Weiteveen

Plaats
Dorp
Emmen
Drenthe

Weiteveen

Terug naar boven

Status

- Weiteveen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Emmen. T/m 30-4-1884 gemeente Dalen.  Per 1-5-1884 over naar (de op dat moment nieuw opgerichte) gemeente Schoonebeek, die in 1998 is opgegaan in de gemeente Emmen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Tot 1954 heette deze plaats Nieuw-Schoonebekerveld.

Naamsverklaring
Mogelijk genoemd naar de veenboekweit-cultuur; in zuidelijk Drenthe wordt de gedorste boekweit kortweg weit genoemd. Boekweitverbouw is een manier van veenontginning door middel van het principe van de brandcultuur. In het verbrande veen werd boekweit gezaaid. Het branden moest elk jaar worden herhaald en kon 6 tot 8 jaren opeenvolgend plaatsvinden. De veenbrandcultuur maakte een schamel bestaan mogelijk.(1)

Terug naar boven

Ligging

Weiteveen ligt ZO van Emmen, Z van Klazienaveen, NO van Schoonebeek, en grenst in het O en Z aan Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Weiteveen heeft ca. 600 huizen met ca. 1.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Weiteveen is ontstaan vanaf 1850, doordat - voornamelijk katholieke - Hannoveraanse kolonisten zich vestigen in het Amsterdamsche Veld en het Schoonebeekerveld. Ver voor de systematische vervening langs de Zuidersloot ontstaat een rij van plaggenhutten. De bewoners voorzien in hun onderhoud door het plegen van boekweitbrandcultuur en het houden van kleinvee. Langzamerhand legt men zich ook toe op akkerbouw. De vervening komt hier op gang door de systematische ontginning van het Amsterdamsche Veld, de ontsluiting van het gebied door een kanalenstelsel (Dommerskanaal, Zijtak, Stieltjeskanaal, Verlengde Hoogeveensche Vaart) en de hoge turfprijzen tijdens de Eerste Wereldoorlog.

De buurtschap Weiteveen (zoals vermeld onder Naam: tot 1954 Nieuw-Schoonebekerveld geheten) wordt een dorp door de bouw van de RK O.L. Vrouwe van de Vredekerk in 1919, die middels schenkingen uit het hele land wordt bekostigd. De parochie was een dochterparochie van Nieuw-Schoonebeek. In 1925 verrijst in het westen de protestants-evangelische kerk, waaromheen een protestantse kern ontstaat met 'import' uit Schoonebeek en andere Drentse dorpen. Afzonderlijk van kerken, pastorie en zusterhuis ontwikkelt zich een lintbebouwing langs Zuidersloot en Kerkweg. Na 1950 worden steeds meer krotten vervangen door stenen huizen. In 1954 wordt de gemeentegrens tussen Emmen en Schoonebeek naar het noorden verlegd, namelijk langs de Middensloot. In hetzelfde jaar worden de oostelijke katholieke en de westelijke protestantse nederzetting verenigd onder de naam Weiteveen.

- Film over Weiteveen uit 1963.

- Nadere informatie over de geschiedenis van Weiteveen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De RK O.L. Vrouwe van de Vredekerk (Zusterweg 19) uit 1919 is een provinciaal monument.

- Ook het naast de RK kerk gelegen voormalige Zusterhuis van de zusters Franciscanessen (Zusterweg 21) uit 1929 is een provinciaal monument. Het heeft sinds 1995 dienst gedaan als Asielzoekerscentrum (AZC). Tegenwoordig is het de hoofdlocatie van Zorggroep Vitez. Voor het gebouw staat het bronzen beeld De Non.

- Protestants-Evangelische kerk uit 1925.

- RK begraafplaats.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalvereniging De Dördouwers.

- Paasvuur.

- Spelweek Weiteveen / Nieuw-Schoonebeek is een fanatieke groep vrijwilligers die jaarlijks aan het eind van de zomervakantie een week hutten bouwen en spelletjes spelen organiseren voor de kinderen van de basisschool.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Openluchtzwembad De Wiekslag.

- Veenloopcentrum Weiteveen is een initiatief van dorpsbewoners om onder begeleiding van gidsen veenlopen aan te bieden in het Natuurreservaat Bargerveen. Het Veenloopcentrum nodigt je uit om kennis te maken met hoe de nonnen en pioniers in het verleden leefden in een dorp midden in het veen. In het naastgelegen Natuurinfocentrum kun je veel te weten komen over de flora en fauna van dit unieke stukje Drenthe. Je kunt ook zonder gids het natuurgebied ontdekken en beleven. Vanaf het Veenloopcentrum starten door Staatsbosbeheer bewegwijzerde fiets- en wandelroutes en een speciale smokkelroute voor jong en ouder.

- Het zuidelijk, noordelijk en oostelijk van Weiteveen gelegen Bargerveen is met zijn 2.100 ha. een van de laatste restanten van het voormalige Bourtangermoeras. In 1968 zijn de eerste 66 ha. van de Maatschappij Klazienaveen aangekocht. Het reservaat bestaat uit de complexen Meerstalblok (500 ha.), Amsterdamsche Veld (600 ha.) en Schoonebeeker Veld (900 ha.).

In het Meerstalblok bevinden zich een aantal onvergraven kernen met een totale oppervlakte van zo‘n 70 ha. Deze kernen zijn de enige plekken in Nederland waarin, na ontginning en verdroging, de levende hoogveenvegetaties zich goed hebben kunnen handhaven. De rest bestaat uit geheel en gedeeltelijk vergraven hoogveenkernen. 70 hectare is na ontginning tot dalgrond omgevormd. Om uitdroging van deze kernen te beperken, en hernieuwde veengroei weer mogelijk te maken, zijn er vele kilometers veendammen gelegd en vele kilometers greppels en wijken gedicht.

Het Amsterdamsche Veld is op een resterende veenlaag met een dikte van 0,50 meter tot 1 meter na vrijwel afgegraven. Circa 400 ha van dit complex is inmiddels door het dichten van kilometers sloten en drainages als waterrijk gebied met goede mogelijkheden voor hoogveenregeneratie ingericht.

Het Schoonebeeker Veld bestaat uit Schoonerbeekerveld-West en -Oost. Het westelijk deel is een opgaand slagenlandschap met een bovenveencultuur van wisselend grasland en heide en cultuurhistorische oude huisplaatsen (nu veelal kleine bosschages). Het oostelijk deel is identiek aan het Amsterdamsche Veld.

Het beheer heeft geleid tot het ontstaan van een veelvuldigheid aan milieutypen met natte tot vochtige voedselarme omstandigheden. In het Meerstalblok en het oostelijk deel van het Amsterdamsche Veld zijn na de vervening en na de inrichting grote gebieden waterrijk geworden. Reeds nu kan daar van een hernieuwde veenontwikkeling worden gesproken. Dit biotoop van grootschalige voedselarme natte terreinen met redelijk grote wateroppervlakten is erg zeldzaam. Dit geldt ook voor de bovenveencultuurgraslanden met hun karakteristieke flora en fauna.

Het Bargerveen is wat betreft de vegetaties van de hoogveenkernen en meerstallen (voormalige meertjes) te beschouwen als het rijkste hoogveenreservaat van West-Europa. Het kent veel voor het hoogveen karakteristieke mossoorten. Enkele daarvan komen buiten het Bargerveen zelfs niet meer voor. Er zijn minstens 15 veenmossoorten bekend, waarbij o.a. het zeer zeldzame Sphagnum pulchrum op meerdere plaatsen aspect–bepalend is. Karakteristieke hogere planten zijn o.a. Beenbreek, Lavendelheide, Veenbes, Veenbies, Veenpluis, Eenarig wollegras, 4 zonnedauwsoorten (Lange, Ronde en Kleine zonnedauw en de kruising tussen de Lange en de Ronde), Witte snavelbies en slanke heideorchis. Specifiek voor de bovenveengraslanden zijn Welriekende nachtorchis, Rietorchis en Addertong.

Naast zijn unieke waarde voor de flora is het Bargerveen voor de vogels van grote betekenis. Er zijn in het reservaat meer dan 220 vogelsoorten vastgesteld. Niet alleen als broedgebied, maar ook als foerageer-, rust-, en overwinteringsgebied is het reservaat van belang. De grote aaneengesloten oppervlakte (2.100 ha.), de beperkte toegankelijkheid, de grote wateroppervlakten en de drassige voedselarme bodems, de grote openheid en rust dragen ertoe bij, dat ook buiten het broedseizoen vele soorten vogels aanwezig zijn. (bron: Bargerveen.info, een website die inmiddels niet meer bestaat)

Verder worden gelden ingezet om te komen tot een extensivering van de melkveehouderij in de randgebieden van het Bargerveen. (bron: Provincie Drenthe, 16-2-2010)

Jaarlijks wordt in het Bargerveen ca. 40 hectare van het gebied onder toezicht in brand gestoken. De geregisseerde natuurbranden zijn bedoeld om overvloedige groei van bomen en grassen tegen te gaan, zodat de heide weer een kans krijgt.

In 2016 is het Bargerveen door de provincie Drenthe benoemd tot 'aardkundig monument'. De aardkundige monumenten vertellen iets over de manier waarop de Drentse ondergrond is ontstaan. Het Bargerveen is het 7e gebied dat deze status krijgt toegekend. Het eerste aardkundige monument in Drenthe is het Drouwenerzand dat in 2009 als zodanig is benoemd. In 2016 is ook een serie maatregelen in gang gezet om het gebied natter te kunnen maken. Daarvoor zijn op drie plekken bufferzones nodig.

Blog over het Bargerveen door Dolf Logemann.

- Recreatieschap Drenthe gaat in 2018 een grensoverschrijdend wandelnetwerk uitzetten in het Internationaler Naturpark Bourtanger Moor, waar ook het Bargerveen deel van uitmaakt. Te samen zijn alle gebieden goed voor 46 km2 aan natuurreservaat.

- De Provincie Drenthe laat in het Bargerveen bij het dorp Weiteveen een schaapskooi bouwen voor 1000 schapen en 110 runderen. Het wordt de grootste en meest innovatieve schaapskooi in Nederland. Niet alleen aan de schapen en de koeien is gedacht. De schaapskooi biedt namelijk ook ruimte voor horeca en een bezoekerscentrum, waar je als bezoeker het bijzondere verhaal van Drenthe en de omgeving van Bargerveen tot je kunt nemenn. Vanaf het dak heb je straks een adembenemend uitzicht over de bloeiende hei en de schapendrift.

De schaapskooi is losjes gebaseerd op het beroemde schilderij de Plaggenhut (Veenkeet bij Avond, 1883, collectie Kröller-Muller) van Vincent van Gogh. De bouw is door de Provincie via een aanbesteding gegund aan de firma Brands uit Emmen, die over de juiste ervaring en papieren beschikt voor deze gezichtsbepalende klus. Naar verwachting kunnen de eerste schapen en koeien de schaapskooi medio december 2017 betrekken. De volledige oplevering wordt voorzien in april 2018.

De schaapskooi is onderdeel van een grote herontwikkeling van het Bargerveense heidegebied. De Provincie investeert hier samen met de Bestuurscommissie Bargerveen in de realisatie van bufferzones om hoogveen te beschermen, tevens een prachtig natuurgebied voor fietsers en wandelaars. Er is inmiddels al veel uitgevoerd, zoals het project Weiteveen, het project Slenken, leemruggen en het nieuwe fietspad Zuidersloot - Stheemanstraat dat in 2017 is gerealiseerd. De schaapskooi vormt de kroon op deze ontwikkeling. (bron: Provincie Drenthe, 15-6-2017)

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Weiteveen.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Weiteveen en omliggende dorpen op Facebook.

- Onderwijs: - Basisschool St. Franciscus.

- Sport: - s.v. Weiteveense Boys (voetbal). - IJsvereniging De Döörlopers.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Weiteveen alg. en - idem RK. Sinds 1940 heeft de parochie een eigen begraafplaats, voor die tijd werden parochianen begraven op het kerkhof van de parochie H. Bonifatius in Nieuw Schoonebeek waartoe de parochianen van Weiteveen eerst behoorden voor zij in 1919 een eigen RK kerk kregen.

Reactie toevoegen