij de aanleg rekening gehouden met het landschap en de cultuurhistorie. Dit heeft vorm gekregen door het accentueren van hoogveenrestanten, de aanleg van een koppelsluis met in totaal 5 meter verval en herstel van veenkanalen en een oude trambrug.

- De N391 loopt van de N366 bij Ter Apel naar Emmen en sluit daar aan op de N34 bij Erm. Bij Emmen vormt deze weg de gemeentelijke rondweg. Het is de belangrijkste verbinding tussen Zuidoost-Groningen en Zuidoost-Drenthe en heeft daarmee een ontsluitende functie voor het Veenkoloniale gebied met het landelijke wegennet (N34 en A37). Tevens is hierdoor de verkeersveiligheid verbeterd in de dorpen waar het verkeer vroeger doorheen reed. De N391 is 21 km lang en is in 2000 gereed gekomen als 80-kilometerweg. Bij de aanleg is al rekening gehouden met mogelijk t.z.t.noodzakelijke verbreding. Die is in 2017 uitgevoerd. De maximumsnelheid is nu 100 km/uur. Ook de aansluitende N366 naar Stadskanaal is verbreed en ook daar is de maximumsnelheid verhoogd naar 100 km/uur. De kruising van deze wegen was voorheen een rotonde. Die is ongelijkvloers gemaakt, wat de doorstroming ten goede komt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Emmen heeft 55 rijksmonumenten.

- Emmen heeft 12 gemeentelijke monumenten.

- Gevelstenen in Emmen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Het Hello Festival (pinksterweekend) is een (sinds 2018 2-daags) festival aan de Grote Rietplas in Emmen. Het festival is in 2002 voor het eerst georganiseerd onder de naam Back to the 80's. Sinds 2010 had het evenement de naam Retropop. Sinds 2019 heet het Hello Festival.

- "Zin in vier dagen fietsen langs mooie routes en genieten van gastvrije ontvangsten en activiteiten onderweg? Dan is de Drentse Fiets4Daagse (juli), naar eigen zeggen het gezelligste fietsevenement van Nederland, echt iets voor jou! Vier dagen lang ontdek je wat de fietsprovincie van Nederland je allemaal voor moois te bieden heeft: bossen, heidevelden, zandverstuivingen, schaapskuddes, prehistorische hunebedden, prachtige brinkdorpen met terrasjes en leuke winkeltjes, (dag)attracties en bezienswaardigheden. Plaatselijke verenigingen organiseren voor de deelnemers van de Fiets4Daagse verrassende optredens langs de fietsroutes. De routes, variërend van 30, 40 tot 100 km per dag, vertrekken vanaf vaste startlocaties in Assen, Emmen, Meppel, Diever, Norg, Dalen en Westerbork. Vier dagen op pad vanuit één uitvalsbasis én elke dag een andere route fietsen! Een ideale manier om de omgeving van een startplaats te verkennen en contacten te leggen met medefietsers. Onderweg is er natuurlijk volop gelegenheid om van alles te ondernemen en te bekijken. Eén dagje meefietsen kan ook. Schrijf je dan in als dagdeelnemer aan de start, in de startplaats en voor de route van jouw keuze."

- Internationaal Vliegerfestival Emmen (weekend in augustus, in 2018 voor de 30e keer).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Emmerdennen is een bosgebied van ca. 250 hectare, tegenwoordig geheel omsloten door woonwijken van Emmen. Het is eind 19e eeuw aangelegd om de dorpen in het gebied tegen stuifzand te beschermen. Aanvankelijk was het vooral een dennenbos. Na de overdracht aan Staatsbosbeheer in 1918 is het een gevarieerd rijk bos geworden met veel verschillende boomsoorten. Voor de inwoners van Emmen is het een recreatiebos. Voor Staatsbosbeheer is het deels ook een productiebos. Zij wil hiermee laten zien dat duurzame oogst goed samengaat met recreatief gebruik van het bos. Door selectief te oogsten stuurt Staatsbosbeheer de groei van boomsoorten bij en worden licht en variatie in het bos behouden. De houtproductie in de Emmerdennen is FSC-gecertificeerd. Voor de kinderen is in een deel van het bos Speelbos Emmerdennen gerealiseerd.

- Dierenpark Emmen (voorheen Noorder Dierenpark, sinds 1935) is in 2016 verhuisd naar de rand van Emmen, in het gebied Noordbargeres, en heet sindsdien Wildlands Adventure Zoo. Op de oude locatie is bijna 11 hectare vrijgekomen. De plannen voor een herbestemming van het gebied liggen nog niet vast. Het gebied is vooralsnog omgetoverd tot Rensenpark (genoemd naar de initiatiefnemers van de dierentuin), een creatief park waar steeds iets nieuws te beleven is. Een verrassende ontmoetingsplaats voor tijdelijke initiatieven rond kunst, cultuur en innovatie. Zo blijft het park een fraai gebied waar genoeg te beleven is.

- Het in 2016 gereed gekomen Atlas Theater vormt de verbinding tussen het Raadhuisplein en Wildlands Adventure Zoo. Het gebouw fungeert ook als toegang tot de Zoo.

- Anno 2019 wordt gewerkt aan de realisatie van Beleeftuin Emmerhout. Het burgerinitiatief van Monique van Waardenburg omvat onder meer de komst van een boomgaard, een moes- en pluktuin, kronkelende wandelpaadjes en een natuurlijke speeltuin voor de jongste wijkbewoners. Het plaatsen van hoge bakken maakt het voor ouderen en minder valide mensen ook mogelijk om mee te doen. Het moet een  fraaie plek vol bloemen, fruitbomen en struiken worden, die weer voor vlinders, bijen en vogels zorgen. Naast het proeven van lekkere vruchten, is het een plek om samen te komen en even een praatje te maken. De doeners kunnen er volop wieden, snoeien of plukken. Er is van alles te horen, te zien, te ruiken, te proeven en te voelen. Een kapschuurtje met koffieschenkerij, een pergola met terras en diverse bankjes moeten van de Beleeftuin een echte oase maken waar het straks goed toeven is. Naast het aanhalen van de onderlinge banden tussen de wijkbewoners, ziet Van Waardenburg de beleeftuin ook als een leerzame plek: "Onder bewoners is er zoveel kennis over planten en gewassen. Die kunnen ze in de tuin overbrengen aan anderen." Ook denkt ze aan het uitnodigen van sprekers die iets kunnen vertellen over permacultuur of insecten. "Ik denk ook nog aan de plaatsing van een bijenkast. Een imker zou daar weer tekst en uitleg bij kunnen geven."

- Een ander initiatief in deze wijk dat anno 2019 in ontwikkeling is, is de Dierenweide Emmerhout. Wat initiatiefnemer Alex Wittendorp betreft komt er een mooie kinderboerderij in de vorm van een soort brinkje met schuur, een stal en in het midden een vijver met tuin. Wat betreft de dieren denkt Wittendorp aan schapen, geiten, pony's, ezels, kalveren, kippen en, voor in de vijver, koi-karpers. Als flinke bijdrage in hun begroting hebben de Beleeftuin en de Dierenweide i.o. eind 2018 bijdragen toegekend gekregen uit de Burgerbegroting Emmerhout.

- "In 2012 is het gehele Winkelcentrum Emmerhout opnieuw gebouwd. Het centrum vormt het hart van de gelijknamige wijk. Dagelijkse boodschappen, een lekkere lunch, de kapper, bijkletsen met de buurvrouw onder het genot van een kop koffie of een cadeau: in Winkelcentrum Emmerhout vind je alles wat je nodig hebt!"

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Emmen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Emmen. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Algemeen: - Emmen. Maak het mee! is een initiatief van Stichting Marketing Regio Emmen (SMRE). De stichting zet zich in voor het vergroten van de aantrekkingskracht van alle wijken en dorpen in de gemeente. Om de gemeente onderscheidend te positioneren is het noodzakelijk om haar op eenduidige en consistente wijze te profileren. Dit zorgt voor focus en samenhang. Het vormt het kader voor een gerichte doelgroepbenadering met als belangrijkste doel inwoners, ondernemers en toeristen te interesseren en te behouden voor de regio en een positieve bijdrage te leveren aan de regionale economie. Voorwaarde voor een succesvolle positionering van de gemeente en de drie domeinen wonen, werken en vrije tijd, vormt de samenwerking met de relevante stakeholders in de regio. Tenslotte zijn de inwoners en ondernemers 'eigenaar' van het merk Emmen en 'maken' zij de 'producten' die de gemeente onderscheidt van andere regio's.

- Nieuws: - Emmen.nu is - naast de papieren krant - een nieuwssite voor de regio Zuidoost Drenthe. - Nieuws uit Emmerhout.

- Belangenorganisaties: - Wijkbelangen Emmerhout.

- Onderwijs: - Carmelcollege.

- Muziek: - Fanfare en Marching Showband Laus Deo. Het fanfareorkest is opgericht in 1923, heeft ca. 40 leden en speelt in de 4e divisie. Het orkest is te horen tijdens binnen- en buitenconcerten en begeleidt ook regelmatig kerkdiensten. De variatie in genre muziek is breed; rock, pop, muziek uit de filmwereld, oude klassiekers zowel als songs uit de hitparade zijn het orkest niet vreemd. De Marching Showband is opgericht in 1987 en bestaat uit een 30-tal enthousiaste leden. De band is te zien en te horen bij diverse evenementen zoals taptoes en streetparades. Naast optredens in de eigen gemeente verzorgt de band optredens in zowel binnen- als buitenland. De Marching Showband is Engels georiënteerd. Deze stijl is te vinden in zowel het uniform als in de muziek die ten gehore wordt gebracht. De marsen en stilstaande muzieknummers hebben vaak een Engels karakter.

- Sport: - FC Emmen is opgericht in 1925. De club speelt sinds 1985 profvoetbal en komt sindsdien uit in de Eerste Divisie. Het is de enige profvoetbalclub in de provincie Drenthe. - Ook voetbalvereniging v.v. Emmen is opgericht in 1925. - Voetbalvereniging v.v. Bargeres. - Hengelsportvereniging HSV Het Meuntje.

- Zorg: - Zorgboerderij De Hooimijt. - Zorgboerderij Emmen.

- Welzijn: - In 2016 is de Emmense Uitdaging van start gegaan, met als doel het bedrijfsleven structureel te verbinden met maatschappelijke (vrijwilligers)organisaties, daardoor de samenleving mooier en aangenamer te maken en deelnemende bedrijven te upgraden naar MBO, Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Emmense Uitdaging is een stichting met vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, die maatschappelijke organisaties met een hulpvraag koppelt aan ondernemingen die daarin kunnen en willen voorzien.

Maatschappelijke organisaties draaien op vrijwilligers die goede dingen doen voor de maatschappij, maar niet altijd genoeg geld en middelen hebben om bepaalde doelen te kunnen realiseren. Subsidies drogen op, ze weten de weg naar ondernemingen niet/onvoldoende, of ze vragen om geld bij een beperkt aantal, meestal dezelfde, bedrijven. Ondernemingen vinden elkaar onderling meestal wel via bijvoorbeeld GreenDrinks, Lions, Ondernemersverenigingen, Commerciële Club, Rotary etc.

Ook hebben zij regelmatig producten, middelen, materialen en menskracht “over”, die ze best beschikbaar willen stellen aan “goede doelen”, maar de zoektocht naar de “juiste” organisatie te veel rompslomp vinden, niet de verkeerde keuze willen maken, anderen niet tekort willen doen etc. Kortom, ze vinden elkaar niet "vanzelf". De Emmense Uitdaging wil daarin voorzien. Je kunt het zien als een bemiddelingsbureau, dat met inzet van het bedrijfsleven de samenleving in de gemeente Emmen leuker, prettiger, aangenamer maakt. Meer samen doen, meer voor de ander doen, beter invulling geven aan de participatiemaatschappij. Een soort “Noaberschap 2.0”, want alles gaat met gesloten beurzen.

- Humanitas afd. Emmen en Borger-Odoorn is er voor mensen die het even niet in hun eentje redden. Ze hebben een groot aanbod aan activiteiten, uitgevoerd en gecoördineerd door vrijwilligers. Denk aan hulp om je financiën en administratie weer op orde te krijgen, vrouwencontactgroep, maatjesproject, taalondersteuning voor en voorlezen bij nieuwe inwoners van ons land, telefooncirkel voor alleenstaanden, topclub voor jongeren met autisme, kindervakantieweken, Sinterklaas speelgoedactie, steun bij rouw, vastleggen van je levensverhaal. Wat dit allemaal inhoudt, kun je lezen onder de tweede link.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Emmen Boerdijk, - idem Kerkhoflaan noord, - idem Kerkhoflaan zuid.

Reactie toevoegen